Europa en de wereld
(woordenlijsten)
Les 1
Begrippen
Europees perspectief Het Europees perspectief verwijst
naar de manier waarop
gebeurtenissen, ideeën of mensen
bekeken worden door de bril van
Europese waarden, belangen en
geschiedenis. Dit perspectief kan
gekleurd zijn door koloniale,
culturele of economische
superioriteitsgevoelens. Het is
belangrijk om bewust te zijn van dit
perspectief om andere
standpunten en geschiedenissen
beter te begrijpen.
Secularisering Secularisering is het proces waarbij
religie minder invloed krijgt op de
samenleving, politiek en cultuur. In
Europa begon dit proces vooral
tijdens en na de Verlichting, toen
rede en wetenschap centraal
kwamen te staan. Dit leidde tot
een afname van religieuze macht,
bijvoorbeeld in het onderwijs of de
wetgeving.
Verlichting De Verlichting was een intellectuele
beweging in de 17e en 18e eeuw in
Europa, waarin rede, wetenschap
en individuele vrijheid centraal
stonden. Verlichte denkers
geloofden dat de mens met kennis
en rationaliteit vooruitgang kon
boeken. Deze ideeën leidden tot
maatschappelijke hervormingen en
vormden de basis voor moderne
democratieën.
Rationaliseren Rationaliseren betekent dat men
probeert de wereld en menselijke
handelingen te verklaren en
organiseren op basis van logica en
, reden in plaats van traditie of
geloof. In Europa leidde dit tot
efficiëntere bestuursvormen,
economische systemen en
wetenschappelijke methoden. Het
werd een belangrijk onderdeel van
de modernisering van Europese
samenlevingen.
Sociaal darwinisme Sociaal darwinisme is een
verkeerde toepassing van Darwin’s
evolutietheorie op menselijke
samenlevingen, waarbij wordt
gedacht dat sommige rassen of
volkeren ‘sterker’ of ‘beter’ zijn dan
andere. In Europa werd dit vaak
gebruikt als rechtvaardiging voor
kolonialisme en rassenscheiding.
Het idee leidde tot grote
ongelijkheid en onderdrukking van
niet-Europese volkeren.
Eugenetica Eugenetica is de
pseudowetenschappelijke leer die
streeft naar het verbeteren van het
menselijke ras door genetische
selectie. In Europa, vooral in de
late 19e en vroege 20e eeuw,
leidde dit tot discriminerende
wetten, sterilisatieprogramma’s en
uiteindelijk tot de gruweldaden van
nazi-Duitsland. Het is nu breed
verworpen als onethisch en
racistisch.
Machtspositie Een machtspositie verwijst naar de
invloed of controle die een
persoon, groep of land heeft over
anderen. Europese landen
gebruikten hun machtspositie om
kolonies te stichten, economische
voordelen te behalen en culturen
op te leggen. Deze dominante
positie had blijvende gevolgen voor
de wereldorde.
Ontmenselijken Ontmenselijken betekent dat
mensen worden behandeld alsof ze
geen volwaardige mensen zijn,
, bijvoorbeeld door ze te beschrijven
als beesten of objecten. In de
Europese koloniale geschiedenis
werd dit vaak gedaan om slavernij
of onderdrukking te
rechtvaardigen. Het proces maakte
geweld en uitbuiting makkelijker en
acceptabeler.
Stereotypering Stereotypering is het toekennen
van overdreven en vereenvoudigde
kenmerken aan een hele groep
mensen. In Europa ontstonden
bijvoorbeeld negatieve stereotypen
over Afrikanen, Joden of vrouwen,
die dienden om sociale ongelijkheid
te legitimeren. Deze stereotypen
beïnvloeden tot op de dag van
vandaag beeldvorming en
discriminatie.
Suffragettes De suffragettes waren Europese
vrouwen, vooral in Groot-Brittannië,
die begin 20e eeuw vochten voor
vrouwenkiesrecht. Ze gebruikten
soms radicale middelen, zoals
protestacties en hongerstakingen,
om aandacht te krijgen. Hun strijd
leidde uiteindelijk tot politieke
veranderingen en meer gelijkheid
tussen mannen en vrouwen.
