Economics Essentials
Myrthe Verwerft - EPM101B
,Inhoudstafel
Macroeconomics......................................................................................................................... 5
Macro - economische grootheden (p. 119 - 151)......................................................................... 5
0. Inleiding (niet in boek)........................................................................................................ 5
1. De economische kringloop (enkel slides/notities)........................................................... 5
1.1. vereenvoudigde kringloop......................................................................................... 5
2. De berekening van de economische activiteit (enkel slides/notities)............................6
2.1. De bedrijven investeren (I)........................................................................................ 6
2.2. De economische agenten werken samen om het bbp tot stand te brengen....... 7
2.2.1. 3 manieren meten..............................................................................................8
2.2.1.1. Productiebenadering...............................................................................8
2.2.1.2. Bestedingsbenadering.............................................................................9
2.2.1.3. Inkomensbenadering.............................................................................. 9
3. Het reële en het nominale bbp......................................................................................... 10
3.1. Kritiek op bbp van Senator Robert Kennedy (1968) – University of Kansas.....11
4. Het bbp als maatstaf voor onze nationale welvaart (enkel slides/notities).................12
4.1. Beperkingen...............................................................................................................12
Conjunctuur, groei en ontwikkeling (p. 153 - 180)................................................................... 15
1. De conjunctuur................................................................................................................... 15
1.1. Indicatoren van de economische activiteit........................................................... 16
1.2. Verklaringen conjuctuurbewegingen.................................................................... 16
1.3. Conjunctuurpolitiek.................................................................................................16
1.3.1. Budgettair beleid.............................................................................................17
2. De economische groei....................................................................................................... 18
2.1. Determinanten van de groeibeweging...................................................................18
2.2. Voor- en nadelen van economische groei............................................................. 18
2.3. Onbeperkte economische groei?............................................................................ 18
3. Ontwikkeling...................................................................................................................... 19
3.1. Inkomen als ontwikkelingsmaatstaf...................................................................... 19
3.2. Alternatieve maatstaven van maatschappelijk welzijn....................................... 21
Nationaal Inkomen en Werkgelegenheid (p.181-224).............................................................. 22
1. De hoogte van het nationaal inkomen (niet kennen).....................................................22
2. De arbeidsmarkt................................................................................................................. 22
2.1. Aanbod van arbeidskracht.......................................................................................22
2.1.1. Vacaturegraad Europa (Eurostat).................................................................. 25
1
, 2.1.2. Vacaturegraad België (Statbel)...................................................................... 25
2.2. Vraag naar arbeidskrachten.................................................................................... 26
2.3. Werkloosheid.............................................................................................................27
2.3.1. cijfers................................................................................................................ 27
2.3.2. Kwetsbare groepen..........................................................................................27
2.3.3. Aandachtspunten & begrippen..................................................................... 28
2.3.4. Bestrijding van de werkloosheid...................................................................31
3. Concurrentievermogen, loonvorming en innovatie (niet kennen)............................. 32
4. Het basisinkomen (NIET in handboek)...........................................................................32
Geld, Monetair Beleid en Inflatie (p. 225 - 253)........................................................................ 33
1. Het geld................................................................................................................................33
1.1. Functies van het geld............................................................................................... 33
1.2. Betalingsverkeer vandaag........................................................................................ 34
1.3. Geldsubstitutie - Geldschepping / vernietiging................................................... 35
1.3.1. Geldschepping................................................................................................. 36
1.3.2. Girale geldschepping door depositobanken................................................36
1.3.3. (Girale) geldschepping....................................................................................37
1.4. Vraag naar en aanbod van geld...............................................................................38
1.5. Het monetaire evenwicht........................................................................................ 38
1.5.1. Streven naar een monetair evenwicht.......................................................... 39
2. De monetaire politiek van het eurosysteem................................................................... 40
