Beknopte samenvatting - bestuursrecht
ORGANISATIE: Hoe is het bestuur georganiseerd?
Algemeen deel en bijzondere delen van het bestuursrecht:
Bestuursrecht heeft betrekking op alle beleidsterreinen waarop het openbaar
bestuur waakzaam is.
- Algemeen bestuursrecht: heeft betrekking op de Algemene wet
bestuursrecht (Awb)
- Bijzonder bestuursrecht: richt zich op een bepaald onderdeel van
het bestuursrecht → onderwijs of maatschappelijke zorg
Kenmerken en uitgangspunten bestuursrecht
➢ Legaliteitsbeginsel: Elk handelen van de overheid moet een basis hebben in de wet Bestuursorganen
moeten de hen gegeven bevoegdheden (zoals belastingheffing) uitoefenen uit geldende wettelijke regels en
rechtsbeginselen.
➢ Specialiteitsbeginsel: Dat het bestuur gehouden is om binnen de grenzen van de hem door de wetgever
toegekende bevoegdheid te blijven.
➢ Détournement de pouvoir: bestuursorgaan mag geen misbruik mag maken van de bevoegdheid. Dit gaan
om formeel machtsmisbruik, zoals een procedure die minder rechtsbescherming biedt aan de burger of
materieel machtsmisbruik als de bevoegdheid wordt gebruikt voor een ander doel dan waarvoor die
bevoegdheid is verleend
Soorten recht
1. Dwingend recht: wettelijke bepalingen waarvan niet mag worden afgeweken door partijen, afwijken in
andere wetten in formele zin is wel toegestaan, maar moet worden beperkt
2. Regelend recht: aanvraag wordt schriftelijk ingediend, tenzij bij wettelijk voorschrift anders is bepaald
3. Aanvullend recht: algemene bepalingen die tussen partijen gelden, tenzij anders is afgesproken
(schriftelijk)
4. Facultatief recht: bestuursorgaan kan zelf besluiten of er gebruik van wordt gemaakt, niet verplicht recht
*Bij dwingend en regelend recht is de Awb een voorkeur voor de Awb-regel wordt uitgesproken, terwijl bij
aanvullend en facultatief het initiatief bij de bijzondere regelgever wordt gelegd
BEVOEGDHEDEN: Welke bevoegdheden heeft het bestuur?
Typen besluit
1. Beschikking
- Besluit voor individu → vergunning voor uitbouw
o Begunstigende en belastende beschikkingen: beschikkingen die rechten verlenen = begunstigende
beschikkingen en beschikkingen die plichten opleggen = belastende beschikkingen
▪ Voorschriften: binden degene tot wie de beschikking gericht is
▪ Voorwaarden: opschortende en ontbindende voorwaarden
▪ Beperkingen: begrenzing van een beschikking naar tijd of plaats
o Vrije en gebonden beschikkingen: de wet die enige beslissingsruimte overlaat = vrije beschikkingen en
de wet bepaalt volledig wat het orgaan moet doen = gebonden beschikking
o Aflopende en duurzame beschikkingen: aflopende beschikking = werken slechts gedurende een
beperkte periode en duurzame beschikking = gericht op een permanente toestand
o Intrekking en wijziging van beschikkingen: intrekking van beschikking = een eerder gegeven recht,
bevoegdheid of plicht beëindigen en wijziging van beschikking = het met terugwerkende kracht
intrekken (=terugnemen) en het intrekken van de toekomst (= opzeggen)
- Eisen beschikking (art. 1:3 lid 2 Awb):
o Rechtshandeling
o Beslissing bestuursorgaan
o Publiekrechtelijk
o Schriftelijk
o Persoon of zaak
o Mag geen sprake zijn van samenhang:
, 2. Besluit van Algemene Strekking (BAS)
o Algemeen Verbindende Voorschriften (AVV) → gelden voor iedereen
o Beleidsregels
o Plannen
o Concretiserende of constituerende besluiten
- Eisen besluit (art. 1:3 lid 1 Awb)
o Schriftelijk (geen vormvereiste)
o Beslissing (= geobjectiveerde wilsuiting)
o Bestuursorgaan (art 1:1 Awb)
o Publiekrechtelijk (soms voldoende om te baseren op beleidsregel vb nadeel compensatie)
o Rechtshandeling (let op geven rechtsoordeel wordt ook aangemerkt als rechtshandeling mits men iets
kan wat men daarvoor niet “kon”. Bv verklaring vergunningsvrij bouwen.
Verkrijgen van bevoegdheden
- Attributie: betreft de situatie waarin een bestuursorgaan een nieuwe publiekrechtelijke bevoegdheid
verkrijgt
- Mandaat: de bevoegdheid om in naam van een ander te handelen, maar zonder de daarbij horende
verantwoordelijkheid. De verantwoordelijkheid voor de genomen besluiten blijft bij de mandaatgever en niet
de gemandateerde die het feitelijk uitvoert.
