ADMINISTRATIEF RECHT
DEEL 1 : FUN DAMENT EN VAN H ET ADMIN I STRATI EF RECHT
HOOFD STU K 1: AFBA KENING VAN HET AD MINISTRATIEF REC HT
SITUERING VA N HET A DM INISTRAT IEF REC HT OF ‘BESTUU RSRECHT ’
Doel van recht? Ordenen van de maatschappij door het opleggen van afdwingbare
gedragsregels/rechtsregels door de overheid, rekeninghoudend met de rechtszekerheid &
rechtvaardigheid.
Objectief recht of ‘positief recht’: het recht zoals het verschijnt bekeken van bovenaf, algemene regels
van toepassing op iedereen (erga omnes)
o Publiekrecht (AR) : verhouding tussen burger en overheid en werking van overheden, waakt over
het algemeen belang en raken openbare orde, absolute nietigheid (verticale relaties)
o Privaatrecht (soms AR) : verhouding tussen burgers onderling, waakt over private belangen,
relatieve nietigheid (horizontale relaties)
o Gemengde rechtstakken: kenmerken van privaat- en publiekrecht
Subjectief recht: het recht bekeken vanuit de rechtssubject/ individu (inter partes)
Verschil tussen beiden? Ik kom met een geschil uit op verschillende plekken (GwH en RvS voor objectieve
geschillen of gewone rechter voor subjectieve geschillen) in het land en krijg andere resultaten.
Administratief recht is vooral een nationaal recht en heeft ook het bestuursrecht, hoe kunnen we
controleren of overheidsdiensten zoals NMBS hun geld goed besteden? Het valt wel onder internationaal
recht bij het reizen naar het buitenland en Europese vordering, overheidsopdrachten is een sector waar
miljarden euro’s in worden gestoken!
Openbaar bestuur
Het openbaar bestuur bestaat uit 3 niveaus: federaal, deelstatelijk en bijkomende bestuurlijke diensten
Administratief recht valt vooral onder publiekrecht: het organiseert het openbare bestuur (uitvoerende
macht) en regelt de taakvervulling van het openbaar bestuur want ze is verantwoordelijk voor het
algemeen belang, dit is geen vaststaand gegeven en wijzigt dus constant.
Algemeen belang
Het algemeen belang wordt bepaald door veranderende beleidsopvattingen & verwachtingen, dit wordt
mede bepaald door tijd een plaats en wijzigt dus regelmatig.
Poging tot definitie van algemeen belang: Het belang van de collectiviteit van een gemeenschap van alle
leden die tot een bepaalde gemeenschap behoren, en niet van een of enkele individuen.
Hoger AB (Vlaanderen) staat boven lager AB (gemeente)
Onder openbaar bestuur vallen overheidsdiensten zoals NMBS, de uitvoerende macht (regering) kan niet
alles besturen dus richt ze openbare diensten op (volgens hun bevoegdheidsdomein).
Enkele overheidsdiensten: Kind & Gezin, BPost, UCLL, OCMW, Federale Overheidsdienst Justitie.
1
,Specialiteitsbeginsel
= wetgever kan tegen uitvoerende macht zeggen welk algemeen belang zij willen dat wordt nagestreefd,
zorgt ervoor dat UM geen machtsmisbruik kan uitoefenen want WM zegt wat UM juist mag doen en stelt
grenzen (UM heeft toegewezen bevoegdheden en WM heeft residuaire bevoegdheden)
Vb. Burgemeester ziet dat een gebouw in zijn gemeente versleten is en wil dit laten sloten of herstellen,
zal WM bepalen of dit kan door grenzen te stellen!
A DM INISTRATIEF REC HT IS UIT ZO ND ERINGSREC HT
Administratief recht is een uitzonderingsrecht want het gemeen recht volstaat meestal niet en is vaak
ontoereikend, het openbaar bestuur heeft toegewezen bevoegdheden voor het ‘algemeen welzijn en
belang’ en kan soms ingaan tegen ‘private’ belangen. Bestuurlijke overheden hebben specifieke
voorrechten of soms zwaardere plichten en eigen terminologie.
