Indra Jaspers
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding ............................................................................................................................. 5
1.1. Het economisch probleem ...................................................................................................... 5
1.2. Behoeften indelen ................................................................................................................... 5
1.3. Middelen indelen .................................................................................................................... 5
1.4. De productfactoren ................................................................................................................. 6
1.5. Welvaart vs welzijn.................................................................................................................. 6
1.6. Micro vs macro ........................................................................................................................ 7
1.7. Methodiek: de criteris paribus-clausule .................................................................................. 7
1.8. Opportunity cost ..................................................................................................................... 7
1.9. Extra......................................................................................................................................... 7
Hoofdstuk 2: Consumenten .................................................................................................................... 8
2.1. Consumenten in macro- en micro-economie.......................................................................... 8
2.2. Nut ........................................................................................................................................... 8
2.3. Het budget en de prijzen ......................................................................................................... 9
2.4. De wet van de vraag .............................................................................................................. 10
2.5. De elasticiteit van de vraag ................................................................................................... 12
2.6. Het indexcijfer der consumptieprijzen .................................................................................. 14
Hoofdstuk 3: Producenten .................................................................................................................... 16
3.1. Indeling in sectoren ............................................................................................................... 16
3.2. Winst: een belangrijk doel voor een onderneming............................................................... 16
3.3. De productiefunctie, productiviteit en wet van toe- en afnemende meeropbrengst .......... 16
3.4. Kostenverloop ....................................................................................................................... 18
3.5. Opbrengstenverloop ............................................................................................................. 19
3.6. De aanbodcurve .................................................................................................................... 20
3.7. Break-evenanalyse ................................................................................................................ 21
3.8. Aanbodelasticiteit ................................................................................................................. 21
3.9. De grafiek aflezen en gebruiken ............................................................................................ 22
Hoofstuk 4: Marktwerking .................................................................................................................... 23
4.1. Definitie en kenmerken van de markt................................................................................... 23
4.2. Volkomen concurrentie ......................................................................................................... 23
4.3. Monopolie ............................................................................................................................. 24
4.4. Oligopolie .............................................................................................................................. 27
4.5. Monopolistische concurrentie .............................................................................................. 31
4.6. Bijzondere marktvormen....................................................................................................... 32
4.7. Welvaartsverdeling bij marktwerking ................................................................................... 33
1
Indra Jaspers
,Hoofdstuk 5: De overheid ..................................................................................................................... 38
5.1. De taken van de overheid ..................................................................................................... 38
5.2. De begroting .......................................................................................................................... 39
5.3. Economische theorieën ......................................................................................................... 40
5.4. Ordeningspolitiek .................................................................................................................. 41
Hoofdstuk 6: Kringlopen & bbp ............................................................................................................. 42
6.1. Macro-economische grootheden .......................................................................................... 42
6.1.1. Economische activiteit................................................................................................... 42
6.1.2. Bruto Binnenlands Product ........................................................................................... 43
6.1.3. Het bbp meten .............................................................................................................. 44
6.2. De hele wereld is één grote economische kringloop ............................................................ 45
6.2.1. Gesloten kringloop zonder overheid, met banken........................................................ 45
6.3. De economische activiteit meten.......................................................................................... 46
6.3.1. Consumptie- en spaarfunctie ........................................................................................ 46
6.3.2. De investeringsvergelijking............................................................................................ 47
6.3.3. Het evenwichtsinkomen ................................................................................................ 47
6.3.4. Investeringsmultiplicator k ............................................................................................ 48
6.3.5. Bestedingsevenwicht..................................................................................................... 48
6.3.6. Spaarlek, belastingslek en importleg............................................................................. 48
Hoofdstuk 7: Geld, monetair beleid en inflatie ..................................................................................... 49
7.1. Geld ....................................................................................................................................... 49
7.1.1. Het eerste geld .............................................................................................................. 49
7.1.2. De functie van geld ........................................................................................................ 49
7.1.3. Historische ontwikkeling ............................................................................................... 50
7.1.4. Soorten geld .................................................................................................................. 51
7.1.5. De verkeersvergelijking van Fisher ................................................................................ 51
7.1.6. De geldhoeveelheid ....................................................................................................... 51
7.1.7. De omloopsnelheid (V) .................................................................................................. 52
7.1.8. Geldschepping ............................................................................................................... 52
7.2. Monetair beleid ..................................................................................................................... 53
7.2.1. Doelstellingen en taken van de ECB .............................................................................. 53
7.2.2. Belang en voordelen van prijsstabiliteit ........................................................................ 53
7.2.3. Monetaire beleidsinstrumenten ................................................................................... 54
7.3. Inflatie ................................................................................................................................... 55
7.3.1. Types van inflatie........................................................................................................... 55
7.3.2. Nadelige gevolgen van inflatie ...................................................................................... 55
2
Indra Jaspers
, 7.3.3. Verschillende soorten van inflatie ................................................................................. 56
7.3.4. Soorten beleid ............................................................................................................... 57
Hoofdstuk 8: Arbeidsmarkt ................................................................................................................... 58
8.1. Het begrip arbeidsmarkt ....................................................................................................... 58
8.1.1. Loon als vergoeding voor arbeidsprestaties en kost voor de onderneming ................. 58
8.1.2. Het aanbod van arbeid door werknemers en de vraag naar arbeid door werkgevers . 60
8.1.3. Het evenwicht op de arbeidsmarkt ............................................................................... 61
8.2. Wie werkt er in België en wie niet?....................................................................................... 62
8.2.1. Enkele begrippen ........................................................................................................... 62
8.2.2. Vormen en oorzaken van werkloosheid........................................................................ 63
8.2.3. Werkgelegenheidsvallen ............................................................................................... 64
8.2.4. Het bestrijden van werkloosheid .................................................................................. 64
8.3. Het begrip loonstarheid ........................................................................................................ 65
8.4. De invloed van inflatie op de arbeidsmarkt .......................................................................... 65
8.5. De invloed van directe belastingen op de arbeidsmarkt ...................................................... 66
8.6. Inkomensherverdeling, ongelijkheid en armoede ................................................................ 67
8.6.1. Inkomensherverdeling................................................................................................... 67
8.6.2. Ongelijke verdeling van het inkomen ............................................................................ 67
Hoofdstuk 9: Conjunctuur ..................................................................................................................... 69
9.1. Definitie ................................................................................................................................. 69
9.2. De conjunctuurcyclus ............................................................................................................ 69
9.3. Conjunctuurpolitiek ............................................................................................................... 71
9.4. Kenmerken van economische fluctuatie ............................................................................... 72
Hoofdstuk 10: Internationale handel .................................................................................................... 73
10.1. De voordelen van internationale handel........................................................................... 73
10.2. De nadelen van internationale handel .............................................................................. 73
10.3. De buitenlandse handel van België ................................................................................... 74
10.4. De wisselmarkt .................................................................................................................. 74
10.4.1. Wisselkoersnotatie ........................................................................................................ 74
10.4.2. Tansactieverloop ........................................................................................................... 75
10.4.3. Het evenwicht op de wisselmarkt ................................................................................. 75
10.4.4. Factoren die de wisselmarkt beïnvloeden .................................................................... 76
10.5. Wisselkoerssystemen ........................................................................................................ 79
10.5.1. Vlottende wisselkoersen ............................................................................................... 79
10.5.2. Vaste wisselkoersen ...................................................................................................... 79
10.6. Koopkrachtpariteiten/gelijkheid (PPP) .............................................................................. 82
3
Indra Jaspers