- delegatie: betreft de situatie waarin een reeds bestaande publiekrechtelijke bevoegdheid geheel,
gedeeltelijk of tijdelijk wordt overgedragen aan een ander bestuursorgaan met de daarbij horende
verantwoordelijkheid
NORMERING: Aan welke rechtsnormen moet het bestuur zich houden
Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur (abbb)
Formele beginselen: beginselen die betrekking hebben op de bevoegdheid van
de overheid om besluiten te mogen maken:
- Zorgvuldigheidsbeginsel: bestuursorgaan moet kennis en informatie
verzamelen, zich moet informeren (advisering) en belangen zorgvuldig moet afwegen (hoorplichten)
alvorens een besluit te nemen.
- Motiveringsbeginsel: als een besluit genomen is moet een bestuursorgaan deze kunnen motiveren
- Rechtszekerheidsbeginsel: nadat een besluit tot stand is gekomen mag een burger zeker zijn van eerdere
besluiten die zijn genomen
- Fair play beginsel: bestuursorgaan dient een besluit onpartijdig en eerlijk te nemen.
- Vertrouwensbeginsel: Een partij mag erop vertrouwen dat de overheid doet wat er gezegd wordt of
vertrouwen op een toezegging van een daartoe bevoegd persoon.
Materiële beginselen: beginselen die betrekking hebben op de inhoud van de besluiten:
- Evenredigheidsbeginsel: bestuursorgaan is verplicht binnen de grenzen van de wet alle relevante belangen
daadwerkelijk en op evenredige wijze af te wegen alvorens een besluit te nemen.
- Vertrouwensbeginsel: Een partij mag erop vertrouwen dat de overheid doet wat er gezegd wordt of
vertrouwen op een toezegging van een daartoe bevoegd persoon.
- Gelijkheidsbeginsel: In beginsel hebben alle burgers dezelfde rechten en behoren zij een gelijke
behandeling te krijgen in gelijke gevallen.
- Détournement de pouvoir (verbod op willekeur): bestuursorgaan mag geen misbruik maken van de
toegekende bevoegdheden
- Motiveringsbeginsel: als een besluit genomen is moet een bestuursorgaan deze kunnen motiveren
- Vertrouwensbeginsel: Een partij mag erop vertrouwen dat de overheid doet wat er gezegd wordt of
vertrouwen op een toezegging van een daartoe bevoegd persoon.
Geschreven abbb in Awb en Gw:
- Zorgvuldigheidsbeginsel - Détournement de pouvoir
- Motiveringsbeginsel - Verbod van willekeur
o Formeel - Vertrouwensbeginsel met betrekking tot
o materieel subsidies
- Beginsel van fair play - Gelijkheidsbeginsel
ORGANISATIE: Hoe is het bestuur georganiseerd?
Algemeen deel en bijzondere delen van het bestuursrecht:
Bestuursrecht heeft betrekking op alle beleidsterreinen waarop het openbaar
bestuur waakzaam is.
- Algemeen bestuursrecht: heeft betrekking op de Algemene wet
bestuursrecht (Awb)
- Bijzonder bestuursrecht: richt zich op een bepaald onderdeel van
het bestuursrecht → onderwijs of maatschappelijke zorg
Kenmerken en uitgangspunten bestuursrecht
➢ Legaliteitsbeginsel: Elk handelen van de overheid moet een basis hebben in de wet Bestuursorganen
moeten de hen gegeven bevoegdheden (zoals belastingheffing) uitoefenen uit geldende wettelijke regels en
rechtsbeginselen.
➢ Specialiteitsbeginsel: Dat het bestuur gehouden is om binnen de grenzen van de hem door de wetgever
toegekende bevoegdheid te blijven.
➢ Détournement de pouvoir: bestuursorgaan mag geen misbruik mag maken van de bevoegdheid. Dit gaan
om formeel machtsmisbruik, zoals een procedure die minder rechtsbescherming biedt aan de burger of
materieel machtsmisbruik als de bevoegdheid wordt gebruikt voor een ander doel dan waarvoor die
bevoegdheid is verleend
Soorten recht
1. Dwingend recht: wettelijke bepalingen waarvan niet mag worden afgeweken door partijen, afwijken in
andere wetten in formele zin is wel toegestaan, maar moet worden beperkt
2. Regelend recht: aanvraag wordt schriftelijk ingediend, tenzij bij wettelijk voorschrift anders is bepaald
3. Aanvullend recht: algemene bepalingen die tussen partijen gelden, tenzij anders is afgesproken
(schriftelijk)
4. Facultatief recht: bestuursorgaan kan zelf besluiten of er gebruik van wordt gemaakt, niet verplicht recht
*Bij dwingend en regelend recht is de Awb een voorkeur voor de Awb-regel wordt uitgesproken, terwijl bij
aanvullend en facultatief het initiatief bij de bijzondere regelgever wordt gelegd
BEVOEGDHEDEN: Welke bevoegdheden heeft het bestuur?
