Volledige samenvatting diervoeding hond kat

DIERVOEDING HOND & KAT
HOOFDSTUK 1: VOEDINGSSTOFFEN
INLEIDING
 Inzichten dgk + wetenschap à evolutie begrip voeding
o Traditioneel: opbouw + onderhoud + energie organisme
o Huidig: preventie + genezing
 Voeding > ingrediënt > nutriënt/voedingsstof

NUTRIËNT/VOEDINGSSTOF
 Kenmerken
o Organische molecule/mineraal element
o Vormen samenstelling voedingsmiddel
o Onmisbaar voor functioneren lichaam
o Bereiken darmkanaal als complexe molecule à verteringsproces à splitsen à opname eenvoudigere structuur door
organisme
 Nodig om organisme
o Op te bouwen
o Te onderhouden
o Te voorzien van energie

EVENWICHTIGE VOEDING
 Samenstellen evenwichtige voeding = maken van puzzel
o Elk puzzelstukje
 Voor dier onmisbare voedingsstof à geleverd door verschillende elkaar aanvullende ingrediënten
 Verschillende puzzelstukjes in juiste verhouding à evenwichtige voeding
 4 doelen voeding
o Opbouw + onderhoud lichaam
 Eiwitten + bepaalde vetten + mineralen + vitaminen + sporenelementen
o Lichaam voorzien van energie
 Eiwitten + koolhydraten + vetten
- Belangrijkste energiebronnen hond: vetten + koolhydraten
- Belangrijkste energiebronnen kat: voor energiemetabolisme ook eiwitten nodig
o Voorkomen van ziekte
 Anti-oxidanten + essentiële vetzuren + prebiotica + voedingsvezels
 Preventie: ouderdomsverschijnselen + nieraandoeningen
o Genezen
 Sommige voedingsstoffen bevorderen genezing tijdens therapeutische processen + herstelperiode

VOEDINGSBOUWSTENEN
 = basiscomponenten van voedsel
 = families voedingsstoffen
 Algemeen: 6 essentieel
o Sommige nodig in grote hoeveelheden vs. andere in kleine
o Te veel/weinig van component gedurende lange periode à nutritionele stoornissen + problemen dier

Voedingsbouwsteen Eenheid Hulp/brand/bouwstof
Water kg/dag Hulpstof
Koolhydraten (glucose) (4 kcal) g/dag Brandstof
Vetten (essentiële vetzuren) (9 kcal) g/dag Brandstof (bouwstof)
Eiwitten (essentiële aminozuren) (4 kcal) g/dag Bouwstof
Mineralen mg/dag Hulpstof
Vitaminen ug of g/dag Hulpstof
*ruwvezel + sporenelementen = hulpstof

BEHOEFTE ßà HOEVEELHEID
 Behoefte: individueel + dierafhankelijk
o Diersoort + ras + leeftijd + geslacht
o Verhoogde omgevingstemperatuur + lactatie + verhoogde urineproductie + braken + diarree + ernstige bloeding

, Hoeveelheid (voeder) + onderlinge verhoudingen = belangrijk
 Verder
o Hond + kat met sterk reukorgaan – belang van geur
o Voeder kleur + vorm niet belangrijk – vorm van belangrijk voor tanden
o Gewoonte
o Ook rekening houden met
 Acceptatiefactor
 Warm voedsel – geuren beter los
 Vlees goede kwaliteit – geen ranzig vet
 Vet in voedsel – niet overdrijven
 Wat vochtig voer – betere opname
 Alleen eten/met meerdere in groep?
 Conclusie: (DA)assistente moet uitgebalanceerd dieet verschaffen aan ieder individueel dier

WATER
ALGEMEEN
 Essentiële behoeften dier: O2 + H2O
 Lichaam: 60 – 80% H2O
o Stel -10% H2O à ziekte (dus kleine verliezen à problemen)
o Stel -> 15% H2O à sterfte
 Geen energetische waarde: hoog vochtgehalte à lage energiedichtheid

BRONNEN (4)
1. Vrij drink H2O
o Kwantitatief: moet genoeg zijn
o Kwalitatief: moet schoon + veilig zijn
2. Gebonden H2O (aan voedermiddelen)
o Kwantitatief belangrijk: vb. kat die veel natvoer eet à minder drinken want vochtopname
reeds via voer
3. Metabolisch H2O
o = water dat lichaam zelf aanmaakt tijdens stofwisselingsreacties
o Condensatiereactie = binding van 2 moleculen met afsplitsing van water
o Oxidatiereactie: organische stoffen + O2 à CO2 + H2O + energie (warmte/ATP)


Condensatiereactie: glucose (MS) + glucose (MS) à maltose (DS) + water



4. H2O bij weefselafbraak
o Weefselafbraak bij negatieve energiebalans
o Afbraak 100 g VET à 107 g H2O
o Afbraak 100 g KHD à 60 g H2O
o Afbraak 100 g EW à 41 g H2O

WATER IN DIERLIJK LICHAAM
 Overal in lichaam
o Intra + extracellulair
o Betrokken bij alle processen
 Kenmerken
o Niet vervuilend eindproductie bij oxidatiereactie
o Schokabsorberend + smeermiddel
o Transportmedium (afval)stoffen + circulatiemedium bloed & lymfecellen
o Thermoregulatie
o Vertering

