DIDACTISCH HANDELEN
HET DIDACTISCH MODEL
Doelen zijn een belangrijk vertrekpunt voor het opzetten van een krachtige onderwijsleersituatie.
De leerinhoud, de werkvormen en de leermiddelen zijn de puzzelstukjes van de onderwijsleersituatie.
Evaluatie geeft richting aan de onderwijsleersituatie zodat de vooropgestelde doelen bereikt kunnen worden.
Onderwijsleersituatie hoe kom ik tot goed onderwijs.
DOELEN
Doelen zijn een belangrijk vertrekpunt bij het opzetten van een krachtige leeromgeving:
- Wat je als leerkracht brengt (leerstof)
- Hoe je dit brengt (op welke manier)
Doelen helpen je bij het ontwerpen van je les:
- Welke leerinhoud
- Welke werkvorm
- Welke leermiddelen
Dat je de juiste keuze maakt.
Constructive alignment: de doelen die je wil bereiken, de leeractiviteit die je opzet in je klas en die je ingericht
goed op elkaar laten inspelen.
Grote verschillen in de klas kunnen blootgelegd worden, waardoor je moet gaan differentiëren.
Doelen geven richting tijdens de les:
- Wanneer belangrijk is om langer bij iets stil te staan
- In te pikken op wat een leerling zegt
Doelen helpen je ook om een gerichte feedback te geven
, Van doel naar leeractiviteit naar evaluatie is geen
eenrichtingsverkeer. Een evaluatie kan ervoor zorgen dat
je merkt dat je de doelen wat ambitieuzer mag maken
(versnellen, vertragen)
Wanneer we het over doelen hebben, maken we een onderscheid tussen onderwijsdoelen, leerplandoelen en
leerdoelen.
SOORTEN DOELEN
Onderwijsdoelen/ minimumdoelen
De overheid tekent in onderwijsdoelen in grote lijnen uit wat de leerlingen moeten kennen minimumdoelen
Onderwijsdoelen omvatten een minimum aan:
- Kennis
- Inzicht
- Vaardigheden
- Attitudes
In het gewoon basisonderwijs zijn er eindtermen en ontwikkelingsdoelen
Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs
Minimumdoelen die nagestreefd moeten worden bij de kleuters.
Eindtermen langer onderwijs
Minimumdoelen die een school moet bereiken bij de leerlingengroep. Attitudinale eindtermen
moeten niet bereikt maar nagestreefd worden.
Eindtermen zijn leergebied gebonden of leergebied overschrijdend
- Lichamelijke opvoeding
- Mens en maatschappij
- Muzische vorming
De leergebied gebonden eindtermen worden ingedeeld in deze
- Nederlands
leergebieden
- Wetenschap en techniek
- Wiskunde
- Frans
Er zijn leergebied overschrijdende eindtermen voor leren leren en voor sociale vaardigheden.
De onderwijsdoelen moeten duidelijk verwerkt zijn in de leerplannen die de scholen gebruiken.
Leerkrachten werken met leerplannen die voldoen aan de onderwijsdoelen je werkt een planning uit om de
doelen van het leerplan te realiseren.
,Leerplandoelen (aanwezig in je lesvoorbereiding)
in een leerplan beschrijft de school hoe ze de onderwijsdoelen probeert te bereiken.
Zijn een verplicht (een) door de overheid goedgekeurde leerplan(nen) te volgen.
In het basisonderwijs ontwikkelen het GO! en de koepelorganisaties van de onderwijsnetten leerplannen.
Ons Vlaams onderwijs betstaat uit drie onderwijsnetten
1. Officieel onderwijs
o GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap: Georganiseerd door de Vlaamse
Gemeenschap, verplicht neutraal en onder de onderwijskoepel ‘Raad GO!’.
o Officieel gesubsidieerd onderwijs (OGO): Bevat gemeentelijk (OVSG) (de gemeentebesturen)
en provinciaal onderwijs (POV) (de provinciebesturen), met twee onderwijskoepels.
