RELIGIE, ZINGEVING EN
LEVENSBESCHOUWING
LES 1: INLEIDENDE LES RZL: WHY? WHAT?, HOW? (GOLDEN CIRKEL)
DEF RZL
Religie: een levensbeschouwing waarin verbondenheid centraal staat en waarin het mysterie-karakter
van de werkelijkheid of het leven wordt erkend.
Zingeving: Alles wat te maken heeft met de vraag wat zin, betekenis, waarde of kwaliteit geeft aan het
leven en hoe je daarmee kunt omgaan.
Levensbeschouwing met een kleine “l”: Je levensbeschouwing is je hoogstpersoonlijke kijk op het
leven. Je ontwikkelt een levensbeschouwing door wat je meemaakt en hoe je daar betekenis en
waarde aan geeft.
Levensbeschouwing met een grote “L”: Is een min of meer samenhangend geheel van verhalen,
bronnen, ideeën, praktijken, tradities en rituelen. Samen vormen deze het antwoord op de levensvragen
van mensen.
DEEL 3: Why?
• Met hart en ziel lesgeven: persoon gaan ervoor, steekt er tijd in
• Existentiële vragen: hoe kijken we naar de wereld, naar kinderen? Heeft invloed op hoe we naar
de kinderen kijken
• Samenlevingsvraagstukken: context en onze samenleving vraagt constant om te reageren
• We gaan ook opzoek naar onze levensbeschouwelijke identiteit
à bepaalde normen en waarden zijn niet even gemakkelijk om op te zetten in praktijk (bv.
snoepjes: geef jij jou snoepje af? Delen we ze in 2?,…)
Tandwielen
• Zicht krijgen op je eigen levensbeschouwing en dit tot uitdrukking wilt brengen heb je woorden
nodig om het uit te leggen soms makkelijker om met beelden, metaforen of muziek naar voor te
brengen
- Individueel àalles start vanaf hier, wij gebruiken onze zintuigen om betekenis te geven aan
het leven
1
, - Sociaal à zorgt ervoor dat je in gesprekken ontdekt wat belangrijk is voor mij en wat is
belangrijk voor andere
- Collectief à alles dat gaat over beelden, muziek, verhalen, kunstwerken, doorheen de
generatie overgeleverd is of vorm gegeven door deze generatie (onderstroom: wat leeft maar
niet altijd tastbaar is)
DEEL 3: How?
DEEl 4: WHAT?
ONZE CONTEXT EN DE NORMATIEVE PROFESSIONALITEIT
Blauwe cirkel: context à alles wat invloed heeft op ons de dag van vandaag
2
,Normatieve professionaliteit tekenen we in een driehoek en bestaat uit 3 identiteiten
- Institutionele identiteit
- Persoonlijke identiteit
- Professionele identiteit
DEF Context
Is een verzamelijk van externe factoren die en invloed heeft op wie we zijn en hoe we handelen,
sterke impact maar niet altijd bewust van wat die invloed is van deze context op ons.
à zelf bewust stilstaan wat dat mij is meegegeven door de context
Vergelijking: Vis in het water, moeilijk om te zien wat het water is want dat is zijn natuurlijke habitat dus
WIJ gaan oefenen om als een vis het water te leren zien
Context kunnen sociale, culturele en fysieke omstandigheden zijn (gezinsachtergrond, biografische
plaats, economische status,..)
DIDACTISCH MODEL: maatschappij en mensbeeld heeft een impact op hoe je lesgeeft en impact op je
professionele professionaliteit
CONTEXT: LINK MET WERELD- EN MENSBEELDEN: COLLECTIEF
Wat zit er allemaal in die context?
- PEOPLE (sociaal): Wat is de invloed van/ op de mens? BV. Wie is er betrokken? (invloed van
de mensen zelf)
- PLANET (ecologisch): Wat is de invloed van/ op de mens? BV. Wat zijn de ecologische
effecten? (we leven op een eindigen planeet en een economie die oneindige groei nastreeft)
- PROFIT (economisch): Wat is de invloed van/ op de economie? BV. Waar zit winst, verlies en
impact op welvaart? (invloed op de planeet en wie wij zijn als mens en hoe we omgaan met
elkaar)
Als je bv kijkt naar iemand die gehandicapt is, die zijn maar altijd zo gehandicapt naargeland
relatie die ze hebben met de mens/ context.