Oplossing: uitvoerbare beslissingen die overheid kan nemen om snelheid te bevorderen, zijn vaak ook
direct uitvoerbaar maar heeft zo zijn voor1- en nadelen2
Vb. Espressomachine: ik verkoop een koffiemachine maar de koper betaald niet dus moet ik een heel
traject afleggen met deurwaarder en neem heel veel tijd in beslag
U ITVO ERBA RE BESLISSINGEN OF EENZIJD IGE AD MINISTRA TIEV E RECHTSHA ND ELINGEN
Drie kenmerken:
o eenzijdig: overheid kan een uitvoerbare beslissing nemen tegen de wil van de andere partij in en
kan hier niets op zeggen (zonder akkoord van betrokken partij)
o administratief: beslissing door een administratieve3 overheid genomen
o rechtshandeling: handeling die je stelt met doel om bepaalde rechtsgevolgen te creëren, niet elke
handeling van de overheid is een rechtshandeling maar kan ook een materiële handeling4 zijn
Vb. jachtvergunningen, betogingsverbod (zijn altijd onmiddellijk uitvoerbaar)
Een uitvoerbare beslissing kan altijd door burger aangevochten worden bij de rechter indien hij
tegenbewijs heeft (= weerlegbaar vermoeden)
Concreet:
o bestuurlijke beslissingen: beslissingen die overheden/ besturen dagelijks nemen
o beslissingen van wetgevende aard: geldt voor iedereen en is een beslissing van WM zoals een
reglement dat Leuven opstelt over parkeren in de stad
o jurisdictionele beslissingen: overheid doet een uitspraak als een soort beroepsorgaan en kan bij
geschil een uitspraak doen, overheid gedraagt zich als een rechter
Rule of law: sterkte van het recht primeert, niet het recht van de sterkste dus ik kan een uitvoerbare
beslissing gaan aanvechten indien ik zeker ben dat het wetmatig niet klopt. Uitvoerbaar bij voorbaat of
door ambtshalve gedwongen mits wettelijke machtiging of hoogdringendheid in het algemeen belang!
1
voorrechten zoals onteigenen
2
zwaardere plichten zoals motiveringsplicht
3
Art. 14, §1 RvS-wet
4
handeling die geen rechtsgevolgen met zich meebrengt vb uiteendrijven van een betoging
2
, INHOUDELIJKE INDELING:
Reglementaire beslissingen vs individuele beslissingen
1. Bevat regels op iedereen van toepassing dus je weet niet exact op wie het van toepassing zal zijn
dus toepassingsgebied is onbepaald, dit zijn reglementen of verordeningen
o Hogere besluiten worden bekendgemaakt in het BS indien algemene draagwijdte (wet in
materiële zin), lagere besluiten van een gemeente zijn te vinden op website van de
gemeente zodat burgers ervan op de hoogte zijn en kunnen tegenwerpen
o Materiële motiveringsplicht: er moet een motivering zijn voor dit besluit maar burgers
moeten dit niet kunnen zien
o Advies RvS afdeling wetgeving mag niet door gemeente, overlast voorkomen!
Vb. verkeersreglement, belastingsreglement
2. Beslissing waarvan exact geweten is op wie het van toepassing is en op hoeveel situaties, kan dus
op meerdere personen tegelijk
o materiële motiveringsplicht: burgers moeten motivering niet kunnen zien
o formele motiveringsplicht: ik moet als burger de motivering kunnen zien
Beslissingen die wel en geen rechten verlenen
1. Beslissingen waarop de overheid niet makkelijk kan terugkomen
vb. een vergunning
2. Beslissingen waarop de overheid makkelijker terug kan komen
vb. weigeren van een vergunning
Discretionaire beslissingen en beslissingen genomen met gebonden bevoegdheid
1. Wetgevende macht zegt wat uitvoerende macht (overheid) mag doen/beslissen in bepaalde
situaties, geeft UM speelruimte want ze kan kiezen tussen enkele opties die WM geeft maar moet
dit altijd correct kunnen motiveren waarom een beslissing genomen wordt (= beleidsmarge)
o rechter kan meer doen in geschillen bij discretionaire beslissingen
o marginale toetsing: als het overduidelijk is dat een door de overheid genomen beslissing
niet oké is, gaat de rechter een toetsing in de marge doen
2. De wet dicteert wat de uitvoerende macht moet doen/ beslissen dus overheid checkt wettelijke
voorwaarden en als hieraan voldoen is moet ze die beslissing nemen
o rechter kan niet veel doen, moet zien dat hij binnen RM blijft en niet oordeelt over ‘is dit
goed’ want is opgelegd door WM en moet vervolgd worden
o onderscheid individuele en reglementaire beslissing:
Individueel: voor een bepaalde persoon vb een benoeming na gewoon examen
Reglementair: voor onbepaalde personen vb lijst met vrijgestelde handelingen
3
DEEL 1 : FUN DAMENT EN VAN H ET ADMIN I STRATI EF RECHT
HOOFD STU K 1: AFBA KENING VAN HET AD MINISTRATIEF REC HT
SITUERING VA N HET A DM INISTRAT IEF REC HT OF ‘BESTUU RSRECHT ’
Doel van recht? Ordenen van de maatschappij door het opleggen van afdwingbare
gedragsregels/rechtsregels door de overheid, rekeninghoudend met de rechtszekerheid &
rechtvaardigheid.
