ZORG VOOR DE MOEDER
PRECONCEPTIE
DEFINITIE PRECONCEPTIEZORG
Preconceptiezorg is een goede basis voor een gezonde zwangerschap, het is de
voorbereidingsperiode op de zwangerschap van ongeveer zes maanden.
BELANG VAN PRECONCEPTIEZORG
• Veel vrouwen weten nog niet dat ze zwanger zijn tijdens de vroege embryonale
ontwikkeling en aanleg van de placenta
• Vroege maatregelen bevorderen een gezonde organogenese
BASISVOORWAARDEN SPONTANE ZWANGERSCHAP
• Regelmatige menstruele cyclus
o Tijdens de ovulatie komt een eicel vrij in de eileider
o 14 dagen voor einde van de menstruele cyclus
o Tijdens de ovulatieperiode is de vrouw (± 12u) vruchtbaar
• Regelmatig seksuele betrekking hebben zonder voorbehoedsmiddel
• Gezonde levensstijl nastreven
BEÏNVLOEDENDE FACTOREN VAN ONVRUCHTBAARHEID.
• Alcohol
• Roken
• Drugs
• Cafeïne
• Lichaamsgewicht
• Leeftijd
• Temperatuur
• Stress
• Werkomstandigheden
1
,ADVIEZEN
ALCOHOL
• Vermindert kans op zwangerschap
• Verslechtert spermakwaliteit
• Afgeraden vanaf eisprong
ROKEN
• Vermindert vruchtbaarheid
• Verhoogt risico op complicaties (pre-, peri- en postnataal)
• Nultolerantie aanbevolen
DRUGS
• Meestal gepaard met leefomstandigheden
• Zwangerschap uitstellen tot volledige stop van gebruik
CAFEÏNE
• Grote hoeveelheden zijn afgeraden, max 0,5l per dag
• Spontaan miskraam
• Laag geboortegewicht
LICHAAMSGEWICHT
• Ondergewicht (<18,5) en overgewicht/obesitas (>25) verminderen de vruchtbaarheid
LEEFTIJD
• Vrouw → afname vruchtbaarheid vanaf 30 jaar, sterk dalend na 35 jaar
• Man → afname vruchtbaarheid vanaf 45 jaar
TEMPERATUUR
• Hitte beïnvloedt spermakwaliteit negatief -> te strak ondergoed vermijden
STRESS
• Relationele problemen
• Financiële problemen
• Intra familiaal geweld
• Problemen bij huisvesting
2
,WERKOMSTANDIGHEDEN
• Werksituatie (schadelijke factoren)
• Cosmetica (haarkleuring, manicure...) vermijden in 1ste trimester → chemicaliën
• Schimmelwerende of niet-water gedragen verf vermijden
• Röntgenstraling en blootstelling vermijden tijdens preconceptie/zwangerschap
VRUCHTBAARHEIDSBEHANDELINGEN
VRUCHTBAARHEID
Fertiliteit Vruchtbaarheid
Subfertiliteit Meer dan 12mnd nodig om zwanger te worden
Steriliteit Onvruchtbaar
BEHANDELINGEN
INTRA-UTERIENE INSEMINATIE (IUI)
• Sperma wordt tijdens eisprong in baarmoeder
gebracht d.m.v. fijne katheter
• Behandeling in ziekenhuissetting
• Wordt ook vaak toegepast in thuissetting door
lesbische koppels en/of BOM
• Vaak bij gedaalde kwaliteit van het sperma
IN-VITROFERTILISATIE (IVF)
• Indien ↓ vruchtbaarheid bij ♀ en/of ