Aardrijkskunde hoofdstuk 3 leefbaarheid is stedelijke gebieden
Samenvatting:
Wonen in een stedelijke omgeving:
- Stadsgewesten functioneren vaak als 1 ruimtelijk geheel door de samenhang
tussen de centrale stad en het verstedelijkte platteland. Daarvoor zorgen
vooral twee soorten relaties tussen de hoofdkern en de gemeenten eromheen.
- 1: woon-werk relaties: Mensen gaan heen en weer voor werk en komen vanuit
een andere gemeente, die mensen heten forensen. Als ze nieuw werk zoeken,
doen ze dat vaak binnen de stad waar ze wonen. Dat stadsgewest is dan een
soort regionale arbeidsmarkt geworden. Deze ontwikkeling zie je ook binnen
de woningmarkt. Dat mensen meestal een nieuwe woning zoeken binnen de
vertrouwde omgeving van hun stadsgewest
- 2: voorzieningen in de centrale stad: bewoners van het verstedelijkte gebied
maken hier veel gebruik van. Ze winkelen in de binnenstad of gaan er naar
school of naar musea. Deze centrale diensten trekken mensen aan vanuit de
wijde omgeving. Het verzorgingsgebied van een centrale stad is dan groter
van de steden zelf.
- Historische binnensteden dateren uit de middeleeuwen en zijn te herkennen
aan oude gebouwen, die herinneren aan handels- en bestuursfuncties, maar
ook vestingwerken en stadsgrachten, die een verdedigingsfunctie hadden. Het
religieuze leven is te herkennen aan de kerken of kloosters. Deze oude steden
lage vaak aan het water, deze plekke zijn nu vaak gericht op toerisme. Het
wonen is dan minder belangrijk.
- Binnenstad is een vrij compact stadsdeel, de smalle wegen vormen een
fijnmazig netwerk. Dit komt uit de 19e eeuw, de bevolking groeide en daardoor
was het centrum gevuld en moesten ze verder naar buiten gaan bouwen.
- Alle wijken hebben natuurlijk een centrale zakenwijk (central bussinesdistrict).
Dat is het centrale deel van de stad met winkelvoorzieningen en kantoren.
Vaak ligt het in de buurt van het historische gedeelte, maar soms moest het
historische gedeelte ook weg gehaald worden voor de nieuwbouw.
19e eeuwse arbeiders en industriewijken:
Tegen de binnenstad aan liggen de wijken die gebouwd werd tussen 1870 en
1900. Toen maakte Nederland de 1e industriële ontwikkeling door. Fabrieken
en werkplaatsen vestigden zich in de buurt van spoorlijnen of havens. De
arbeiderswoningen stonden daar dicht om heen en dichtbij elkaar. Ze hadden
toen nog geen riolering of waterleiding en in de smalle straten was geen
groenvoorziening. Tegenwoordig zijn deze oude huizen gesloopt of geheel
vernieuwd.
Vooroorlogse stadswijken 1900 – 1940
De urbanisatie zette zich door en er werden meer huizen gebouwd. Vanaf
begin 20e eeuw ging de overheid zich bemoeien met de bouw van huizen. De
woningwet van 1901 gaf voorschriften waaraan de woning moest voldoen,
zoals aansluiting water en riolering. Uit die tijd komen de woningcorporaties,
, zij kregen de taak om betaalbare huurwoningen te bouwen, te verhuren en te
onderhouden. Hierdoor nam de kwaliteit van de woningen toe en de
leefbaarheid werd beter voor de mensen.
In de wijken verder weg van het centrum waren de bodemkosten lager,
waardoor ze ruimer konden bouwen. Uit Engeland kwam het idee van het
tuindorp, met meer groen, zoals tuinen en parken.
De iets rijkere mensen hadden de grotere woningen tot hun beschikking.
De woningen uit deze tijd waren degelijk gebouwd, denk aan erkers en glas in
lood ramen.
Langs uitvalswegen van de centrale steden, kwamen in de 30 jaren van de
vorige eeuw grote huizen, voor grote gezinnen met hogere inkomens.
Tegenwoordig vind je in deze panden veel kantoren van advocaten, makelaars
en architecten.