Objectief recht of ‘positief recht’: het recht zoals het verschijnt bekeken van bovenaf, algemene regels
van toepassing op iedereen (erga omnes)
o Publiekrecht (AR) : verhouding tussen burger en overheid en werking van overheden, waakt over
het algemeen belang en raken openbare orde, absolute nietigheid (verticale relaties)
o Privaatrecht (soms AR) : verhouding tussen burgers onderling, waakt over private belangen,
relatieve nietigheid (horizontale relaties)
o Gemengde rechtstakken: kenmerken van privaat- en publiekrecht
Subjectief recht: het recht bekeken vanuit de rechtssubject/ individu (inter partes)
Verschil tussen beiden? Ik kom met een geschil uit op verschillende plekken (GwH en RvS voor objectieve
geschillen of gewone rechter voor subjectieve geschillen) in het land en krijg andere resultaten.
Administratief recht is vooral een nationaal recht en heeft ook het bestuursrecht, hoe kunnen we
controleren of overheidsdiensten zoals NMBS hun geld goed besteden? Het valt wel onder internationaal
recht bij het reizen naar het buitenland en Europese vordering, overheidsopdrachten is een sector waar
miljarden euro’s in worden gestoken!
Openbaar bestuur
Het openbaar bestuur bestaat uit 3 niveaus: federaal, deelstatelijk en bijkomende bestuurlijke diensten
Administratief recht valt vooral onder publiekrecht: het organiseert het openbare bestuur (uitvoerende
macht) en regelt de taakvervulling van het openbaar bestuur want ze is verantwoordelijk voor het
algemeen belang, dit is geen vaststaand gegeven en wijzigt dus constant.
Algemeen belang
Het algemeen belang wordt bepaald door veranderende beleidsopvattingen & verwachtingen, dit wordt
mede bepaald door tijd een plaats en wijzigt dus regelmatig.
Poging tot definitie van algemeen belang: Het belang van de collectiviteit van een gemeenschap van alle
leden die tot een bepaalde gemeenschap behoren, en niet van een of enkele individuen.
Hoger AB (Vlaanderen) staat boven lager AB (gemeente)
Onder openbaar bestuur vallen overheidsdiensten zoals NMBS, de uitvoerende macht (regering) kan niet
alles besturen dus richt ze openbare diensten op (volgens hun bevoegdheidsdomein).
Enkele overheidsdiensten: Kind & Gezin, BPost, UCLL, OCMW, Federale Overheidsdienst Justitie.
1
,Specialiteitsbeginsel
= wetgever kan tegen uitvoerende macht zeggen welk algemeen belang zij willen dat wordt nagestreefd,
zorgt ervoor dat UM geen machtsmisbruik kan uitoefenen want WM zegt wat UM juist mag doen en stelt
grenzen (UM heeft toegewezen bevoegdheden en WM heeft residuaire bevoegdheden)
Vb. Burgemeester ziet dat een gebouw in zijn gemeente versleten is en wil dit laten sloten of herstellen,
zal WM bepalen of dit kan door grenzen te stellen!
A DM INISTRATIEF REC HT IS UIT ZO ND ERINGSREC HT
Administratief recht is een uitzonderingsrecht want het gemeen recht volstaat meestal niet en is vaak
ontoereikend, het openbaar bestuur heeft toegewezen bevoegdheden voor het ‘algemeen welzijn en
belang’ en kan soms ingaan tegen ‘private’ belangen. Bestuurlijke overheden hebben specifieke
voorrechten of soms zwaardere plichten en eigen terminologie.