2. Vrij gesubsidieerd onderwijs (VGO)
o Ingericht door privéorganisaties, vaak als vzw. Hoofdzakelijk katholieke scholen onder de
koepel Katholiek Onderwijs Vlaanderen (KathOndVla).
o Andere koepels binnen het VGO: FOPEM, Federatie Steinerscholen, Protestants-Christelijk
Onderwijs en Vlaams Onderwijs OverlegPlatform.
o Sommige scholen zijn niet aangesloten bij een koepel.
Onderwijskoepels nemen bepaalde verantwoordelijkheden van inrichtende machten over, zoals het opstellen
van leerplannen.
In een leerplan:
- Worden de onderwijsdoelen die de overheid vastlegt, op een herkenbare wijze opgenomen
- Kan het schoolbestuur doelen die het uitdrukkelijk zijn voor leerlingen formuleert, toevoegen.
- Is er voldoende ruimte voor de inbreng van scholen, leraren(teams) en leerlingen.
Leerplandoelen vormen de basis (het vertrekpunt) van een les en worden door de leraar gekozen en
opgenomen in de voorbereiding. Ze sturen het lesverloop en kunnen in meerdere lessen worden uitgewerkt.
Bij het kiezen van leerplandoelen is het belangrijk rekening te houden met de harmonische ontwikkeling van de
leerlingen. Een les kan meerdere leerplandoelen combineren, bijvoorbeeld meetkunde en nauwkeurig werken.
Belangrijke aandachtspunten:
Kritisch omgaan met leerplandoelen uit handleidingen.
Fouten vermijden zoals: geen aansluiting bij de beginsituatie, geen samenhang met leerdoelen, te veel
of enkel cultuurgebonden leerplandoelen.
LEERPLAN VAN HET GO!
Opbouw:
- Bestaat uit twee deelleerplannen: 1 voor kleuteronderwijs en 1 voor het lager onderwijs.
- Georganiseerd volgens leergebieden:
, o Lichamelijke opvoeding
o Muzische vorming
o Taal
o Wereldoriëntatie
o Wiskunde
o (wiskundige initiatie kleuteronderwijs)
- Binnen elk leergebied is de aansluiting verzekerd tussen het niveau kleuteronderwijs en lager
onderwijs.
- Taal-Frans is enkel voorzien voor de derde graad lager onderwijs.
- Zorgt voor een verticale samenhang van 2 tot 12 jaar
Leergebied overschrijdende eindtermen:
o Leren leren
o Sociale vaardigheden
- Niet expliciet opgenomen in 1 leergebied
- Moeten door het schoolteam geïntegreerd worden in alle leergebieden.
Doelstellingen in het leerplan:
1. Algemene doelstellingen:
- Afkomstig van het Pedagogische Project GO! (PPGO).
- Worden in het begin van elk deelleerplan opgenomen.
- We moeten de kinderen niet alleen leren leren, door onze pedagogische benadering moeten we ze
ook sociaal vaardig maken.
2. De basisdoelstellingen
- Vormen het minimumprogramma
- Ze zijn imperatief
- Ze vertalen de minimumdoelstellingen (de eindtermen en de ontwikkelingsdoelen)
o Gezamenlijk opgesteld voor kleuteronderwijs en lager onderwijs meerderheid van de
leerlingen
3. differentiële doelstellingen
- indicatief (niet verplicht) bedoeld voor differentiatie en individualisering
- twee types
o verdiepingsdoelstelling
gericht op hoger gedragsniveau
complexere opdrachten voor sterkere leerlingen
o uitbreidingsdoelstelling
gericht op andere inhouden (meer van wat anders)
vaak gebruikt voor hoogbegaafde leerlingen
4. attitudinale doelstellingen
- afgeleid van de attitudes in de eindtermen
- geen resultaatsverplichting, wel op inspanningsverplichting
- kunnen enkel bereikt worden via systematische en langdurige inspanning
- de leerkracht moet:
o bewust inspelen op gelegenheden om houdingen te beïnvloeden
o zo bijdragen aan de harmonische ontwikkeling van de leerling
HET DIDACTISCH MODEL
Doelen zijn een belangrijk vertrekpunt voor het opzetten van een krachtige onderwijsleersituatie.