Na-oorlogse wijken:
Door de 2e WO zijn veel huizen vernield, waardoor er na 1945 grote
woningnood was. Ze hadden geen geld en geen bouwmaterialen. De
huwelijken namen toe, waardoor de gehuwde mensen soms eerst bij hun
ouders in gingen wonen. Het motto was toen snel en goedkoop bouwen met
systeembouw.
In hoog tempo kwamen er gehorige etage- en portiekwoningen. In het portiek
vond je de ingang van de woning. Hoogbouw bleef tot ver in de jaren 60 een
belangrijk middel om bevolking snel te kunnen huisvesten. De grote van de
flat veranderde en werd groter en er kwam meer groen om heen.
In de jaren 50 en 60 kwam ook wel laagbouw voor, zoals goedkope
rijtjeswoningen. In al de wijken die gebouwd zijn na de 2 e WO zijn de
voorzieningen minimaal aanwezig.
Door de welvaartsstijging in de jaren 60 konden meer mensen zich een
koopwoning veroorloven. De overheid steunde dit. Vanaf de jaren 70 voldeden
de woningen meer aan de individuele eisen van de bewoners en was er meer
oog voor verkeersveiligheid. Er werden woonerven en bloemkoolwijken
gebouwd. Dat zijn stadsdelen waar het wegenpatroon verder de wijk in steeds
fijnmaziger wordt.
Verstedelijkt platteland:
In de jaren 6o begon de suburbanisatie, de trek van de stad naar de
omgeving daarvan. Deze migratie naar de omgeving was selectief. Jonge
gezinnen die het konden betalen verlieten de oudere woningen in het centrum
en trokken naar de nieuwbouw aan de rand van de stad. Het platteland
rondom de centrale steden verstedelijkte daardoor snel.
Om te voorkomen dat de dorpjes in de buurt te snel zouden groeien en het
open karakter van het platteland zou verdwijnen, wees de overheid dorpen
aan als groeikern. Daar mochten mensen zich gaan vestigen, de
bewonersaantallen namen daar snel toe. Het was niet overal even succesvol,
want ruimtegebrek zorgde toch voor extra nieuwbouw in het open gebied.
Re-urbanisatie:
Samenvatting:
Wonen in een stedelijke omgeving:
- Stadsgewesten functioneren vaak als 1 ruimtelijk geheel door de samenhang
tussen de centrale stad en het verstedelijkte platteland. Daarvoor zorgen
vooral twee soorten relaties tussen de hoofdkern en de gemeenten eromheen.
- 1: woon-werk relaties: Mensen gaan heen en weer voor werk en komen vanuit
een andere gemeente, die mensen heten forensen. Als ze nieuw werk zoeken,
doen ze dat vaak binnen de stad waar ze wonen. Dat stadsgewest is dan een
soort regionale arbeidsmarkt geworden. Deze ontwikkeling zie je ook binnen
de woningmarkt. Dat mensen meestal een nieuwe woning zoeken binnen de
vertrouwde omgeving van hun stadsgewest
- 2: voorzieningen in de centrale stad: bewoners van het verstedelijkte gebied
maken hier veel gebruik van. Ze winkelen in de binnenstad of gaan er naar
school of naar musea. Deze centrale diensten trekken mensen aan vanuit de
wijde omgeving. Het verzorgingsgebied van een centrale stad is dan groter
van de steden zelf.
- Historische binnensteden dateren uit de middeleeuwen en zijn te herkennen
aan oude gebouwen, die herinneren aan handels- en bestuursfuncties, maar
ook vestingwerken en stadsgrachten, die een verdedigingsfunctie hadden. Het
religieuze leven is te herkennen aan de kerken of kloosters. Deze oude steden
lage vaak aan het water, deze plekke zijn nu vaak gericht op toerisme. Het
wonen is dan minder belangrijk.
- Binnenstad is een vrij compact stadsdeel, de smalle wegen vormen een
fijnmazig netwerk. Dit komt uit de 19e eeuw, de bevolking groeide en daardoor
was het centrum gevuld en moesten ze verder naar buiten gaan bouwen.
- Alle wijken hebben natuurlijk een centrale zakenwijk (central bussinesdistrict).
Dat is het centrale deel van de stad met winkelvoorzieningen en kantoren.
