HC Maternale adaptatie
30/01/2025
Inleiding
Veranderingen in de maternale fysiologische (+/- ieder orgaansysteem)
Doel
o Ondersteuning van foetale ontwikkeling
o Voorbereiding op bevalling
Oorzaak en regulatie door hormonen – veranderingen in andere stelsels
Indeling van de zwangerschap
1e trimester: week 1-14
2e trimester: week 15-28
3e trimester: week 29-40/42
Endocrinologisch stelsel
Placentale hormonen
hCG
o In stand houden van corpus luteum
o Stimulatie van progesteron (corpus luteum en placenta)
o Stimulatie schildklier (verhogen eetlust)
o Osmoseregulatie: regulatie dorst en ADH
o Groei myometrium + onderdrukking contracties
o Onderdrukking afstotingsreactie
o Kan leiden tot misselijkheid en overgeven
Oestrogeen
o Groei endometrium en borstweefsel
o Stimulatie prolactine-secretie
o Verhoging van doorbloeding uterus
o Stimulatie vochtretentie (via RAAS)
o Meer zuurstof/voedingsstoffen beschikbaar doorheen de placenta
o Verandering van bindweefsel samenstelling
o Veranderingen in mucosa van neus, keel en tandvlees
Relaxine
o Verweking van de ligamenten pelvis (=> kan leiden tot lage rugpijn en bekkenpijn)
o Voorbereiding inplanting embryo
o Houdt de uterus in rustfase (ism progesteron)
hPL (humaan placental lactogeen)
o Stimulatie maternale en foetale weefselgroei
o Voorkomt afstoting
o Toename metabolisme
Progesteron (= zwangerschapshormoon)
o Inplanting embryo (geschiktheid endometrium)
o In stand houden van de zwangerschap
o Relaxatie gladde spieren (geen contracties)
o Houdt de uterus in rustfase
Hypothalamus-hypofyse
, HC Maternale adaptatie
30/01/2025
Hypofyse wordt groter tijdens zwangerschap
Minder FSH/LH (geen cyclus)
Meer prolactine => toename borstweefsel en aanmaak moedermelk
Meer ACTH => verhoogde activiteit van de bijnier
Meer MSH => hyperpigmentatie van de huid
Meer oxytocine (2e helft zwangerschap, bevalling en borstvoedingsfase)
=> contracties, vrijzetting moedermelk, hechting tussen moeder en kind
Bijnier
Bijnier wordt groter en actiever tijdens zwangerschap
Meer cortisol (oiv oestrogeen en ACTH) => ontstekingsremmend en Cushing-achtige
symptomen
=> striae, hypertensie en verstoord koolhydraten-metabolisme (diabetes)
RAAS-systeem = meer actief => meer opname van natrium ( meer uitscheiding van
natrium oiv prog.)
Schildklier
Matige vergroting
Toename schildklierhormoon => verandering metabolisme
o Toename eetlust
o Verhoogde lichaamstemperatuur
o Vermoeidheid
Maternaal schildklierhormoon is nodig voor de foetale ontwikkeling
Jodium supplementen zijn aangewezen
Pancreas
Hypertrofie/plasie Eilandjes van Langerhans => stijging insulinespiegel
Glucosespiegel verandert (bijna) niet als gevolg van insuline-resistentie (= fysiologisch)
Insuline-resistentie: moeder verbruikt meer vetzuren => meer glucose beschikbaar =>
makkelijkere opname van glucose door placenta en foetus
Risico op zwangerschapsdiabetes
Genitaal stelsel
Uterus
Toename in grootte en gewicht
o Oprekking perimetrium (= peritoneum)
o Remoddelering van myometrium (3 lagen)
Proliferatiefase (hyperplasie: toename aantal spiercellen)
Synthesefase (hypertrofie: toename grootte spiercellen)
Mechanische rek door groei foetus
o Endometrium => decidua (vliezen)
8cm => 30cm
50g => 1000g
1e 16w: groei uterus
Rest zwangerschap: groei inhoud (rek)
Verandering vorm en ligging
o Isthmus neemt toe in lengte
o Vorm verandert
