CULTUUR EN LEVENSBESCHOUWING
EXAMEN
FILOSOFEN IN TIJDSPERIODE KUNNEN PLAATSEN
Geen specifieke jaartallen
WETEN VAN WELK CONTINENT
Niet specifieke plek
ENKEL NAMEN OP DE SLIDES KENNEN
INLEIDING
Orthopedagogisch grondplan:
Overal zit cultuur en levensbeschouwing (persoonlijke relaties, bedrijven… micro,
meso…)
Wettelijke gezien: elke levensbeschouwing mag, buiten neo-nazisme.
In belgië: hoofdzakelijk Christendom/christelijke traditie
Bv. schoolsysteem is gebaseerd op christelijke kalender
WERELDBEELD
We hebben een incorrect wereldbeeld (ligt niet aan ons, maar aan de vorige generatie(s)
die ons opvoeden).
We moeten niet meer in level 1- 4 denken:
Criteria Levels:
Level 1 - Te voet naar waterput (bv. in Uganda: 7km)
- Vaak blote voeten (ook al hebben ze schoenen)
- Koken op een open vuur, waarvan de enige maaltijd vaak ‘poscho’ is
(maiszetmeel dat een brok vormt op de maag)
- 2 dollar per dag voor gezin
Level 2 - Fiets (sneller naar school, water halen…)
- Koken op gasvuur
- Slapen op matras
Level 3 - 8 dollar per dag
- Een kraan in huis (1 kraantje voor gezin, vaak enkel koud)
- Motor
- Pasta met saus bv.
- Vakantie (een halve dag…)
- Vaak 3 – 4 jobs
Level 4 - Auto
- Fornuis
- Keuze voor voedsel
- Vakantie
- 1 job
- Bed met laken, kussen, slaapkamers
1
,HOOFDSTUKKEN VOLGENS KLEUREN VAN BOEK
DEEL 1: WE LEVEN IN TIJDEN VAN ANGST
Fear is the main source of superstition, and one of the main sources of cruelty. To
conquer fear is the beginning of wisdom . (Bertrand Russell, 20e eeuw)
“Mensen denken steeds dat ze leven in tijden van angst.”
KEUZES OM ANGST TE OVERWINNEN :
Keuze bepaalt: stemgedrag, hoe je met anderen omgaat…
1. HOBBES:
Mens is van nature slecht, omdat we gericht zijn op overleven. (Gedreven door angst.)
Natuurstaat van de mens: oorlog van allen tegen allen
Ook anderen iets aandoen om levenskwaliteit te beschermen/behouden.
Bv. Prof wilt de les eerder stoppen, als we beloven het niet te zeggen, anders
maakt hij het examen moeilijker.
2
,Angst minderen/wegwerken door sociaal contract: staat met een almachtige leidersfiguur
(alle autoriteit, op voorwaarde dat alle burgers veilig zijn)
Door de regels die de maatschappij ons oplegt, kunnen we samenleven.
(Voorstaander van controle, zoals bv. politie)
Bv. Wet: verbod op geweldpleging
2. ROUSSEAU:
Mens is van nature goed, we willen het goede, we zullen altijd voor het goede kiezen.
Mens streeft naar ontwikkeling. MAAR, door de regels die ons worden opgelegd, gaan we
die regels omzeilen. (“Een achterpoortje zoeken.”)
“De regels van de maatschappij, halen het slechte uit ons.”
Besluit deel 1 (we leven in tijden van angst:
- Bertrand Russel zegt dat we denken dat we steeds in tijden van angst leven.
- Hobbes stelt dat de mens wordt gedreven door angst.
- Rousseau stelt dat de mens wordt gedreven door het goede.
H1 ANGST VOEDT DE VERSCHILLEN
Door economische en politieke angst wordt het volk richting radicale partijen geduwd met
een zwart-wit-boodschap gebaseerd op het behouden van wat gekend is.
1. Dualistische denkers = zwart-wit denkers -> vinden zekerheid in de radicale
partijen
Zoals Hobbes: wat mag <> wat niet mag
Hebben last van mixofobie:
2. Mixofobie: angst dat er iets gaat gebeuren dat je niet kent/angst voor
vermenging van elementen die ‘zuiverheid’ kunnen verstoren
Vanaf er iets gebeurt dat het kader “goed <> fout” in de war brengt => paniek
Nieuw element in bestaande structuur
Bv. Migranten: “wat komen ze doen, ze gaan mijn job afnemen…”
Leidt tot nativisme:
3. Nativisme: Als natie, staat, cultuur schrik hebben van alles dat nieuw is.
- Behoudsgezinde burgerbewegingen: groeperingen van mensen die vinden dat
het moet blijven zoals het is (hebben geen politieke macht).
Bv. Combat 18 = neo-nazi’s in België
Ze groeperen zich uit angst voor het ‘niet-arische’ ras
Bv. Regida
Angst voor migranten uit Arabische wereld
- Conservatieve gezinspartijen: Politiek machtige partijen die op legale
manieren proberen behouden wat we hebben (regeringen, parlement…)
Bv. #eigenvolklaatst
“Zie je wel dat de Vlaming zich altijd moet opofferen voor de migranten.”