3. Het inflatieverschijnsel..................................................................................................... 42
3.1. Inflatie - begrip......................................................................................................... 42
3.2. Oorzaken van inflatie (3 categorieën).................................................................... 42
3.2.1. Conjuncturele inflatie.................................................................................... 42
3.2.2. Structurele inflatie.......................................................................................... 42
3.2.3. Monetaire inflatie........................................................................................... 42
3.3. Gevolgen van (hoge) inflatie.................................................................................... 43
3.4. Bestrijding van inflatie............................................................................................ 44
3.5. Deflatie....................................................................................................................... 44
Internationale betrekkingen (p.255 - 296)..................................................................................45
1. Betekenis en beschrijving van het Belgische handelsverkeer..................................... 45
1.1. Internationale context..............................................................................................45
1.2. Buitenlandse handel van België..............................................................................46
2. De werking van het systeem van vrij internationaal handelsverkeer......................... 47
2
, 2.1. Theorie van Adam Smith.........................................................................................47
2.3. Voordelen & nadelen van internationale handel.................................................. 47
2.4. Ongebreidelde vrijhandel of toch niet?.................................................................48
3. Handelspolitiek.................................................................................................................. 50
4. De wisselmarkt................................................................................................................... 50
4.2. De hoogte van de wisselkoers................................................................................. 53
4.2.1. Bij welke marktvorm horen wisselmarkten?...............................................54
4.2.2. Hoe ontstaat de wisselkoers?........................................................................ 54
4.2.3. Evenwicht op de wisselmarkt........................................................................ 55
4.2.4. Factoren die de wisselmarkt beïnvloeden................................................... 55
5. De betalingsbalans............................................................................................................. 55
Internationale samenwerking (p. 297 - 328).............................................................................. 56
1. Vormen van economische integratie...............................................................................56
1.1. Vrijhandelszone........................................................................................................ 56
1.2. Douane-unie.............................................................................................................. 57
1.3. Gemeenschappelijke markt.....................................................................................57
1.4. Economische unie.....................................................................................................57
1.5. Monetaire unie.......................................................................................................... 57
2. De Economische en Monetaire Unie (niet).....................................................................57
3. Mondiale samenwerking: internationaal handelsverkeer............................................ 58
3.1. Wereldhandelsorganisatie (WTO).......................................................................... 58
3.2. UNCTAD................................................................................................................... 58
3.3. OESO..........................................................................................................................58
4. Mondiale samenwerking: internationaal betalingsverkeer..........................................59
4.1. Internationaal Monetair Fonds (IMF)....................................................................59
4.2. De wereldbank (World Bank).................................................................................. 59
5. Internationale beleidscoördinatie....................................................................................59
6. De officiële ontwikkelingshulp (DAC-leden)................................................................. 61
7. De millenniumontwikkelingsdoelen van de VN (niet)..................................................61
Milieu en duurzame ontwikkeling (p.329 - 356)........................................................................62
1. Milieu................................................................................................................................... 62
2. Duurzame ontwikkeling: groei en milieu....................................................................... 63
2.1. Ontwikkelingsdoelen (SDG’s)................................................................................. 63
Overheid (p. 357 - 386).................................................................................................................. 64
1. Overheidstussenkomst of toch niet?............................................................................... 64
3
,2. Doelstellingen van economische politiek.......................................................................64
2.1. Conjunctuurpolitiek.................................................................................................64
2.2. budgettair beleid.......................................................................................................65
3. Vormen van economische politiek (NK)......................................................................... 66
