14/03/202
Sociale verandering
(2023-2024)
Dick Houtman
www.dickhoutman.nl
1
De tegencultuur van de 1960s
Literatuur:
Bernice Martin, (1981), ‘The Expressive Revolution’, pp. 13-26 in A Sociology of Contemporary Cultural Change, Oxford.
Johan Roeland, Stef Aupers & Dick Houtman, (2011), ‘Fantasy, paranoia en het romantisch erfgoed: Max Weber en de ge
2
Max Weber over rationalisering
Zie college 4:
Rationalisering = toenemende nadruk op
formele rationaliteit
Formele rationaliteit = het inzetten van formele regels, procedures, structuren en systemen als middelen om gegeven d
effectieve en efficiënte manier te bereiken
3
1
, 14/03/202
Max Weber over rationalisering en onttovering
- Wat je moet doen en moet laten
Zie colleges 4 resp. 5:
wordt gereactiveerd door de
Toenemende nadruk op formele rationaliteit gaat ten
onttovering
koste van de ruimte voor substantiële rationaliteit -
Onttovering ondergraaft bovendien de mogelijkheid
om gezaghebbende / bindende uitspraken te doen over substantiële rationaliteit
4
- Nadruk op formele rationaliteit leidt tot
Max Weber en het moderne culturele cultureel onbehagen
onbehagen - Dingen “zijn niet mooi of lelijk” maar mensen
vinden dat
Rationalisering en onttovering leiden in Webers Leidt tot gevoelens van zinloosheid,
optiek tot cultureel onbehagen: onvrijheid
- Onvrijheid: rationalisering en
• Gevoelens van onvrijheid bureaucratisering; moderne samenlevingen
worden eerder ijzeren kooien waar mensen niet
• Gevoelens van zinloosheid uit kunnen ontsnappen
- Zinloosheid: onttovering, gevolg van het feit
=> De zogenoemde ‘tegencultuur’ van de dat wetenschap de belangrijke zinvragen niet
1960s was een manifestatie van dit door Weber kan beantwoorden, de wetenschap kan religie
voorspelde culturele onbehagen niet vervangen en kan geen antwoord geven
op die cruciale vragen die zin geven aan het
5
bestaan
- De golf van maatschappijkritiek = de
- Overeenkomsten met Marx en Durkheim
- Weber heeft het over die bureaucratische
ijzeren kooi en Marx noemde dat
vervreemding ( = mens is gereduceerd tot
een radartje in een grote machine, enkel
deelhandelingen i.p.v. het uitoefenen van
een ambacht + ontplooien van ambacht)
teveel een drukken systeem dat mensen in
een bepaald systeem dwingt
- Onvrijheid
- Weber eerder bureaucratie bij Marx eerder
fabriek maar komt wel op hetzelfde neer!
De werknemer wordt gereduceerd tot
6 een radartje in een machine
- Ook een overlap met Durkheim! culturele
zinloosheid is anomie: er is net een tekort,
je bent wel een radartje in de machine maar
weet niet waar je aan meedraait
2
Sociale verandering
(2023-2024)
Dick Houtman
www.dickhoutman.nl
1
De tegencultuur van de 1960s
Literatuur:
Bernice Martin, (1981), ‘The Expressive Revolution’, pp. 13-26 in A Sociology of Contemporary Cultural Change, Oxford.
Johan Roeland, Stef Aupers & Dick Houtman, (2011), ‘Fantasy, paranoia en het romantisch erfgoed: Max Weber en de ge
2
Max Weber over rationalisering
Zie college 4:
Rationalisering = toenemende nadruk op
formele rationaliteit
Formele rationaliteit = het inzetten van formele regels, procedures, structuren en systemen als middelen om gegeven d
effectieve en efficiënte manier te bereiken
3
1
, 14/03/202
Max Weber over rationalisering en onttovering
- Wat je moet doen en moet laten
Zie colleges 4 resp. 5:
wordt gereactiveerd door de
Toenemende nadruk op formele rationaliteit gaat ten
onttovering
koste van de ruimte voor substantiële rationaliteit -
Onttovering ondergraaft bovendien de mogelijkheid
om gezaghebbende / bindende uitspraken te doen over substantiële rationaliteit
4
- Nadruk op formele rationaliteit leidt tot
Max Weber en het moderne culturele cultureel onbehagen
onbehagen - Dingen “zijn niet mooi of lelijk” maar mensen
vinden dat
Rationalisering en onttovering leiden in Webers Leidt tot gevoelens van zinloosheid,
optiek tot cultureel onbehagen: onvrijheid
- Onvrijheid: rationalisering en
• Gevoelens van onvrijheid bureaucratisering; moderne samenlevingen
worden eerder ijzeren kooien waar mensen niet
• Gevoelens van zinloosheid uit kunnen ontsnappen
- Zinloosheid: onttovering, gevolg van het feit
=> De zogenoemde ‘tegencultuur’ van de dat wetenschap de belangrijke zinvragen niet
1960s was een manifestatie van dit door Weber kan beantwoorden, de wetenschap kan religie
voorspelde culturele onbehagen niet vervangen en kan geen antwoord geven
op die cruciale vragen die zin geven aan het
5
bestaan
- De golf van maatschappijkritiek = de
- Overeenkomsten met Marx en Durkheim
- Weber heeft het over die bureaucratische
ijzeren kooi en Marx noemde dat
vervreemding ( = mens is gereduceerd tot
een radartje in een grote machine, enkel
deelhandelingen i.p.v. het uitoefenen van
een ambacht + ontplooien van ambacht)
teveel een drukken systeem dat mensen in
een bepaald systeem dwingt
- Onvrijheid
- Weber eerder bureaucratie bij Marx eerder
fabriek maar komt wel op hetzelfde neer!
De werknemer wordt gereduceerd tot
6 een radartje in een machine
- Ook een overlap met Durkheim! culturele
zinloosheid is anomie: er is net een tekort,
je bent wel een radartje in de machine maar
weet niet waar je aan meedraait
2