Vaak ligt het in de buurt van het historische gedeelte, maar soms moest het
historische gedeelte ook weg gehaald worden voor de nieuwbouw.
19e eeuwse arbeiders en industriewijken:
Tegen de binnenstad aan liggen de wijken die gebouwd werd tussen 1870 en
1900. Toen maakte Nederland de 1e industriële ontwikkeling door. Fabrieken
en werkplaatsen vestigden zich in de buurt van spoorlijnen of havens. De
arbeiderswoningen stonden daar dicht om heen en dichtbij elkaar. Ze hadden
toen nog geen riolering of waterleiding en in de smalle straten was geen
groenvoorziening. Tegenwoordig zijn deze oude huizen gesloopt of geheel
vernieuwd.
Vooroorlogse stadswijken 1900 – 1940
De urbanisatie zette zich door en er werden meer huizen gebouwd. Vanaf
begin 20e eeuw ging de overheid zich bemoeien met de bouw van huizen. De
woningwet van 1901 gaf voorschriften waaraan de woning moest voldoen,
zoals aansluiting water en riolering. Uit die tijd komen de woningcorporaties,
, zij kregen de taak om betaalbare huurwoningen te bouwen, te verhuren en te
onderhouden. Hierdoor nam de kwaliteit van de woningen toe en de
leefbaarheid werd beter voor de mensen.
In de wijken verder weg van het centrum waren de bodemkosten lager,
waardoor ze ruimer konden bouwen. Uit Engeland kwam het idee van het
tuindorp, met meer groen, zoals tuinen en parken.
De iets rijkere mensen hadden de grotere woningen tot hun beschikking.
De woningen uit deze tijd waren degelijk gebouwd, denk aan erkers en glas in
lood ramen.
Langs uitvalswegen van de centrale steden, kwamen in de 30 jaren van de
vorige eeuw grote huizen, voor grote gezinnen met hogere inkomens.
Tegenwoordig vind je in deze panden veel kantoren van advocaten, makelaars
en architecten.
Na-oorlogse wijken:
Door de 2e WO zijn veel huizen vernield, waardoor er na 1945 grote
woningnood was. Ze hadden geen geld en geen bouwmaterialen. De
huwelijken namen toe, waardoor de gehuwde mensen soms eerst bij hun
ouders in gingen wonen. Het motto was toen snel en goedkoop bouwen met
systeembouw.
In hoog tempo kwamen er gehorige etage- en portiekwoningen. In het portiek
vond je de ingang van de woning. Hoogbouw bleef tot ver in de jaren 60 een
belangrijk middel om bevolking snel te kunnen huisvesten. De grote van de
flat veranderde en werd groter en er kwam meer groen om heen.
In de jaren 50 en 60 kwam ook wel laagbouw voor, zoals goedkope
rijtjeswoningen. In al de wijken die gebouwd zijn na de 2 e WO zijn de
voorzieningen minimaal aanwezig.
Door de welvaartsstijging in de jaren 60 konden meer mensen zich een
koopwoning veroorloven. De overheid steunde dit. Vanaf de jaren 70 voldeden
de woningen meer aan de individuele eisen van de bewoners en was er meer
oog voor verkeersveiligheid. Er werden woonerven en bloemkoolwijken
gebouwd. Dat zijn stadsdelen waar het wegenpatroon verder de wijk in steeds
fijnmaziger wordt.
Verstedelijkt platteland:
In de jaren 6o begon de suburbanisatie, de trek van de stad naar de
omgeving daarvan. Deze migratie naar de omgeving was selectief. Jonge
gezinnen die het konden betalen verlieten de oudere woningen in het centrum
en trokken naar de nieuwbouw aan de rand van de stad. Het platteland
rondom de centrale steden verstedelijkte daardoor snel.
Om te voorkomen dat de dorpjes in de buurt te snel zouden groeien en het
open karakter van het platteland zou verdwijnen, wees de overheid dorpen
aan als groeikern. Daar mochten mensen zich gaan vestigen, de
bewonersaantallen namen daar snel toe. Het was niet overal even succesvol,
want ruimtegebrek zorgde toch voor extra nieuwbouw in het open gebied.
Re-urbanisatie:
