Samenvatting psychodiagnostische methoden gesloten boek

Psychodiagnostische methoden
1. Studiewijzer
2. De diagnostische cyclus: focus op de
onderzoeksfase
2.1. Een terugblik op Inleiding Psychodiagnostiek
Binnen diagnostisch proces  verschillende stappen:
1. Vraagverheldering
2. Strategiebepaling: opstellen v hypothesen
3. Onderzoek: geschikte onderzoeksmethoden selecteren en toepassen
4. Integratie en besluit: toetsen vd hypothesen adhv verzamelde informatie
en formuleren v besluit
5. Advies formuleren

Stappen zijn nodig om op verantwoorde wijze tot conclusies te komen vanuit
psychodiagnostisch onderzoek

2.2. Kwalitatieve versus kwantitatieve onderzoeksmethoden
Verzamelen v info id onderzoeksfase  # methoden
- Vragenlijsten, observatieschalen, projectieve technieken, gesprekken met
cl en derden

2.2.1. Kwaliteitsvolle diagnostiek
Diagnostiek = cyclisch besluitvormingsproces

Pijler: diagnostische besluitvorming gebaseerd op kwaliteitsvol diagnostisch
materiaal

2.2.2. Informatiebronnen
Verdeeld in 2 groepen:
- Kwantitatief onderzoeksmateriaal, vb. vragenlijsten, psychologische
testen, gestructureerd interview, gestructureerde observatie,
reactietijdmetingen, …
o Kwantitatief omdat scores berekend kunnen w
 Totaalscores
 Indexscores
 Normtabellen

o Testmateriaal w onderzocht op: psychometrische kwaliteiten
 Betrouwbaarheid
 Validiteit

- Kwalitatief onderzoeksmateriaal, vb. vrije observaties, ongestructureerd
interview, vragenlijsten met open vragen, kindertekeningen, …
o Geen scores berekend op dit materiaal
o Doel = verhaal vd cl op te bouwen
 Ingaan op beleving vd cl


1

, Tracht subjectieve ervaringen te begrijpen en in context te
plaatsen
 Analyse dr betekenisvolle categorieën en thema’s




2

, 2.2.3. Kwaliteitscriteria  Test Review Model van EFPA (kwantitatief)
- Documentatie: transparante en duidelijk document
- Kwaliteit v testmateriaal, vb. software, testkoffer, antwoordformulieren, …
- Kwaliteit vd normering: recent, representatief, hoe kwam normgroep tot
stand?
- Betrouwbaarheid = consistentie v test
o Interne consistentie
o Test-hertestbetrouwbaarheid
o Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid
- Validiteit: mate waarin test meet wat het bedoeld te meten
o Inhoudsvaliditeit
o Begripsvaliditeit
o Criteriumvaliditeit
o Congruente validiteit
o Discriminante validiteit

2.2.4. Kwaliteitscriteria  kwalitatieve benadering
- Betrouwbaarheid: methodisch en transparant handelen
o Onbevooroordeeld verzamelen
o Logisch consistent
o Multi-methodisch
o Multi-informant
- Validiteit: correctheid en bruikbaarheid v getrokken conclusies
o Interne validiteit / geloofwaardigheid
o Externe validiteit / overdraagbaarheid

- Reflexiviteit = expliciteren en reflecteren over manier waarop diagnosticus
w beïnvloed dr context waaruit hij/zij werkt en mogelijk cognitieve fouten
of vertekeningen
o Kritisch tov eigen handelen
o Klinisch oordeel is feilbaar

2.3. Rol van diagnosticus
Klinische vaardigheden  belangrijk bij beide benaderingen
- Keuze v juist instrument
- Correcte testafname en interpretatie v testscores
- Materiaal correct aanbieden, hanteren en interpreteren
- Context en kader creëren waarbinnen betrouwbaar en valide materiaal kan
ontstaan

Persoon v diagnosticus = valide onderzoeksinstrument
- Ervaring en reflectie
- Gecorrigeerd obv vergaarde evidentie

2.4. Complementaire benadering
Kwaliteitsvolle diagnostiek = diagnosticus kan schakelen tss beide perspectieven
= gemengde methodologie (!)



3

, = soorten psychodiagnostische
onderzoeksmethoden




Overzicht v onderscheid tss prestatieniveautests en tests vr gedragswijze
Prestatieniveautests Tests vr gedragswijze
Meetpretenti Wat mensen kunnen Hoe mensen zijn
e
Voorbeelden Intelligentie, cognitieve Persoonlijkheid,
aspecten, kennis, inzicht psychopathologie, voorkeuren,
attitudes
Antwoordtype Juist of fout Wel of niet van toepassing
Belangrijke Mensen moeten zo goed Mensen moet zo eerlijk mogelijk
voorwaarden mogelijk antwoorden antwoorden

3. Observeren en rapporteren
3.1. Inleiding: observeren als kwalitatieve
onderzoeksmethode
3.1.1. Kwalitatieve instrumenten en methodes
Doel = betekenisvolle thema’s en categorieën identificeren in verhaal vd cl

Soorten kwalitatieve methodes
- Semigestructureerd of open interviews en gesprekken
o Met cliënt en/of belangrijke anderen (ouders, lrk, partner, …)
o Open vragen waarbij cl kan reflecteren en vrij te antwoorden
o Diagnosticus: cl aanmoedigen
 Eigen woorden laten gebruiken
 Concrete voorbeelden te vragen
 Niet onderbreken
o Aantal belangrijke onderwerpen  op voorhand bepaald
o Verdere vragen  aangepast aan verhaal vd cl
o Diagnosticus: empathisch luisteren, verhaal vd cl begrijpen




4