Typen besluit
1. Beschikking
- Besluit voor individu → vergunning voor uitbouw
o Begunstigende en belastende beschikkingen: beschikkingen die rechten verlenen = begunstigende
beschikkingen en beschikkingen die plichten opleggen = belastende beschikkingen
▪ Voorschriften: binden degene tot wie de beschikking gericht is
▪ Voorwaarden: opschortende en ontbindende voorwaarden
▪ Beperkingen: begrenzing van een beschikking naar tijd of plaats
o Vrije en gebonden beschikkingen: de wet die enige beslissingsruimte overlaat = vrije beschikkingen en
de wet bepaalt volledig wat het orgaan moet doen = gebonden beschikking
o Aflopende en duurzame beschikkingen: aflopende beschikking = werken slechts gedurende een
beperkte periode en duurzame beschikking = gericht op een permanente toestand
o Intrekking en wijziging van beschikkingen: intrekking van beschikking = een eerder gegeven recht,
bevoegdheid of plicht beëindigen en wijziging van beschikking = het met terugwerkende kracht
intrekken (=terugnemen) en het intrekken van de toekomst (= opzeggen)
- Eisen beschikking (art. 1:3 lid 2 Awb):
o Rechtshandeling
o Beslissing bestuursorgaan
o Publiekrechtelijk
o Schriftelijk
o Persoon of zaak
o Mag geen sprake zijn van samenhang:
, 2. Besluit van Algemene Strekking (BAS)
o Algemeen Verbindende Voorschriften (AVV) → gelden voor iedereen
o Beleidsregels
o Plannen
o Concretiserende of constituerende besluiten
- Eisen besluit (art. 1:3 lid 1 Awb)
o Schriftelijk (geen vormvereiste)
o Beslissing (= geobjectiveerde wilsuiting)
o Bestuursorgaan (art 1:1 Awb)
o Publiekrechtelijk (soms voldoende om te baseren op beleidsregel vb nadeel compensatie)
o Rechtshandeling (let op geven rechtsoordeel wordt ook aangemerkt als rechtshandeling mits men iets
kan wat men daarvoor niet “kon”. Bv verklaring vergunningsvrij bouwen.
Verkrijgen van bevoegdheden
- Attributie: betreft de situatie waarin een bestuursorgaan een nieuwe publiekrechtelijke bevoegdheid
verkrijgt
- Mandaat: de bevoegdheid om in naam van een ander te handelen, maar zonder de daarbij horende
verantwoordelijkheid. De verantwoordelijkheid voor de genomen besluiten blijft bij de mandaatgever en niet
de gemandateerde die het feitelijk uitvoert.
- delegatie: betreft de situatie waarin een reeds bestaande publiekrechtelijke bevoegdheid geheel,
gedeeltelijk of tijdelijk wordt overgedragen aan een ander bestuursorgaan met de daarbij horende
verantwoordelijkheid
NORMERING: Aan welke rechtsnormen moet het bestuur zich houden
Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur (abbb)
Formele beginselen: beginselen die betrekking hebben op de bevoegdheid van
de overheid om besluiten te mogen maken:
- Zorgvuldigheidsbeginsel: bestuursorgaan moet kennis en informatie
verzamelen, zich moet informeren (advisering) en belangen zorgvuldig moet afwegen (hoorplichten)
alvorens een besluit te nemen.
- Motiveringsbeginsel: als een besluit genomen is moet een bestuursorgaan deze kunnen motiveren
- Rechtszekerheidsbeginsel: nadat een besluit tot stand is gekomen mag een burger zeker zijn van eerdere
besluiten die zijn genomen
- Fair play beginsel: bestuursorgaan dient een besluit onpartijdig en eerlijk te nemen.
- Vertrouwensbeginsel: Een partij mag erop vertrouwen dat de overheid doet wat er gezegd wordt of
vertrouwen op een toezegging van een daartoe bevoegd persoon.
Materiële beginselen: beginselen die betrekking hebben op de inhoud van de besluiten:
- Evenredigheidsbeginsel: bestuursorgaan is verplicht binnen de grenzen van de wet alle relevante belangen
daadwerkelijk en op evenredige wijze af te wegen alvorens een besluit te nemen.
- Vertrouwensbeginsel: Een partij mag erop vertrouwen dat de overheid doet wat er gezegd wordt of
vertrouwen op een toezegging van een daartoe bevoegd persoon.
- Gelijkheidsbeginsel: In beginsel hebben alle burgers dezelfde rechten en behoren zij een gelijke
behandeling te krijgen in gelijke gevallen.
- Détournement de pouvoir (verbod op willekeur): bestuursorgaan mag geen misbruik maken van de
toegekende bevoegdheden
- Motiveringsbeginsel: als een besluit genomen is moet een bestuursorgaan deze kunnen motiveren
- Vertrouwensbeginsel: Een partij mag erop vertrouwen dat de overheid doet wat er gezegd wordt of
vertrouwen op een toezegging van een daartoe bevoegd persoon.
Geschreven abbb in Awb en Gw:
- Zorgvuldigheidsbeginsel - Détournement de pouvoir
- Motiveringsbeginsel - Verbod van willekeur
o Formeel - Vertrouwensbeginsel met betrekking tot
o materieel subsidies
- Beginsel van fair play - Gelijkheidsbeginsel