Bv. Homoseksuelen moeten verbannen worden, want ze hebben aids.
Angst als verbindende factor!
3
, Besluit H1 (angst voedt de verschillen):
Angst kan zorgen voor een afkeer naar ‘andere’ mensen toe.
Wij- en zij-groep!
H2 ANGST LEIDT TOT SAMENWERKING
1. Mohammed Bouazizi: Op zoek naar job (te weinig jobs in Tunesië), verkocht
voedsel op de markt. Zijn weegschaal werd afgepakt door de politie. Hij bleef
vragen voor de weegschaal en zei zelf dat hij zichzelf in brand zou steken. Hij
heeft zich daarna daadwerkelijk in brand gestoken => start Arabische Lente
Uit angst voor de toekomst: De angst over eigen levenskwaliteit en toekomst zette
honderdduizenden mensen aan tot actie.
Gemeenschappelijke angst is de voedingsbodem voor samenwerking
2. Sergei Krikalev: Rusland en Amerika stonden tegenover elkaar in de koude oorlog
en wouden raketten via de ruimte lanceren om de vijand snel te raken. Zo begon
de ruimterace om als eerste een satelliet rond de aarde te krijgen als spionage.
Vrede kwam wanneer Europa, Amerika… samenwerkten aan het eerste
internationale ruimtestation ISS. Sergei Krikalev1 die ‘vast’ zat in de ruimte werd
zo gered.
Angst als reden tot samenwerking.
Besluit H2:
Angst kan ook een reden zijn tot samenwerking.
H3 ANGST IS EEN AS VAN HET KWAAD
MARTHA NUSSBAUM
“Het kwaad is iets dat buiten ons staat, het is een externe dreiging voor de persoonlijke
situatie.”
- “Botsing der beschavingen”: “Zuivere mensen nemen het op tegen buitenlandse
indringers…”
Mens is geneigd om groepen te herleiden tot 1 aspect (bv. Amerikanen goed,
Russen slecht). Wat leidt tot “goed vs slecht”*.
‘Dualistisch denken’
Dit beeld wordt bevestigd in de populaire cultuur: Films, boeken… waarin de
‘goede’ altijd de held is en niets fout kan doen. De slechterik is altijd door en door
slecht*. De problemen worden
- Ook in Europa: terroristische aanslagen -> “Zie je wel dat de Islam slecht is.”
In feite: minimale hoeveelheid van de aanslagen was godsdienst-gerelateerd
1
Hij heeft 311 dagen in ruimtestation Mir van de SU gezeten.
4
EXAMEN
FILOSOFEN IN TIJDSPERIODE KUNNEN PLAATSEN
Geen specifieke jaartallen
WETEN VAN WELK CONTINENT
Niet specifieke plek
ENKEL NAMEN OP DE SLIDES KENNEN
INLEIDING
Orthopedagogisch grondplan:
Overal zit cultuur en levensbeschouwing (persoonlijke relaties, bedrijven… micro,
meso…)
Wettelijke gezien: elke levensbeschouwing mag, buiten neo-nazisme.
In belgië: hoofdzakelijk Christendom/christelijke traditie
Bv. schoolsysteem is gebaseerd op christelijke kalender
WERELDBEELD
We hebben een incorrect wereldbeeld (ligt niet aan ons, maar aan de vorige generatie(s)
die ons opvoeden).
We moeten niet meer in level 1- 4 denken:
Criteria Levels:
Level 1 - Te voet naar waterput (bv. in Uganda: 7km)
- Vaak blote voeten (ook al hebben ze schoenen)
- Koken op een open vuur, waarvan de enige maaltijd vaak ‘poscho’ is
(maiszetmeel dat een brok vormt op de maag)
- 2 dollar per dag voor gezin
Level 2 - Fiets (sneller naar school, water halen…)
- Koken op gasvuur
- Slapen op matras
Level 3 - 8 dollar per dag
- Een kraan in huis (1 kraantje voor gezin, vaak enkel koud)
- Motor
- Pasta met saus bv.
- Vakantie (een halve dag…)
- Vaak 3 – 4 jobs
Level 4 - Auto
- Fornuis
- Keuze voor voedsel
- Vakantie
- 1 job
- Bed met laken, kussen, slaapkamers
1
,HOOFDSTUKKEN VOLGENS KLEUREN VAN BOEK
DEEL 1: WE LEVEN IN TIJDEN VAN ANGST
Fear is the main source of superstition, and one of the main sources of cruelty. To
conquer fear is the beginning of wisdom . (Bertrand Russell, 20e eeuw)
“Mensen denken steeds dat ze leven in tijden van angst.”
KEUZES OM ANGST TE OVERWINNEN :
Keuze bepaalt: stemgedrag, hoe je met anderen omgaat…
1. HOBBES:
Mens is van nature slecht, omdat we gericht zijn op overleven. (Gedreven door angst.)
Natuurstaat van de mens: oorlog van allen tegen allen
Ook anderen iets aandoen om levenskwaliteit te beschermen/behouden.
