HC Patiëntenrechten
27/01/2025
Wet op de patiëntenrechten
Oude visie gezondheidszorg was heel paternalistisch (dokter beslist, patiënt had niets te
zeggen)
↓
In jaren ’90 verschillende schandalen in gezondheidszorg (o.a. HIV-besmettingen door
transfusie met besmet bloed)
Grotere mondigheid en verstrekt zelfbewustzijn bij patiënten
Charter van de Europese Patiënt
↓
Wet op patiëntenrechten
Goedgekeurd op 22 augustus 2002
Wet garandeert dat iedere persoon die gezondheidszorg krijgt meerdere rechten heeft als
patiënt
Duidelijke communicatie tussen patiënten en zorgverleners
Moet leiden tot meer kwaliteitsvolle zorg
↓
Aanpassing van wet op 6 februari 2024
Actiever rol van patiënt en gezondheidsbeoefenaar
Belangrijke begrippen
Patiënt = iedereen die gezondheidszorg ontvangt
Gezondheidszorgbeoefenaar = artsen, tandartsen, apothekers, vroedvrouwen,
kinesitherapeuten, verplegend personeel, zorgkundigen, hulpverleners-ambulanciers en
paramedici, zoals diëtisten of ergotherapeuten. Psychologen, therapeuten, sociaal
werkers, studenten of maatschappelijk werkers vallen (nog) niet onder de wet
Gezondheidszorg = alle diensten die een beroepsbeoefenaar verstrekt om de
gezondheidstoestand van de patiënt te bevorderen, vast te stellen, te behouden, te
herstellen of te verbeteren
Vertrouwenspersoon = iemand die de patiënt zelf kiest en die de patiënt kan bijstaan bij
het uitoefenen van je patiëntenrechten. Dit kan iemand van de familie, een goed vriend of
buur zijn. De vertrouwenspersoon kan de patiënt bijstaan, maar kan niet in zijn plaats
beslissen.
Wettelijk vertegenwoordiger = een vertegenwoordiger kan in de plaats van de patiënt
beslissen wanneer die dat zelf niet (meer) kan (bijv. bij minderjarigheid of
wilsonbekwaamheid).
Een minderjarige is volgens de wet onbekwaam om zelf zijn rechten als patiënt uit te
oefenen. Daarom oefenen de ouders of voogd de rechten van een minderjarige patiënt
uit.
Voor meerderjarige wilsonbekwame patiënten bestaan er drie soorten
vertegenwoordigers:
o Een door de patiënt benoemde vertegenwoordiger;
o Een door de rechter aangeduide vertegenwoordiger;
o Een door de wet aangewezen vertegenwoordiger.
Nieuwe maatstaven in wetswijziging van 2024
Actievere rol (autonomie) van de patiënt met betrekking tot zijn zorg
Actief informeren/vragen stellen (bv. bekwaamheid beroepsbeoefenaar;
gezondheidstoestand…)
Vragen zorgplanning te organiseren (bespreking voorkeuren/doelstellingen m.b.t. zorg)
Waarden, voorkeuren en levensdoelen betreffende zijn zorg toevoegen aan
patiëntendossier
, HC Patiëntenrechten
27/01/2025
Zijn wil (niet alleen zijn weigering, maar ook zijn wensen) met betrekking tot een
specifieke tussenkomst, voor moment waarop hij niet langer in staat zal zijn om zijn
rechten als patiënt uit te oefenen, vastleggen in voorafgaande verklaring
Actievere rol van de gezondheidszorgbeoefenaar om "rekening te houden" met de waarden,
doelstellingen of voorkeuren van de patiënt met betrekking tot zijn zorg
Rekening houden bij het verlenen van kwaliteitsvolle zorg en bij het geven van informatie
over de gezondheidstoestand en over geplande tussenkomsten in de zorg.
Rekening houden met deze elementen bij de aanwezigheid van een voorafgaande
wilsverklaring waarin bepaalde wensen van de patiënt m.b.t. de zorg werden opgenomen.
Taak van de gezondheidszorgbeoefenaar om vereiste informatie op maat van de patiënt te
geven
Informatie moet op gepersonaliseerde wijze gegeven worden, om patiënt in staat te
stellen deze zo goed mogelijk te begrijpen
De gezondheidszorgbeoefenaar moet voldoende tijd uittrekken voor het geven van de
informatie, waarbij de patiënt uitgenodigd wordt tot het stellen van vragen.
Taak van de gezondheidszorgbeoefenaar om gepast te reageren bij vaststelling van gevoelige
informatie over de gezondheidstoestand van patiënt, die bij mededeling mogelijks ernstige
schade zou kunnen berokkenen aan de gezondheid van de patiënt
De gezondheidszorgbeoefenaar dient eerst na te gaan of de informatie gradueel
(progressief) meegedeeld kan worden. Uitzonderlijk kan de informatie volledig onthouden
worden (= therapeutische exceptie), bij naleving van de wettelijke voorwaarden.