Personen
Saartje Baartman Saartje Baartman was een Zuid-
Afrikaanse vrouw van Khoikhoi-
afkomst die begin 19e eeuw naar
Europa werd gebracht en daar als
‘bezienswaardigheid’ werd
tentoongesteld vanwege haar
lichaam. Ze werd ontmenselijkt en
misbruikt in naam van wetenschap
en entertainment. Haar verhaal
toont hoe koloniale racistische
denkbeelden diepgeworteld waren
in Europa.
, Toussaint Louverture Toussaint Louverture was een
leider van de Haïtiaanse revolutie
tegen de Franse overheersing in de
late 18e eeuw. Hij was een
voormalig slaaf die uitgroeide tot
een militair en politiek leider die
streed voor vrijheid en gelijkheid.
Zijn strijd bracht Europese
koloniale machten in verlegenheid
en inspireerde andere
vrijheidsbewegingen.
Edward Said Edward Said was een Palestijns-
Amerikaanse denker die bekend
werd door zijn boek Orientalism,
waarin hij kritiek levert op de
manier waarop Europa het Midden-
Oosten en Azië afbeeldde. Hij
stelde dat Europese
wetenschappers en schrijvers het
‘Oosten’ presenteerden als
vreemd, irrationeel en
minderwaardig, ter rechtvaardiging
van koloniale overheersing. Zijn
werk hielp bij het ontwikkelen van
postkoloniale theorie.
Emmeline Pankhurst Emmeline Pankhurst was een Britse
activiste en een van de leidende
figuren in de
vrouwenkiesrechtbeweging in het
begin van de 20e eeuw. Ze richtte
de Women’s Social and Political
Union op, bekend om haar
militante aanpak. Dankzij haar
inzet werd vrouwenstemrecht een
belangrijk politiek onderwerp in
Europa.
Les 2
Begrippen
Mondialisering Mondialisering, ook globalisering
(woordenlijsten)
Les 1
Begrippen
Europees perspectief Het Europees perspectief verwijst
naar de manier waarop
gebeurtenissen, ideeën of mensen
bekeken worden door de bril van
Europese waarden, belangen en
geschiedenis. Dit perspectief kan
gekleurd zijn door koloniale,
culturele of economische
superioriteitsgevoelens. Het is
belangrijk om bewust te zijn van dit
perspectief om andere
standpunten en geschiedenissen
beter te begrijpen.
Secularisering Secularisering is het proces waarbij
religie minder invloed krijgt op de
samenleving, politiek en cultuur. In
Europa begon dit proces vooral
tijdens en na de Verlichting, toen
rede en wetenschap centraal
kwamen te staan. Dit leidde tot
een afname van religieuze macht,
bijvoorbeeld in het onderwijs of de
wetgeving.
Verlichting De Verlichting was een intellectuele
beweging in de 17e en 18e eeuw in
Europa, waarin rede, wetenschap
en individuele vrijheid centraal
stonden. Verlichte denkers
geloofden dat de mens met kennis
en rationaliteit vooruitgang kon
boeken. Deze ideeën leidden tot
maatschappelijke hervormingen en
vormden de basis voor moderne
democratieën.
Rationaliseren Rationaliseren betekent dat men
probeert de wereld en menselijke
handelingen te verklaren en
organiseren op basis van logica en
, reden in plaats van traditie of
geloof. In Europa leidde dit tot
efficiëntere bestuursvormen,
economische systemen en
wetenschappelijke methoden. Het
werd een belangrijk onderdeel van
de modernisering van Europese
samenlevingen.
Sociaal darwinisme Sociaal darwinisme is een
verkeerde toepassing van Darwin’s
evolutietheorie op menselijke
samenlevingen, waarbij wordt
gedacht dat sommige rassen of
volkeren ‘sterker’ of ‘beter’ zijn dan
andere. In Europa werd dit vaak
gebruikt als rechtvaardiging voor
kolonialisme en rassenscheiding.