De leerinhoud, de werkvormen en de leermiddelen zijn de puzzelstukjes van de onderwijsleersituatie.
Evaluatie geeft richting aan de onderwijsleersituatie zodat de vooropgestelde doelen bereikt kunnen worden.
Onderwijsleersituatie hoe kom ik tot goed onderwijs.
DOELEN
Doelen zijn een belangrijk vertrekpunt bij het opzetten van een krachtige leeromgeving:
- Wat je als leerkracht brengt (leerstof)
- Hoe je dit brengt (op welke manier)
Doelen helpen je bij het ontwerpen van je les:
- Welke leerinhoud
- Welke werkvorm
- Welke leermiddelen
Dat je de juiste keuze maakt.
Constructive alignment: de doelen die je wil bereiken, de leeractiviteit die je opzet in je klas en die je ingericht
goed op elkaar laten inspelen.
Grote verschillen in de klas kunnen blootgelegd worden, waardoor je moet gaan differentiëren.
Doelen geven richting tijdens de les:
- Wanneer belangrijk is om langer bij iets stil te staan
- In te pikken op wat een leerling zegt
Doelen helpen je ook om een gerichte feedback te geven
, Van doel naar leeractiviteit naar evaluatie is geen
eenrichtingsverkeer. Een evaluatie kan ervoor zorgen dat
je merkt dat je de doelen wat ambitieuzer mag maken
(versnellen, vertragen)
Wanneer we het over doelen hebben, maken we een onderscheid tussen onderwijsdoelen, leerplandoelen en
leerdoelen.
SOORTEN DOELEN
Onderwijsdoelen/ minimumdoelen
De overheid tekent in onderwijsdoelen in grote lijnen uit wat de leerlingen moeten kennen minimumdoelen
Onderwijsdoelen omvatten een minimum aan:
- Kennis
- Inzicht
- Vaardigheden
- Attitudes
In het gewoon basisonderwijs zijn er eindtermen en ontwikkelingsdoelen
Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs
Minimumdoelen die nagestreefd moeten worden bij de kleuters.
Eindtermen langer onderwijs
Minimumdoelen die een school moet bereiken bij de leerlingengroep. Attitudinale eindtermen
moeten niet bereikt maar nagestreefd worden.
Eindtermen zijn leergebied gebonden of leergebied overschrijdend
- Lichamelijke opvoeding
- Mens en maatschappij
- Muzische vorming
De leergebied gebonden eindtermen worden ingedeeld in deze
- Nederlands
leergebieden
- Wetenschap en techniek
- Wiskunde
- Frans
Er zijn leergebied overschrijdende eindtermen voor leren leren en voor sociale vaardigheden.
De onderwijsdoelen moeten duidelijk verwerkt zijn in de leerplannen die de scholen gebruiken.
Leerkrachten werken met leerplannen die voldoen aan de onderwijsdoelen je werkt een planning uit om de
doelen van het leerplan te realiseren.
,Leerplandoelen (aanwezig in je lesvoorbereiding)
in een leerplan beschrijft de school hoe ze de onderwijsdoelen probeert te bereiken.
Zijn een verplicht (een) door de overheid goedgekeurde leerplan(nen) te volgen.
In het basisonderwijs ontwikkelen het GO! en de koepelorganisaties van de onderwijsnetten leerplannen.
Ons Vlaams onderwijs betstaat uit drie onderwijsnetten
1. Officieel onderwijs
o GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap: Georganiseerd door de Vlaamse
Gemeenschap, verplicht neutraal en onder de onderwijskoepel ‘Raad GO!’.
o Officieel gesubsidieerd onderwijs (OGO): Bevat gemeentelijk (OVSG) (de gemeentebesturen)
en provinciaal onderwijs (POV) (de provinciebesturen), met twee onderwijskoepels.