Als gevoelige informatie reeds onthouden werd, is het de taak van
gezondheidszorgbeoefenaar om op regelmatige tijdstippen na te gaan of patiënt nog
steeds ernstige schade zou lijden indien hij rechtstreeks van deze info over zijn
gezondheidstoestand kennis zou krijgen (= informatie die onder therapeutische exceptie
valt). Als dit niet meer het geval is, moet informatie aan patiënt worden meegedeeld.
Recht van de patiënt om alle gegevens in het patiëntendossier in te zien/te kennen, met
uitzondering van gevoelige informatie die onder de therapeutische exceptie valt en gegevens
met betrekking tot derden (art. 9§3)
Het begrip ‘persoonlijke notities’ met betrekking tot het patiëntendossier werd geschrapt
in de wet.
De patiënt kiest of hij een afschrift van het patiëntendossier op papier of op elektronische
wijze ontvangt. Het eerste exemplaar is gratis.
Wat zijn je rechten als patiënt
1. Kwaliteitsvolle dienstverlening
Zorglener moet handelen op een goede en zorgvuldige manier volgens behoeften van
patiënt
Zorgverlener moet gebruik maken van de beschikbare medische kennis en
technologie. Hij moet ook op de hoogte zijn van de geldende wetenschappelijke
normen en aanbevelingen. Zo moet een tandarts bijvoorbeeld zorgen dat je een
tandprothese krijgt die goed past en waar je tevreden over bent. Als je niet tevreden
bent, moet hij je verder helpen of doorsturen.
Kwaliteitsvol betekent ook dat de zorgverlener respect voor je heeft. Je mag er dus
van uitgaan dat hij respectvol met je omgaat. De zorgverlener respecteert je
menselijke waardigheid en behandelt je zonder een onderscheid te maken op grond
van wie je bent. De zorgverlener moet je morele, culturele en religieuze waarden als
patiënt respecteren.
2. Vrije keuze van zorgverstrekker
De patiënt heeft het recht om zelf een zorgverlener te kiezen en mag die keuze op elk
moment herzien. De keuzevrijheid blijft ook gelden wanneer je naar een andere
zorgverlener wordt doorverwezen. De zorgverlener moet ook informatie geven over
bestaande verzekeringsdekkingen.
Recht is niet absoluut:
27/01/2025
Wet op de patiëntenrechten
Oude visie gezondheidszorg was heel paternalistisch (dokter beslist, patiënt had niets te
zeggen)
↓
In jaren ’90 verschillende schandalen in gezondheidszorg (o.a. HIV-besmettingen door
transfusie met besmet bloed)
Grotere mondigheid en verstrekt zelfbewustzijn bij patiënten
Charter van de Europese Patiënt
↓
Wet op patiëntenrechten
Goedgekeurd op 22 augustus 2002
Wet garandeert dat iedere persoon die gezondheidszorg krijgt meerdere rechten heeft als
patiënt
Duidelijke communicatie tussen patiënten en zorgverleners
Moet leiden tot meer kwaliteitsvolle zorg
↓
Aanpassing van wet op 6 februari 2024
Actiever rol van patiënt en gezondheidsbeoefenaar
Belangrijke begrippen
Patiënt = iedereen die gezondheidszorg ontvangt
Gezondheidszorgbeoefenaar = artsen, tandartsen, apothekers, vroedvrouwen,
kinesitherapeuten, verplegend personeel, zorgkundigen, hulpverleners-ambulanciers en
paramedici, zoals diëtisten of ergotherapeuten. Psychologen, therapeuten, sociaal
werkers, studenten of maatschappelijk werkers vallen (nog) niet onder de wet
Gezondheidszorg = alle diensten die een beroepsbeoefenaar verstrekt om de
gezondheidstoestand van de patiënt te bevorderen, vast te stellen, te behouden, te
herstellen of te verbeteren
Vertrouwenspersoon = iemand die de patiënt zelf kiest en die de patiënt kan bijstaan bij
het uitoefenen van je patiëntenrechten. Dit kan iemand van de familie, een goed vriend of
buur zijn. De vertrouwenspersoon kan de patiënt bijstaan, maar kan niet in zijn plaats
beslissen.
Wettelijk vertegenwoordiger = een vertegenwoordiger kan in de plaats van de patiënt
beslissen wanneer die dat zelf niet (meer) kan (bijv. bij minderjarigheid of
wilsonbekwaamheid).
Een minderjarige is volgens de wet onbekwaam om zelf zijn rechten als patiënt uit te
oefenen. Daarom oefenen de ouders of voogd de rechten van een minderjarige patiënt
uit.