o Gekanteld => rechtop
30/01/2025
Inleiding
Veranderingen in de maternale fysiologische (+/- ieder orgaansysteem)
Doel
o Ondersteuning van foetale ontwikkeling
o Voorbereiding op bevalling
Oorzaak en regulatie door hormonen – veranderingen in andere stelsels
Indeling van de zwangerschap
1e trimester: week 1-14
2e trimester: week 15-28
3e trimester: week 29-40/42
Endocrinologisch stelsel
Placentale hormonen
hCG
o In stand houden van corpus luteum
o Stimulatie van progesteron (corpus luteum en placenta)
o Stimulatie schildklier (verhogen eetlust)
o Osmoseregulatie: regulatie dorst en ADH
o Groei myometrium + onderdrukking contracties
o Onderdrukking afstotingsreactie
o Kan leiden tot misselijkheid en overgeven
Oestrogeen
o Groei endometrium en borstweefsel
o Stimulatie prolactine-secretie
o Verhoging van doorbloeding uterus
o Stimulatie vochtretentie (via RAAS)
o Meer zuurstof/voedingsstoffen beschikbaar doorheen de placenta
o Verandering van bindweefsel samenstelling
o Veranderingen in mucosa van neus, keel en tandvlees
Relaxine
o Verweking van de ligamenten pelvis (=> kan leiden tot lage rugpijn en bekkenpijn)
o Voorbereiding inplanting embryo
o Houdt de uterus in rustfase (ism progesteron)
hPL (humaan placental lactogeen)
o Stimulatie maternale en foetale weefselgroei
o Voorkomt afstoting
o Toename metabolisme
Progesteron (= zwangerschapshormoon)
o Inplanting embryo (geschiktheid endometrium)
o In stand houden van de zwangerschap
o Relaxatie gladde spieren (geen contracties)
o Houdt de uterus in rustfase
Hypothalamus-hypofyse
, HC Maternale adaptatie
30/01/2025
Hypofyse wordt groter tijdens zwangerschap
Minder FSH/LH (geen cyclus)
Meer prolactine => toename borstweefsel en aanmaak moedermelk
Meer ACTH => verhoogde activiteit van de bijnier
Meer MSH => hyperpigmentatie van de huid
Meer oxytocine (2e helft zwangerschap, bevalling en borstvoedingsfase)
=> contracties, vrijzetting moedermelk, hechting tussen moeder en kind
Bijnier
Bijnier wordt groter en actiever tijdens zwangerschap
Meer cortisol (oiv oestrogeen en ACTH) => ontstekingsremmend en Cushing-achtige
symptomen
=> striae, hypertensie en verstoord koolhydraten-metabolisme (diabetes)
RAAS-systeem = meer actief => meer opname van natrium ( meer uitscheiding van
natrium oiv prog.)
Schildklier
Matige vergroting
Toename schildklierhormoon => verandering metabolisme
o Toename eetlust
o Verhoogde lichaamstemperatuur
o Vermoeidheid
Maternaal schildklierhormoon is nodig voor de foetale ontwikkeling
Jodium supplementen zijn aangewezen
Pancreas
Hypertrofie/plasie Eilandjes van Langerhans => stijging insulinespiegel
Glucosespiegel verandert (bijna) niet als gevolg van insuline-resistentie (= fysiologisch)
Insuline-resistentie: moeder verbruikt meer vetzuren => meer glucose beschikbaar =>
makkelijkere opname van glucose door placenta en foetus
Risico op zwangerschapsdiabetes
Genitaal stelsel
Uterus
Toename in grootte en gewicht
o Oprekking perimetrium (= peritoneum)
o Remoddelering van myometrium (3 lagen)
Proliferatiefase (hyperplasie: toename aantal spiercellen)
Synthesefase (hypertrofie: toename grootte spiercellen)
Mechanische rek door groei foetus
o Endometrium => decidua (vliezen)
8cm => 30cm
50g => 1000g
1e 16w: groei uterus
Rest zwangerschap: groei inhoud (rek)
Verandering vorm en ligging
o Isthmus neemt toe in lengte
o Vorm verandert
o Gekanteld => rechtop