Ø Mens met roelstol voor de roltrap à mensen bekijken het al medisch probleem
Ø Sociaal benaderen à waar is er een lift, hellend vlak? Niet normaal dat die
bovengeraakt
3
, Kinderen die lang op de bus zitten naar school à veel mensen vinden dat normaal, misschien op
persoonlijk vlak niet normaal! Wat doe je daaraan? Onderneem je actie?
CONTEXT: LINK WERELD-EN MENSBEELDEN: PERSOONLIJK
Voorbeeld waar voel jij je het veiligst: stad of platteland? à Invloed van de context is heel erg groot
Door de context die invloed uitoefent op al onze factoren van leven biedt kansen en mogelijkheden
We leven in een ongeziene tijd, superdiversiteit (contact komen met mensen uit de hele wereld),
digitalisering, voedsel maar aan al deze zaken zijn er ook negatieve zaken gekoppeld
Voorbeelden:
- Iemand maakt een fantastisch reis sociale media als tegenpool dat veel mensen ook
verslaafd geraken
- Digitalisering: overal toegang toe maar teglijkertijd ook fyshing en hacking
Kansen: postieve impact op ons leven
Uitdaging: moeilijke impact op ons leven
SYNTHESE
Wij wie zijn als leerkracht en onze normatieve professionaliteit wordt beïnvloed door een grote
hoeveelheid factoren die van buitenaf op ons afkomen
Concreet: Gechiedenis die we meemaken, gezinssituatie, waarden & normen etc invloed op wie wij zijn,
hoe zien we het beroep?
n Hoe geven instituties daar vorm aan?
- Voorbeeld: roken in de klas geen probleem vroeger, typisch mannen beroep nu even goed
vrouwen en absoluut niet meer roken in de klas (context bepaald wat wel en niet kan)
(vroeger dachten dat het onmogelijk was dat afgeschaft wordt omdat dat zoveel mensen dat
deden, uiteindelijk toch afgeschaft)
à Er zijn nu nog zo van de dingen dat we niet weten of die zullen afgeschaft worden of niet in
de toekomst
DEF: De normatieve professionaliteit
Gaat uit van de vooronderstelling dat elk professioneel handelen behalve technische en communicatieve
kwaliteiten ook een morel kant heeft
Verheldering:
- Professioneel: terwijl je het beroep uitoefent
- Technisch: didactisch sterk
- Communciatief: relatie aangaan met leerlingen, leerkracht
4
LEVENSBESCHOUWING
LES 1: INLEIDENDE LES RZL: WHY? WHAT?, HOW? (GOLDEN CIRKEL)
DEF RZL
Religie: een levensbeschouwing waarin verbondenheid centraal staat en waarin het mysterie-karakter
van de werkelijkheid of het leven wordt erkend.
Zingeving: Alles wat te maken heeft met de vraag wat zin, betekenis, waarde of kwaliteit geeft aan het
leven en hoe je daarmee kunt omgaan.
Levensbeschouwing met een kleine “l”: Je levensbeschouwing is je hoogstpersoonlijke kijk op het
leven. Je ontwikkelt een levensbeschouwing door wat je meemaakt en hoe je daar betekenis en
waarde aan geeft.
Levensbeschouwing met een grote “L”: Is een min of meer samenhangend geheel van verhalen,
bronnen, ideeën, praktijken, tradities en rituelen. Samen vormen deze het antwoord op de levensvragen
van mensen.
DEEL 3: Why?
• Met hart en ziel lesgeven: persoon gaan ervoor, steekt er tijd in
• Existentiële vragen: hoe kijken we naar de wereld, naar kinderen? Heeft invloed op hoe we naar
de kinderen kijken
• Samenlevingsvraagstukken: context en onze samenleving vraagt constant om te reageren
• We gaan ook opzoek naar onze levensbeschouwelijke identiteit
à bepaalde normen en waarden zijn niet even gemakkelijk om op te zetten in praktijk (bv.
snoepjes: geef jij jou snoepje af? Delen we ze in 2?,…)
Tandwielen
• Zicht krijgen op je eigen levensbeschouwing en dit tot uitdrukking wilt brengen heb je woorden
nodig om het uit te leggen soms makkelijker om met beelden, metaforen of muziek naar voor te
brengen
- Individueel àalles start vanaf hier, wij gebruiken onze zintuigen om betekenis te geven aan
het leven
1
, - Sociaal à zorgt ervoor dat je in gesprekken ontdekt wat belangrijk is voor mij en wat is
belangrijk voor andere
- Collectief à alles dat gaat over beelden, muziek, verhalen, kunstwerken, doorheen de
generatie overgeleverd is of vorm gegeven door deze generatie (onderstroom: wat leeft maar
niet altijd tastbaar is)
DEEL 3: How?