Oplossing: uitvoerbare beslissingen die overheid kan nemen om snelheid te bevorderen, zijn vaak ook
direct uitvoerbaar maar heeft zo zijn voor1- en nadelen2
Vb. Espressomachine: ik verkoop een koffiemachine maar de koper betaald niet dus moet ik een heel
traject afleggen met deurwaarder en neem heel veel tijd in beslag
U ITVO ERBA RE BESLISSINGEN OF EENZIJD IGE AD MINISTRA TIEV E RECHTSHA ND ELINGEN
Drie kenmerken:
o eenzijdig: overheid kan een uitvoerbare beslissing nemen tegen de wil van de andere partij in en
kan hier niets op zeggen (zonder akkoord van betrokken partij)
o administratief: beslissing door een administratieve3 overheid genomen
o rechtshandeling: handeling die je stelt met doel om bepaalde rechtsgevolgen te creëren, niet elke
handeling van de overheid is een rechtshandeling maar kan ook een materiële handeling4 zijn
Vb. jachtvergunningen, betogingsverbod (zijn altijd onmiddellijk uitvoerbaar)
Een uitvoerbare beslissing kan altijd door burger aangevochten worden bij de rechter indien hij
tegenbewijs heeft (= weerlegbaar vermoeden)
Concreet:
o bestuurlijke beslissingen: beslissingen die overheden/ besturen dagelijks nemen
o beslissingen van wetgevende aard: geldt voor iedereen en is een beslissing van WM zoals een
reglement dat Leuven opstelt over parkeren in de stad
o jurisdictionele beslissingen: overheid doet een uitspraak als een soort beroepsorgaan en kan bij
geschil een uitspraak doen, overheid gedraagt zich als een rechter
Rule of law: sterkte van het recht primeert, niet het recht van de sterkste dus ik kan een uitvoerbare
beslissing gaan aanvechten indien ik zeker ben dat het wetmatig niet klopt. Uitvoerbaar bij voorbaat of
door ambtshalve gedwongen mits wettelijke machtiging of hoogdringendheid in het algemeen belang!
1
voorrechten zoals onteigenen
2
zwaardere plichten zoals motiveringsplicht
3
Art. 14, §1 RvS-wet
4
handeling die geen rechtsgevolgen met zich meebrengt vb uiteendrijven van een betoging
2
, INHOUDELIJKE INDELING:
Reglementaire beslissingen vs individuele beslissingen
1. Bevat regels op iedereen van toepassing dus je weet niet exact op wie het van toepassing zal zijn
dus toepassingsgebied is onbepaald, dit zijn reglementen of verordeningen
o Hogere besluiten worden bekendgemaakt in het BS indien algemene draagwijdte (wet in
materiële zin), lagere besluiten van een gemeente zijn te vinden op website van de
gemeente zodat burgers ervan op de hoogte zijn en kunnen tegenwerpen
o Materiële motiveringsplicht: er moet een motivering zijn voor dit besluit maar burgers
moeten dit niet kunnen zien
o Advies RvS afdeling wetgeving mag niet door gemeente, overlast voorkomen!
Vb. verkeersreglement, belastingsreglement
2. Beslissing waarvan exact geweten is op wie het van toepassing is en op hoeveel situaties, kan dus
op meerdere personen tegelijk
o materiële motiveringsplicht: burgers moeten motivering niet kunnen zien
o formele motiveringsplicht: ik moet als burger de motivering kunnen zien
Beslissingen die wel en geen rechten verlenen
1. Beslissingen waarop de overheid niet makkelijk kan terugkomen
vb. een vergunning
2. Beslissingen waarop de overheid makkelijker terug kan komen
vb. weigeren van een vergunning
Discretionaire beslissingen en beslissingen genomen met gebonden bevoegdheid
1. Wetgevende macht zegt wat uitvoerende macht (overheid) mag doen/beslissen in bepaalde
situaties, geeft UM speelruimte want ze kan kiezen tussen enkele opties die WM geeft maar moet
dit altijd correct kunnen motiveren waarom een beslissing genomen wordt (= beleidsmarge)
o rechter kan meer doen in geschillen bij discretionaire beslissingen
o marginale toetsing: als het overduidelijk is dat een door de overheid genomen beslissing
niet oké is, gaat de rechter een toetsing in de marge doen
2. De wet dicteert wat de uitvoerende macht moet doen/ beslissen dus overheid checkt wettelijke
voorwaarden en als hieraan voldoen is moet ze die beslissing nemen
o rechter kan niet veel doen, moet zien dat hij binnen RM blijft en niet oordeelt over ‘is dit
goed’ want is opgelegd door WM en moet vervolgd worden
o onderscheid individuele en reglementaire beslissing:
Individueel: voor een bepaalde persoon vb een benoeming na gewoon examen
Reglementair: voor onbepaalde personen vb lijst met vrijgestelde handelingen
3