4. De overheidsfinanciën.......................................................................................................66
4.1. De overheidsbegroting.............................................................................................66
4.3. De overheidsuitgaven...............................................................................................66
4.4. De ontvangsten van de overheid.............................................................................67
4.5. Het financieringssaldo van de overheid................................................................ 68
4.6. Overheidsschuld en rente sneeuwbaleffect.......................................................... 70
4.6.1. Evolutie van de staatsschuld..........................................................................71
4
, Macroeconomics
Macro - economische grootheden (p. 119 - 151)
0. Inleiding (niet in boek)
Macro-economie
= deel van de economische wetenschap dat de economische grootheden op geaggregeerd
niveau bestudeert (=grote groepen)
Grote groepen = Een land, Europa als geheel, handelsrelaties tussen landen, …
Alle economische “agenten” of “huishoudingen” worden in samenhang bestudeerd
Macro-economische vraagstukken over economische groei, armoede, milieu, werkloosheid,
inflatie, …
De huishoudingen die de macro-economie bestudeert, zijn:
● de gezinnen
● de bedrijven
● de overheid
● het buitenland
1. De economische kringloop (enkel slides/notities)
De activiteiten van die huishoudingen die de macro-economie bestudeert zijn:
● De gezinnen consumeren (C) en sparen (S)
● De bedrijven investeren (I)
● De overheid belast (T) en consumeert (G)
● Het buitenland: België exporteert naar (X) en importeert van (M) het buitenland
1.1. vereenvoudigde kringloop
5
, 2. De berekening van de economische activiteit (enkel slides/notities)
→ Bruto-investeringen = vervangingsinvesteringen + netto-investeringen
→ Netto-investeringen = uitbreidingsinvesteringen + voorraadwijzigingen (+ of -)
2.1. De bedrijven investeren (I)
● vervangingsinvesteringen: om kapitaalgoederen te vervangen die onderhevig zijn aan
slijtage
➔ geen uitbreiding productiecapaciteit
● uitbreidingsinvesteringen: om kapitaalgoederen uit te breiden
➔ uitbreiding productiecapaciteit
○ Breedte-investeringen: uitbreiding zonder verhoging kapitaalintensiteit*
○ Diepte-investeringen: uitbreiding met verhoging kapitaalintensiteit *
● voorraadinvesteringen: aanleggen van voorraden van niet verkochte
consumptiegoederen (vlottende investeringen) – desinvesteringen indien voorraad
afneemt
*Kapitaalintensiteit
K/L = ingezette hoeveelheid kapitaal op ingezette hoeveelheid arbeiders. Breiden de
investeringen in kapitaalgoederen uit zonder dat er meer arbeiders worden ingezet, dan
stijgt de kapitaalintensiteit
6
, 2.2. De economische agenten werken samen om het bbp tot stand te brengen
Factoren die de grootte van de economische activiteit bepalen kunnen worden ingedeeld in:
● aanbodfactoren (supply-side)
○ productiecapaciteit → bevolkingsgroei of bevolkingssamenstelling, kapitaal,
technologie, onderwijs: structurele factoren (lange termijn)
● vraagfactoren (demand-side)
○ vraag van gezinnen, bedrijven, overheid, buitenland: conjuncturele factoren
(fluctueert op korte termijn)
7
Myrthe Verwerft - EPM101B
,Inhoudstafel
Macroeconomics......................................................................................................................... 5
Macro - economische grootheden (p. 119 - 151)......................................................................... 5
0. Inleiding (niet in boek)........................................................................................................ 5
1. De economische kringloop (enkel slides/notities)........................................................... 5
1.1. vereenvoudigde kringloop......................................................................................... 5
2. De berekening van de economische activiteit (enkel slides/notities)............................6
2.1. De bedrijven investeren (I)........................................................................................ 6
2.2. De economische agenten werken samen om het bbp tot stand te brengen....... 7
2.2.1. 3 manieren meten..............................................................................................8
2.2.1.1. Productiebenadering...............................................................................8
2.2.1.2. Bestedingsbenadering.............................................................................9
2.2.1.3. Inkomensbenadering.............................................................................. 9
3. Het reële en het nominale bbp......................................................................................... 10
3.1. Kritiek op bbp van Senator Robert Kennedy (1968) – University of Kansas.....11
4. Het bbp als maatstaf voor onze nationale welvaart (enkel slides/notities).................12
4.1. Beperkingen...............................................................................................................12
Conjunctuur, groei en ontwikkeling (p. 153 - 180)................................................................... 15
1. De conjunctuur................................................................................................................... 15
1.1. Indicatoren van de economische activiteit........................................................... 16
1.2. Verklaringen conjuctuurbewegingen.................................................................... 16
1.3. Conjunctuurpolitiek.................................................................................................16
1.3.1. Budgettair beleid.............................................................................................17
2. De economische groei....................................................................................................... 18
2.1. Determinanten van de groeibeweging...................................................................18
2.2. Voor- en nadelen van economische groei............................................................. 18
2.3. Onbeperkte economische groei?............................................................................ 18
3. Ontwikkeling...................................................................................................................... 19