Voor meerderjarige wilsonbekwame patiënten bestaan er drie soorten
vertegenwoordigers:
o Een door de patiënt benoemde vertegenwoordiger;
o Een door de rechter aangeduide vertegenwoordiger;
o Een door de wet aangewezen vertegenwoordiger.
Nieuwe maatstaven in wetswijziging van 2024
Actievere rol (autonomie) van de patiënt met betrekking tot zijn zorg
Actief informeren/vragen stellen (bv. bekwaamheid beroepsbeoefenaar;
gezondheidstoestand…)
Vragen zorgplanning te organiseren (bespreking voorkeuren/doelstellingen m.b.t. zorg)
Waarden, voorkeuren en levensdoelen betreffende zijn zorg toevoegen aan
patiëntendossier
, HC Patiëntenrechten
27/01/2025
Zijn wil (niet alleen zijn weigering, maar ook zijn wensen) met betrekking tot een
specifieke tussenkomst, voor moment waarop hij niet langer in staat zal zijn om zijn
rechten als patiënt uit te oefenen, vastleggen in voorafgaande verklaring
Actievere rol van de gezondheidszorgbeoefenaar om "rekening te houden" met de waarden,
doelstellingen of voorkeuren van de patiënt met betrekking tot zijn zorg
Rekening houden bij het verlenen van kwaliteitsvolle zorg en bij het geven van informatie
over de gezondheidstoestand en over geplande tussenkomsten in de zorg.
Rekening houden met deze elementen bij de aanwezigheid van een voorafgaande
wilsverklaring waarin bepaalde wensen van de patiënt m.b.t. de zorg werden opgenomen.
Taak van de gezondheidszorgbeoefenaar om vereiste informatie op maat van de patiënt te
geven
Informatie moet op gepersonaliseerde wijze gegeven worden, om patiënt in staat te
stellen deze zo goed mogelijk te begrijpen
De gezondheidszorgbeoefenaar moet voldoende tijd uittrekken voor het geven van de
informatie, waarbij de patiënt uitgenodigd wordt tot het stellen van vragen.
Taak van de gezondheidszorgbeoefenaar om gepast te reageren bij vaststelling van gevoelige
informatie over de gezondheidstoestand van patiënt, die bij mededeling mogelijks ernstige
schade zou kunnen berokkenen aan de gezondheid van de patiënt
De gezondheidszorgbeoefenaar dient eerst na te gaan of de informatie gradueel
(progressief) meegedeeld kan worden. Uitzonderlijk kan de informatie volledig onthouden
worden (= therapeutische exceptie), bij naleving van de wettelijke voorwaarden.
Als gevoelige informatie reeds onthouden werd, is het de taak van
gezondheidszorgbeoefenaar om op regelmatige tijdstippen na te gaan of patiënt nog
steeds ernstige schade zou lijden indien hij rechtstreeks van deze info over zijn
gezondheidstoestand kennis zou krijgen (= informatie die onder therapeutische exceptie
valt). Als dit niet meer het geval is, moet informatie aan patiënt worden meegedeeld.
Recht van de patiënt om alle gegevens in het patiëntendossier in te zien/te kennen, met
uitzondering van gevoelige informatie die onder de therapeutische exceptie valt en gegevens
met betrekking tot derden (art. 9§3)
Het begrip ‘persoonlijke notities’ met betrekking tot het patiëntendossier werd geschrapt
in de wet.
De patiënt kiest of hij een afschrift van het patiëntendossier op papier of op elektronische
wijze ontvangt. Het eerste exemplaar is gratis.
Wat zijn je rechten als patiënt
1. Kwaliteitsvolle dienstverlening
Zorglener moet handelen op een goede en zorgvuldige manier volgens behoeften van
patiënt
Zorgverlener moet gebruik maken van de beschikbare medische kennis en
technologie. Hij moet ook op de hoogte zijn van de geldende wetenschappelijke
normen en aanbevelingen. Zo moet een tandarts bijvoorbeeld zorgen dat je een
tandprothese krijgt die goed past en waar je tevreden over bent. Als je niet tevreden
bent, moet hij je verder helpen of doorsturen.
Kwaliteitsvol betekent ook dat de zorgverlener respect voor je heeft. Je mag er dus
van uitgaan dat hij respectvol met je omgaat. De zorgverlener respecteert je
menselijke waardigheid en behandelt je zonder een onderscheid te maken op grond
van wie je bent. De zorgverlener moet je morele, culturele en religieuze waarden als
patiënt respecteren.
2. Vrije keuze van zorgverstrekker
De patiënt heeft het recht om zelf een zorgverlener te kiezen en mag die keuze op elk
moment herzien. De keuzevrijheid blijft ook gelden wanneer je naar een andere
zorgverlener wordt doorverwezen. De zorgverlener moet ook informatie geven over
bestaande verzekeringsdekkingen.
Recht is niet absoluut:
