TIJD EN SAMENLEVING
HISTORISCH BEWUSTZIJN EN HISTORISCH BESEF
Verschillende maatschappelijke domeinen (om samenleving grondig te bekijken en analyseren)
- Politiek: bestuur, oorlog en vrede, territorium
- Economisch: landbouw, veeteelt, handel, industrie
- Sociaal: organisatie van de samenleving, multiculturaliteit, arm en rijk
- Cultureel: levensbeschouwelijk, religie, kunst en cultuur, wetenschap en techniek
- Milieu: omgeving
Kan je gebruiken om bepaalde periodes in de geschiedenis te gaan bekijken en analyseren
Hedendaagse, maar ook historische werkelijkheid zijn een gevolg van verandering en evolutie
➔ Dat besef noemen we historisch bewustzijn
“Leerlingen moeten leren waarom we de dingen doen zoals we dat doen end at het nu ook een keer
geschiedenis wordt”
➔ We willen van jongs af aan en doorheen hun hele basisschooltijd, hun belangstellingen en
enthousiasme aanwakkeren voor het verleden, het heden en de toekomst, hier en elders.
o Leerlingen laten beseffen dat alles om ons heen een verleden heeft + zinvol om van dat
verleden kennis te nemen → zo beslissingen te nemen op de toekomst
PERIODISERING
• Oudste tijd (… - ca. 800 v.C.)
• Oudheid (ca. 800 v.C. – ca. 500)
! De prehistorie liep tot ca. 3500 v.C. (de ontdekking
• Middeleeuwen (ca. 500 – ca. 1500)
van het schrift)
• Nieuwe tijd (ca. 1500 – ca. 1800)
• Nieuwste tijd (ca. 1800 – ca. 1945)
• Eigen tijd (1945 - …)
Deze periode indeling is een opvolging die zeer Westers en Europees getint is. Een andere indeling is in
maatschappijvormen. De mensen en de maatschappijen organiseerden niet op dezelfde manier.
• De nomadische maatschappij: de eerste mensen waren ‘nomaden’, ze trokken rond op zoek naar
eten (oudste tijd – van jager naar boer)
• De agrarische maatschappij: een groot deel van die nomaden maakte de overstap naar de
agrarische maatschappij en ging aan landbouw doen (oudste tijd – van jager naar boer)
• De agrarisch-stedelijke maatschappij: groepen mensen vestigen zich met velen op 1 plek (steden)
en specialiseren zich vaak in beroepen. Daarnaast blijft een grote groep mensen nog steeds aan
landbouw doen (oudheid – stadstaten / middeleeuwen – ontstaan van steden)
• De industriële maatschappij: mensen gaan van handenarbeid thuis over naar gespecialiseerde
arbeid in fabrieken (nieuwe tijd – de industriële revolutie)
• De informatie maatschappij: in onze huidige maatschappij is het bezit en het doorgeven van
informatie een belangrijke economische, politieke, culturele en sociale activiteit (eigen tijd)
Telkens een revolutie aan de basis van een nieuwe maatschappijvorm
Revolutie= kenmerkende maatschappelijke ontwikkeling
,OUDSTE TIJD
BELANGRIJKE DATA
ONTSTAAN VAN HEELAL, AARDE EN EERSTE LEVEN
ONTSTAAN VAN MENS – NOMADISCHE SAMENLEVINGSVORM
AGRARISCH – SEDENTAIRE SAMENLEVINGSVORM
TIJD VAN DE EGYPTENAREN
,ONTSTAAN VAN AARDE EN HEELAL
Volgens de big bang zou het heelal 13,7 miljard jaar geleden ontstaan zijn door
een enorme explosie.
Oorspronkelijk bestond de aarde uit 1 supercontinent. Pangea. Dat viel uit
elkaar en zo kregen we de continenten.
HET EERSTE LEVEN
De eerste levensvormen waren eencellige organismen. Die kennen we vandaag
ook nog (bv. pantoffeldiertje en amoebe). Het duurde 2,5 miljard jaar tot ze evolueerden tot meercellige
organismen, zoals wormen, kwallen…
400 miljoen jaar geleden: 1e vissen (de eerste gewervelde dieren)
Overgang van water naar land. Vissen gingen voedsel aan land zoeken. Hun vinnen werden poten, ze
verloren kieuwen en ontwikkelden longen. → amfibieën en reptielen
Dinosauriërs werden de meest gevarieerde soort.
o Uitsterven? Verschillende theorieën
▪ Meest aanvaardbare = enorme meteoriet sloeg in op de aarde ter hoogte van Mexico
210 miljoen jaar geleden: Vliegende reptielen werden vogels, andere reptielen werden zoogdieren.
80 miljoen jaar geleden: ontwikkeling van primaten, waarvan de aap, de mensaap en de mensachtigen
komen.
De evolutietheorie van Charles Darwin
De natuurwetenschappelijke verklaring voor de evolutie van het
leven op aarde.
Eigenschappen veranderen door genetische variatie,
voortplanting en natuurlijke selectie
OP 2 BENEN LOPEN
Positieve veranderingen Negatieve veranderingen
- Hogere uitkijk mogelijkheden - Rug- en knieproblemen
- Vrijkomen handen - Moeilijkere bevallingen
- Minder energie
, MENSACHTIGEN EN MENSENSOORTEN
Australopithecus
- Op twee benen
- Deel evolueerde richting de mens
- Vondst van Lucy
4,4 – 2,4 miljoen jaar geleden
Homo Habilis (handige mens)
- Maakte stenen gereedschappen
- Primitieve vorm van spraak
2,5 – 1,4 miljoen jaar geleden
Homo Erectus
- Rechtlopende mens
- Gewelfde voeten
- Haarloos
- Grotere hersenen
- Eerste vuur gebruik
1,9 miljoen jaar geleden
Homo Heidelbergensis
- Werd genoemd naar eerste vondst in het Duitse plekje Heidelberg
- Goede werktuigen maken
- Zeer goede jager
- Plannen en vooruitdenken
- Ontwikkelde enerzijds Neanderthaler en anderzijds Homo Sapiens
600 000 jaar geleden in Europa
Homo Neanderthalenis
- Bij ons gevonden in Spy (Namen)
- 99,7% DNA met Sapiens
- Begroef doden
- Grotere herseninhoud dan ons
130 000 jaar geleden
(huidige mens) Homo Sapiens
- Wijze mens
- Verschillen zijn te verklaren door blootstelling aan de zon, vitamine D tekorten
en veranderende voedingspatronen
HISTORISCH BEWUSTZIJN EN HISTORISCH BESEF
Verschillende maatschappelijke domeinen (om samenleving grondig te bekijken en analyseren)
- Politiek: bestuur, oorlog en vrede, territorium
- Economisch: landbouw, veeteelt, handel, industrie
- Sociaal: organisatie van de samenleving, multiculturaliteit, arm en rijk
- Cultureel: levensbeschouwelijk, religie, kunst en cultuur, wetenschap en techniek
- Milieu: omgeving
Kan je gebruiken om bepaalde periodes in de geschiedenis te gaan bekijken en analyseren
Hedendaagse, maar ook historische werkelijkheid zijn een gevolg van verandering en evolutie
➔ Dat besef noemen we historisch bewustzijn
“Leerlingen moeten leren waarom we de dingen doen zoals we dat doen end at het nu ook een keer
geschiedenis wordt”
➔ We willen van jongs af aan en doorheen hun hele basisschooltijd, hun belangstellingen en
enthousiasme aanwakkeren voor het verleden, het heden en de toekomst, hier en elders.
o Leerlingen laten beseffen dat alles om ons heen een verleden heeft + zinvol om van dat
verleden kennis te nemen → zo beslissingen te nemen op de toekomst
PERIODISERING
• Oudste tijd (… - ca. 800 v.C.)
• Oudheid (ca. 800 v.C. – ca. 500)
! De prehistorie liep tot ca. 3500 v.C. (de ontdekking
• Middeleeuwen (ca. 500 – ca. 1500)
van het schrift)
• Nieuwe tijd (ca. 1500 – ca. 1800)
• Nieuwste tijd (ca. 1800 – ca. 1945)
• Eigen tijd (1945 - …)
Deze periode indeling is een opvolging die zeer Westers en Europees getint is. Een andere indeling is in
maatschappijvormen. De mensen en de maatschappijen organiseerden niet op dezelfde manier.
• De nomadische maatschappij: de eerste mensen waren ‘nomaden’, ze trokken rond op zoek naar
eten (oudste tijd – van jager naar boer)
• De agrarische maatschappij: een groot deel van die nomaden maakte de overstap naar de
agrarische maatschappij en ging aan landbouw doen (oudste tijd – van jager naar boer)
• De agrarisch-stedelijke maatschappij: groepen mensen vestigen zich met velen op 1 plek (steden)
en specialiseren zich vaak in beroepen. Daarnaast blijft een grote groep mensen nog steeds aan
landbouw doen (oudheid – stadstaten / middeleeuwen – ontstaan van steden)
• De industriële maatschappij: mensen gaan van handenarbeid thuis over naar gespecialiseerde
arbeid in fabrieken (nieuwe tijd – de industriële revolutie)
• De informatie maatschappij: in onze huidige maatschappij is het bezit en het doorgeven van
informatie een belangrijke economische, politieke, culturele en sociale activiteit (eigen tijd)
Telkens een revolutie aan de basis van een nieuwe maatschappijvorm
Revolutie= kenmerkende maatschappelijke ontwikkeling
,OUDSTE TIJD
BELANGRIJKE DATA
ONTSTAAN VAN HEELAL, AARDE EN EERSTE LEVEN
ONTSTAAN VAN MENS – NOMADISCHE SAMENLEVINGSVORM
AGRARISCH – SEDENTAIRE SAMENLEVINGSVORM
TIJD VAN DE EGYPTENAREN
,ONTSTAAN VAN AARDE EN HEELAL
Volgens de big bang zou het heelal 13,7 miljard jaar geleden ontstaan zijn door
een enorme explosie.
Oorspronkelijk bestond de aarde uit 1 supercontinent. Pangea. Dat viel uit
elkaar en zo kregen we de continenten.
HET EERSTE LEVEN
De eerste levensvormen waren eencellige organismen. Die kennen we vandaag
ook nog (bv. pantoffeldiertje en amoebe). Het duurde 2,5 miljard jaar tot ze evolueerden tot meercellige
organismen, zoals wormen, kwallen…
400 miljoen jaar geleden: 1e vissen (de eerste gewervelde dieren)
Overgang van water naar land. Vissen gingen voedsel aan land zoeken. Hun vinnen werden poten, ze
verloren kieuwen en ontwikkelden longen. → amfibieën en reptielen
Dinosauriërs werden de meest gevarieerde soort.
o Uitsterven? Verschillende theorieën
▪ Meest aanvaardbare = enorme meteoriet sloeg in op de aarde ter hoogte van Mexico
210 miljoen jaar geleden: Vliegende reptielen werden vogels, andere reptielen werden zoogdieren.
80 miljoen jaar geleden: ontwikkeling van primaten, waarvan de aap, de mensaap en de mensachtigen
komen.
De evolutietheorie van Charles Darwin
De natuurwetenschappelijke verklaring voor de evolutie van het
leven op aarde.
Eigenschappen veranderen door genetische variatie,
voortplanting en natuurlijke selectie
OP 2 BENEN LOPEN
Positieve veranderingen Negatieve veranderingen
- Hogere uitkijk mogelijkheden - Rug- en knieproblemen
- Vrijkomen handen - Moeilijkere bevallingen
- Minder energie
, MENSACHTIGEN EN MENSENSOORTEN
Australopithecus
- Op twee benen
- Deel evolueerde richting de mens
- Vondst van Lucy
4,4 – 2,4 miljoen jaar geleden
Homo Habilis (handige mens)
- Maakte stenen gereedschappen
- Primitieve vorm van spraak
2,5 – 1,4 miljoen jaar geleden
Homo Erectus
- Rechtlopende mens
- Gewelfde voeten
- Haarloos
- Grotere hersenen
- Eerste vuur gebruik
1,9 miljoen jaar geleden
Homo Heidelbergensis
- Werd genoemd naar eerste vondst in het Duitse plekje Heidelberg
- Goede werktuigen maken
- Zeer goede jager
- Plannen en vooruitdenken
- Ontwikkelde enerzijds Neanderthaler en anderzijds Homo Sapiens
600 000 jaar geleden in Europa
Homo Neanderthalenis
- Bij ons gevonden in Spy (Namen)
- 99,7% DNA met Sapiens
- Begroef doden
- Grotere herseninhoud dan ons
130 000 jaar geleden
(huidige mens) Homo Sapiens
- Wijze mens
- Verschillen zijn te verklaren door blootstelling aan de zon, vitamine D tekorten
en veranderende voedingspatronen