3.1. Inkomen als ontwikkelingsmaatstaf...................................................................... 19
3.2. Alternatieve maatstaven van maatschappelijk welzijn....................................... 21
Nationaal Inkomen en Werkgelegenheid (p.181-224).............................................................. 22
1. De hoogte van het nationaal inkomen (niet kennen).....................................................22
2. De arbeidsmarkt................................................................................................................. 22
2.1. Aanbod van arbeidskracht.......................................................................................22
2.1.1. Vacaturegraad Europa (Eurostat).................................................................. 25
1
, 2.1.2. Vacaturegraad België (Statbel)...................................................................... 25
2.2. Vraag naar arbeidskrachten.................................................................................... 26
2.3. Werkloosheid.............................................................................................................27
2.3.1. cijfers................................................................................................................ 27
2.3.2. Kwetsbare groepen..........................................................................................27
2.3.3. Aandachtspunten & begrippen..................................................................... 28
2.3.4. Bestrijding van de werkloosheid...................................................................31
3. Concurrentievermogen, loonvorming en innovatie (niet kennen)............................. 32
4. Het basisinkomen (NIET in handboek)...........................................................................32
Geld, Monetair Beleid en Inflatie (p. 225 - 253)........................................................................ 33
1. Het geld................................................................................................................................33
1.1. Functies van het geld............................................................................................... 33
1.2. Betalingsverkeer vandaag........................................................................................ 34
1.3. Geldsubstitutie - Geldschepping / vernietiging................................................... 35
1.3.1. Geldschepping................................................................................................. 36
1.3.2. Girale geldschepping door depositobanken................................................36
1.3.3. (Girale) geldschepping....................................................................................37
1.4. Vraag naar en aanbod van geld...............................................................................38
1.5. Het monetaire evenwicht........................................................................................ 38
1.5.1. Streven naar een monetair evenwicht.......................................................... 39
2. De monetaire politiek van het eurosysteem................................................................... 40
3. Het inflatieverschijnsel..................................................................................................... 42
3.1. Inflatie - begrip......................................................................................................... 42
3.2. Oorzaken van inflatie (3 categorieën).................................................................... 42
3.2.1. Conjuncturele inflatie.................................................................................... 42
3.2.2. Structurele inflatie.......................................................................................... 42
3.2.3. Monetaire inflatie........................................................................................... 42
3.3. Gevolgen van (hoge) inflatie.................................................................................... 43
3.4. Bestrijding van inflatie............................................................................................ 44
3.5. Deflatie....................................................................................................................... 44
Internationale betrekkingen (p.255 - 296)..................................................................................45
1. Betekenis en beschrijving van het Belgische handelsverkeer..................................... 45
1.1. Internationale context..............................................................................................45
1.2. Buitenlandse handel van België..............................................................................46
2. De werking van het systeem van vrij internationaal handelsverkeer......................... 47
2
, 2.1. Theorie van Adam Smith.........................................................................................47
2.3. Voordelen & nadelen van internationale handel.................................................. 47
2.4. Ongebreidelde vrijhandel of toch niet?.................................................................48
3. Handelspolitiek.................................................................................................................. 50
4. De wisselmarkt................................................................................................................... 50
4.2. De hoogte van de wisselkoers................................................................................. 53
4.2.1. Bij welke marktvorm horen wisselmarkten?...............................................54
4.2.2. Hoe ontstaat de wisselkoers?........................................................................ 54
4.2.3. Evenwicht op de wisselmarkt........................................................................ 55
4.2.4. Factoren die de wisselmarkt beïnvloeden................................................... 55
5. De betalingsbalans............................................................................................................. 55
Internationale samenwerking (p. 297 - 328).............................................................................. 56
1. Vormen van economische integratie...............................................................................56