2. Vrij gesubsidieerd onderwijs (VGO)
o Ingericht door privéorganisaties, vaak als vzw. Hoofdzakelijk katholieke scholen onder de
koepel Katholiek Onderwijs Vlaanderen (KathOndVla).
o Andere koepels binnen het VGO: FOPEM, Federatie Steinerscholen, Protestants-Christelijk
Onderwijs en Vlaams Onderwijs OverlegPlatform.
o Sommige scholen zijn niet aangesloten bij een koepel.
Onderwijskoepels nemen bepaalde verantwoordelijkheden van inrichtende machten over, zoals het opstellen
van leerplannen.
In een leerplan:
- Worden de onderwijsdoelen die de overheid vastlegt, op een herkenbare wijze opgenomen
- Kan het schoolbestuur doelen die het uitdrukkelijk zijn voor leerlingen formuleert, toevoegen.
- Is er voldoende ruimte voor de inbreng van scholen, leraren(teams) en leerlingen.
Leerplandoelen vormen de basis (het vertrekpunt) van een les en worden door de leraar gekozen en
opgenomen in de voorbereiding. Ze sturen het lesverloop en kunnen in meerdere lessen worden uitgewerkt.
Bij het kiezen van leerplandoelen is het belangrijk rekening te houden met de harmonische ontwikkeling van de
leerlingen. Een les kan meerdere leerplandoelen combineren, bijvoorbeeld meetkunde en nauwkeurig werken.
Belangrijke aandachtspunten:
Kritisch omgaan met leerplandoelen uit handleidingen.
Fouten vermijden zoals: geen aansluiting bij de beginsituatie, geen samenhang met leerdoelen, te veel
of enkel cultuurgebonden leerplandoelen.
LEERPLAN VAN HET GO!
Opbouw:
- Bestaat uit twee deelleerplannen: 1 voor kleuteronderwijs en 1 voor het lager onderwijs.
- Georganiseerd volgens leergebieden:
, o Lichamelijke opvoeding
o Muzische vorming
o Taal
o Wereldoriëntatie
o Wiskunde
o (wiskundige initiatie kleuteronderwijs)
- Binnen elk leergebied is de aansluiting verzekerd tussen het niveau kleuteronderwijs en lager
onderwijs.
- Taal-Frans is enkel voorzien voor de derde graad lager onderwijs.
- Zorgt voor een verticale samenhang van 2 tot 12 jaar
Leergebied overschrijdende eindtermen:
o Leren leren
o Sociale vaardigheden
- Niet expliciet opgenomen in 1 leergebied
- Moeten door het schoolteam geïntegreerd worden in alle leergebieden.
Doelstellingen in het leerplan:
1. Algemene doelstellingen:
- Afkomstig van het Pedagogische Project GO! (PPGO).
- Worden in het begin van elk deelleerplan opgenomen.
- We moeten de kinderen niet alleen leren leren, door onze pedagogische benadering moeten we ze
ook sociaal vaardig maken.
2. De basisdoelstellingen
- Vormen het minimumprogramma
- Ze zijn imperatief
- Ze vertalen de minimumdoelstellingen (de eindtermen en de ontwikkelingsdoelen)
o Gezamenlijk opgesteld voor kleuteronderwijs en lager onderwijs meerderheid van de
leerlingen
3. differentiële doelstellingen
- indicatief (niet verplicht) bedoeld voor differentiatie en individualisering
- twee types
o verdiepingsdoelstelling
gericht op hoger gedragsniveau
complexere opdrachten voor sterkere leerlingen
o uitbreidingsdoelstelling
gericht op andere inhouden (meer van wat anders)
vaak gebruikt voor hoogbegaafde leerlingen
4. attitudinale doelstellingen
- afgeleid van de attitudes in de eindtermen
- geen resultaatsverplichting, wel op inspanningsverplichting
- kunnen enkel bereikt worden via systematische en langdurige inspanning
- de leerkracht moet:
o bewust inspelen op gelegenheden om houdingen te beïnvloeden
o zo bijdragen aan de harmonische ontwikkeling van de leerling