DEEl 4: WHAT?
ONZE CONTEXT EN DE NORMATIEVE PROFESSIONALITEIT
Blauwe cirkel: context à alles wat invloed heeft op ons de dag van vandaag
2
,Normatieve professionaliteit tekenen we in een driehoek en bestaat uit 3 identiteiten
- Institutionele identiteit
- Persoonlijke identiteit
- Professionele identiteit
DEF Context
Is een verzamelijk van externe factoren die en invloed heeft op wie we zijn en hoe we handelen,
sterke impact maar niet altijd bewust van wat die invloed is van deze context op ons.
à zelf bewust stilstaan wat dat mij is meegegeven door de context
Vergelijking: Vis in het water, moeilijk om te zien wat het water is want dat is zijn natuurlijke habitat dus
WIJ gaan oefenen om als een vis het water te leren zien
Context kunnen sociale, culturele en fysieke omstandigheden zijn (gezinsachtergrond, biografische
plaats, economische status,..)
DIDACTISCH MODEL: maatschappij en mensbeeld heeft een impact op hoe je lesgeeft en impact op je
professionele professionaliteit
CONTEXT: LINK MET WERELD- EN MENSBEELDEN: COLLECTIEF
Wat zit er allemaal in die context?
- PEOPLE (sociaal): Wat is de invloed van/ op de mens? BV. Wie is er betrokken? (invloed van
de mensen zelf)
- PLANET (ecologisch): Wat is de invloed van/ op de mens? BV. Wat zijn de ecologische
effecten? (we leven op een eindigen planeet en een economie die oneindige groei nastreeft)
- PROFIT (economisch): Wat is de invloed van/ op de economie? BV. Waar zit winst, verlies en
impact op welvaart? (invloed op de planeet en wie wij zijn als mens en hoe we omgaan met
elkaar)
Als je bv kijkt naar iemand die gehandicapt is, die zijn maar altijd zo gehandicapt naargeland
relatie die ze hebben met de mens/ context.
Ø Mens met roelstol voor de roltrap à mensen bekijken het al medisch probleem
Ø Sociaal benaderen à waar is er een lift, hellend vlak? Niet normaal dat die
bovengeraakt
3
, Kinderen die lang op de bus zitten naar school à veel mensen vinden dat normaal, misschien op
persoonlijk vlak niet normaal! Wat doe je daaraan? Onderneem je actie?
CONTEXT: LINK WERELD-EN MENSBEELDEN: PERSOONLIJK
Voorbeeld waar voel jij je het veiligst: stad of platteland? à Invloed van de context is heel erg groot
Door de context die invloed uitoefent op al onze factoren van leven biedt kansen en mogelijkheden
We leven in een ongeziene tijd, superdiversiteit (contact komen met mensen uit de hele wereld),
digitalisering, voedsel maar aan al deze zaken zijn er ook negatieve zaken gekoppeld
Voorbeelden:
- Iemand maakt een fantastisch reis sociale media als tegenpool dat veel mensen ook
verslaafd geraken
- Digitalisering: overal toegang toe maar teglijkertijd ook fyshing en hacking
Kansen: postieve impact op ons leven
Uitdaging: moeilijke impact op ons leven
SYNTHESE
Wij wie zijn als leerkracht en onze normatieve professionaliteit wordt beïnvloed door een grote
hoeveelheid factoren die van buitenaf op ons afkomen
Concreet: Gechiedenis die we meemaken, gezinssituatie, waarden & normen etc invloed op wie wij zijn,
hoe zien we het beroep?
n Hoe geven instituties daar vorm aan?
- Voorbeeld: roken in de klas geen probleem vroeger, typisch mannen beroep nu even goed
vrouwen en absoluut niet meer roken in de klas (context bepaald wat wel en niet kan)
(vroeger dachten dat het onmogelijk was dat afgeschaft wordt omdat dat zoveel mensen dat
deden, uiteindelijk toch afgeschaft)
à Er zijn nu nog zo van de dingen dat we niet weten of die zullen afgeschaft worden of niet in
de toekomst
DEF: De normatieve professionaliteit
Gaat uit van de vooronderstelling dat elk professioneel handelen behalve technische en communicatieve
kwaliteiten ook een morel kant heeft
Verheldering:
- Professioneel: terwijl je het beroep uitoefent
- Technisch: didactisch sterk
- Communciatief: relatie aangaan met leerlingen, leerkracht
4