Het idee leidde tot grote
ongelijkheid en onderdrukking van
niet-Europese volkeren.
Eugenetica Eugenetica is de
pseudowetenschappelijke leer die
streeft naar het verbeteren van het
menselijke ras door genetische
selectie. In Europa, vooral in de
late 19e en vroege 20e eeuw,
leidde dit tot discriminerende
wetten, sterilisatieprogramma’s en
uiteindelijk tot de gruweldaden van
nazi-Duitsland. Het is nu breed
verworpen als onethisch en
racistisch.
Machtspositie Een machtspositie verwijst naar de
invloed of controle die een
persoon, groep of land heeft over
anderen. Europese landen
gebruikten hun machtspositie om
kolonies te stichten, economische
voordelen te behalen en culturen
op te leggen. Deze dominante
positie had blijvende gevolgen voor
de wereldorde.
Ontmenselijken Ontmenselijken betekent dat
mensen worden behandeld alsof ze
geen volwaardige mensen zijn,
, bijvoorbeeld door ze te beschrijven
als beesten of objecten. In de
Europese koloniale geschiedenis
werd dit vaak gedaan om slavernij
of onderdrukking te
rechtvaardigen. Het proces maakte
geweld en uitbuiting makkelijker en
acceptabeler.
Stereotypering Stereotypering is het toekennen
van overdreven en vereenvoudigde
kenmerken aan een hele groep
mensen. In Europa ontstonden
bijvoorbeeld negatieve stereotypen
over Afrikanen, Joden of vrouwen,
die dienden om sociale ongelijkheid
te legitimeren. Deze stereotypen
beïnvloeden tot op de dag van
vandaag beeldvorming en
discriminatie.
Suffragettes De suffragettes waren Europese
vrouwen, vooral in Groot-Brittannië,
die begin 20e eeuw vochten voor
vrouwenkiesrecht. Ze gebruikten
soms radicale middelen, zoals
protestacties en hongerstakingen,
om aandacht te krijgen. Hun strijd
leidde uiteindelijk tot politieke
veranderingen en meer gelijkheid
tussen mannen en vrouwen.
Personen
Saartje Baartman Saartje Baartman was een Zuid-
Afrikaanse vrouw van Khoikhoi-
afkomst die begin 19e eeuw naar
Europa werd gebracht en daar als
‘bezienswaardigheid’ werd
tentoongesteld vanwege haar
lichaam. Ze werd ontmenselijkt en
misbruikt in naam van wetenschap
en entertainment. Haar verhaal
toont hoe koloniale racistische
denkbeelden diepgeworteld waren
in Europa.
, Toussaint Louverture Toussaint Louverture was een
leider van de Haïtiaanse revolutie
tegen de Franse overheersing in de
late 18e eeuw. Hij was een
voormalig slaaf die uitgroeide tot
een militair en politiek leider die
streed voor vrijheid en gelijkheid.
Zijn strijd bracht Europese
koloniale machten in verlegenheid
en inspireerde andere
vrijheidsbewegingen.
Edward Said Edward Said was een Palestijns-
Amerikaanse denker die bekend
werd door zijn boek Orientalism,
waarin hij kritiek levert op de
manier waarop Europa het Midden-
Oosten en Azië afbeeldde. Hij
stelde dat Europese
wetenschappers en schrijvers het
‘Oosten’ presenteerden als
vreemd, irrationeel en
minderwaardig, ter rechtvaardiging
van koloniale overheersing. Zijn
werk hielp bij het ontwikkelen van
postkoloniale theorie.
Emmeline Pankhurst Emmeline Pankhurst was een Britse
activiste en een van de leidende
figuren in de
vrouwenkiesrechtbeweging in het
begin van de 20e eeuw. Ze richtte
de Women’s Social and Political
Union op, bekend om haar
militante aanpak. Dankzij haar
inzet werd vrouwenstemrecht een
belangrijk politiek onderwerp in
Europa.
Les 2
Begrippen
Mondialisering Mondialisering, ook globalisering