1.1. Vrijhandelszone........................................................................................................ 56
1.2. Douane-unie.............................................................................................................. 57
1.3. Gemeenschappelijke markt.....................................................................................57
1.4. Economische unie.....................................................................................................57
1.5. Monetaire unie.......................................................................................................... 57
2. De Economische en Monetaire Unie (niet).....................................................................57
3. Mondiale samenwerking: internationaal handelsverkeer............................................ 58
3.1. Wereldhandelsorganisatie (WTO).......................................................................... 58
3.2. UNCTAD................................................................................................................... 58
3.3. OESO..........................................................................................................................58
4. Mondiale samenwerking: internationaal betalingsverkeer..........................................59
4.1. Internationaal Monetair Fonds (IMF)....................................................................59
4.2. De wereldbank (World Bank).................................................................................. 59
5. Internationale beleidscoördinatie....................................................................................59
6. De officiële ontwikkelingshulp (DAC-leden)................................................................. 61
7. De millenniumontwikkelingsdoelen van de VN (niet)..................................................61
Milieu en duurzame ontwikkeling (p.329 - 356)........................................................................62
1. Milieu................................................................................................................................... 62
2. Duurzame ontwikkeling: groei en milieu....................................................................... 63
2.1. Ontwikkelingsdoelen (SDG’s)................................................................................. 63
Overheid (p. 357 - 386).................................................................................................................. 64
1. Overheidstussenkomst of toch niet?............................................................................... 64
3
,2. Doelstellingen van economische politiek.......................................................................64
2.1. Conjunctuurpolitiek.................................................................................................64
2.2. budgettair beleid.......................................................................................................65
3. Vormen van economische politiek (NK)......................................................................... 66
4. De overheidsfinanciën.......................................................................................................66
4.1. De overheidsbegroting.............................................................................................66
4.3. De overheidsuitgaven...............................................................................................66
4.4. De ontvangsten van de overheid.............................................................................67
4.5. Het financieringssaldo van de overheid................................................................ 68
4.6. Overheidsschuld en rente sneeuwbaleffect.......................................................... 70
4.6.1. Evolutie van de staatsschuld..........................................................................71
4
, Macroeconomics
Macro - economische grootheden (p. 119 - 151)
0. Inleiding (niet in boek)
Macro-economie
= deel van de economische wetenschap dat de economische grootheden op geaggregeerd
niveau bestudeert (=grote groepen)
Grote groepen = Een land, Europa als geheel, handelsrelaties tussen landen, …
Alle economische “agenten” of “huishoudingen” worden in samenhang bestudeerd
Macro-economische vraagstukken over economische groei, armoede, milieu, werkloosheid,
inflatie, …
De huishoudingen die de macro-economie bestudeert, zijn:
● de gezinnen
● de bedrijven
● de overheid
● het buitenland
1. De economische kringloop (enkel slides/notities)
De activiteiten van die huishoudingen die de macro-economie bestudeert zijn:
● De gezinnen consumeren (C) en sparen (S)
● De bedrijven investeren (I)
● De overheid belast (T) en consumeert (G)
● Het buitenland: België exporteert naar (X) en importeert van (M) het buitenland
1.1. vereenvoudigde kringloop
5
, 2. De berekening van de economische activiteit (enkel slides/notities)
→ Bruto-investeringen = vervangingsinvesteringen + netto-investeringen
→ Netto-investeringen = uitbreidingsinvesteringen + voorraadwijzigingen (+ of -)
2.1. De bedrijven investeren (I)
● vervangingsinvesteringen: om kapitaalgoederen te vervangen die onderhevig zijn aan
slijtage
➔ geen uitbreiding productiecapaciteit
● uitbreidingsinvesteringen: om kapitaalgoederen uit te breiden
➔ uitbreiding productiecapaciteit
○ Breedte-investeringen: uitbreiding zonder verhoging kapitaalintensiteit*
○ Diepte-investeringen: uitbreiding met verhoging kapitaalintensiteit *
● voorraadinvesteringen: aanleggen van voorraden van niet verkochte
consumptiegoederen (vlottende investeringen) – desinvesteringen indien voorraad
afneemt
*Kapitaalintensiteit
K/L = ingezette hoeveelheid kapitaal op ingezette hoeveelheid arbeiders. Breiden de
investeringen in kapitaalgoederen uit zonder dat er meer arbeiders worden ingezet, dan
stijgt de kapitaalintensiteit
6
, 2.2. De economische agenten werken samen om het bbp tot stand te brengen
Factoren die de grootte van de economische activiteit bepalen kunnen worden ingedeeld in:
● aanbodfactoren (supply-side)
○ productiecapaciteit → bevolkingsgroei of bevolkingssamenstelling, kapitaal,
technologie, onderwijs: structurele factoren (lange termijn)
● vraagfactoren (demand-side)
○ vraag van gezinnen, bedrijven, overheid, buitenland: conjuncturele factoren
(fluctueert op korte termijn)
7