BELANG VOOR DIER
 Dagelijkse H2O-behoefte (in ml) ≈ dagelijkse energiebehoefte (in kcal ME of KJ ME)
o ME = metaboliseerbare energie = hoeveel energie dier daadwerkelijk kan gebruiken uit voeding
o Algemeen: +- 50 ml/kg LG/dag

,  Hoge temperaturen à tot 100 ml/kg LG/dag
 Dagelijkse H2O-behoefte (4 – 5% van LG) varieert ifv
o Dier
 Diersoort: vogel < zoogdier
 Fysiologische toestand: spier (bestaat uit 75% water)/melk (85% water)/foetus (90%)
 Gezondheidstoestand: koorts/diarree/braken/PU (= poly urie)
 Grootte: kleiner à ↑ H2O (verklaring: kleiner dier = hoger metabolisme)
 Leeftijd: jonger à ↑ H2O
o Voeder
 ↑ DS + EW + mineralen + RC à ↑
o Omgeving
 ↑ T + ↓ vochtigheid à ↑

H2O HEEFT GEEN ENERGETISCHE WAARDE
 Voer met hoog vochtgehalte zal doorgaans lage energiedichtheid hebben
 Vb. hond 10 kg
o Optie 1: H2O-behoefte = 50 ml/kg LG/dag à 500 ml H2O/dag
o Optie 2: H2O-behoefte = 4% LG/dag à 400 ml H2O/dag
o Pathologisch: 1l of meer
 H2O moet steeds voorhanden zijn à !tenzij dier buitensporig braakt!

CONCLUSIE
 Opname: drinken/voedsel
o ↑ vochtgehalte in voeding ↑ à ↓ minder drinken
o Blikvoer à ↓ drinken
 Water komt vrij bij verbranding glucose (water + koolzuurgas blijven over)
 60 – 70% lichaam = water
 Altijd laten staan – soms bij ziekte afwijken
o Hond bepaalt zelf hoeveel hij nodig heeft
 50 ml/kg LG/dag nodig – pup meer

KOOLHDYRATEN
ALGEMEEN
 = alle moleculen opgebouwd uit C + H + O

SOORTEN
 Enkelvoudige suikers – monosacchariden
o Kenmerk: makkelijke absorptie
 Samengestelde suikers
o Disacchariden = combinatie 2 mono’s
 Kenmerk: makkelijk hydrolyseren in maagdarmstelsel
 Maltose = glucose + glucose (moutsuiker)
 Sucrose = saccharose = glucose + fructose (riet/bietsuiker)
 Lactose = glucose + galactose (melksuiker)
o Oligosachariden = korte ketens mono’s (3 – 9 verbonden suikermoleculen)
 Kenmerk: hydrolyseren tot mono/di maar meestal als vezelbron in dieet
 FOS + MOS
o Polysachariden = lange ketens mono’s
 α – glucanen = polysacchariden met alfa-verbindingen
- Zetmeel vb. amylose + glycogeen
- Kenmerk: splitsing mogelijk door amylase
(enzym)
- Kenmerk: koken verbetert verteerbaarheid
 β – glucanen = polysacchariden met beta-verbindingen
- Vezels vb. cellulose + pectine
- Kenmerk: geen splitsing mogelijk door enzymen dier
- Kenmerk: vormen vezels in dieet

, STEREO-ISOMERIE
 = 2 moleculen hebben zelfde chemische formule maar andere ruimtelijke schikking




GLYCOSIDISCHE BINDING
 = verbinding tussen 2 suikermoleculen
 Onderverdeling
o Alfa glycosidische binding
 Vb. amylose + glycogeen
 Opgesplitst door enzym amylase
o Beta glycosidische binding
 Vb. (hemi)cellulose + pectine
 Niet opgesplitst door enzymen van dier

VORMEN VAN KOOLHYDRATEN
 Suiker
o Snel verteerbaar
o Smakelijk à ↑ voederopname
o Niet-vezel koolhydraat
 Zetmeel
o Snel verteerbaar
o Graan + maissoorten = hoog % zetmeel
o Niet-vezel koolhydraat
 Vezel
o = koolhydraat met celwand
o 4 onderdelen
 Cellulose
 Hemicellulose
 Pectine
 Lignine

VERTEERBAAR VS. ONVERTEERBARE KOOLHDYRATEN
 Verteerbaar = glycemische koolhydraten
o Opname door lichaam
o Gebruiken als energiebron
o Vb. glucose + fructose + galactose + maltose + zetmeel
 Niet-verteerbaar = niet-glycemische koolhydraten
o Geen opname door lichaam
o Geen energiebron à belangrijk voor darmfunctie
o = voedingsvezels

BRONNEN
 Plantaardig
o Goede bron
o Graan: tarwe + haver + gerst
o Biet
o Aardappel
o Rijst
o Onverteerbare boomschorsvezel
 Dierlijk
o Slechte bron behalve
 Bloedglucose
 Glycogeen (uit spieren – vlees)
 Lactose