Bv. Prof wilt de les eerder stoppen, als we beloven het niet te zeggen, anders
maakt hij het examen moeilijker.
2
,Angst minderen/wegwerken door sociaal contract: staat met een almachtige leidersfiguur
(alle autoriteit, op voorwaarde dat alle burgers veilig zijn)
Door de regels die de maatschappij ons oplegt, kunnen we samenleven.
(Voorstaander van controle, zoals bv. politie)
Bv. Wet: verbod op geweldpleging
2. ROUSSEAU:
Mens is van nature goed, we willen het goede, we zullen altijd voor het goede kiezen.
Mens streeft naar ontwikkeling. MAAR, door de regels die ons worden opgelegd, gaan we
die regels omzeilen. (“Een achterpoortje zoeken.”)
“De regels van de maatschappij, halen het slechte uit ons.”
Besluit deel 1 (we leven in tijden van angst:
- Bertrand Russel zegt dat we denken dat we steeds in tijden van angst leven.
- Hobbes stelt dat de mens wordt gedreven door angst.
- Rousseau stelt dat de mens wordt gedreven door het goede.
H1 ANGST VOEDT DE VERSCHILLEN
Door economische en politieke angst wordt het volk richting radicale partijen geduwd met
een zwart-wit-boodschap gebaseerd op het behouden van wat gekend is.
1. Dualistische denkers = zwart-wit denkers -> vinden zekerheid in de radicale
partijen
Zoals Hobbes: wat mag <> wat niet mag
Hebben last van mixofobie:
2. Mixofobie: angst dat er iets gaat gebeuren dat je niet kent/angst voor
vermenging van elementen die ‘zuiverheid’ kunnen verstoren
Vanaf er iets gebeurt dat het kader “goed <> fout” in de war brengt => paniek
Nieuw element in bestaande structuur
Bv. Migranten: “wat komen ze doen, ze gaan mijn job afnemen…”
Leidt tot nativisme:
3. Nativisme: Als natie, staat, cultuur schrik hebben van alles dat nieuw is.
- Behoudsgezinde burgerbewegingen: groeperingen van mensen die vinden dat
het moet blijven zoals het is (hebben geen politieke macht).
Bv. Combat 18 = neo-nazi’s in België
Ze groeperen zich uit angst voor het ‘niet-arische’ ras
Bv. Regida
Angst voor migranten uit Arabische wereld
- Conservatieve gezinspartijen: Politiek machtige partijen die op legale
manieren proberen behouden wat we hebben (regeringen, parlement…)
Bv. #eigenvolklaatst
“Zie je wel dat de Vlaming zich altijd moet opofferen voor de migranten.”
Bv. Homoseksuelen moeten verbannen worden, want ze hebben aids.
Angst als verbindende factor!
3
, Besluit H1 (angst voedt de verschillen):
Angst kan zorgen voor een afkeer naar ‘andere’ mensen toe.
Wij- en zij-groep!
H2 ANGST LEIDT TOT SAMENWERKING
1. Mohammed Bouazizi: Op zoek naar job (te weinig jobs in Tunesië), verkocht
voedsel op de markt. Zijn weegschaal werd afgepakt door de politie. Hij bleef
vragen voor de weegschaal en zei zelf dat hij zichzelf in brand zou steken. Hij
heeft zich daarna daadwerkelijk in brand gestoken => start Arabische Lente
Uit angst voor de toekomst: De angst over eigen levenskwaliteit en toekomst zette
honderdduizenden mensen aan tot actie.
Gemeenschappelijke angst is de voedingsbodem voor samenwerking
2. Sergei Krikalev: Rusland en Amerika stonden tegenover elkaar in de koude oorlog
en wouden raketten via de ruimte lanceren om de vijand snel te raken. Zo begon
de ruimterace om als eerste een satelliet rond de aarde te krijgen als spionage.
Vrede kwam wanneer Europa, Amerika… samenwerkten aan het eerste
internationale ruimtestation ISS. Sergei Krikalev1 die ‘vast’ zat in de ruimte werd
zo gered.
Angst als reden tot samenwerking.
Besluit H2:
Angst kan ook een reden zijn tot samenwerking.
H3 ANGST IS EEN AS VAN HET KWAAD
MARTHA NUSSBAUM
“Het kwaad is iets dat buiten ons staat, het is een externe dreiging voor de persoonlijke
situatie.”
- “Botsing der beschavingen”: “Zuivere mensen nemen het op tegen buitenlandse
indringers…”
Mens is geneigd om groepen te herleiden tot 1 aspect (bv. Amerikanen goed,
Russen slecht). Wat leidt tot “goed vs slecht”*.
‘Dualistisch denken’
Dit beeld wordt bevestigd in de populaire cultuur: Films, boeken… waarin de
‘goede’ altijd de held is en niets fout kan doen. De slechterik is altijd door en door
slecht*. De problemen worden
- Ook in Europa: terroristische aanslagen -> “Zie je wel dat de Islam slecht is.”
In feite: minimale hoeveelheid van de aanslagen was godsdienst-gerelateerd
1
Hij heeft 311 dagen in ruimtestation Mir van de SU gezeten.
4
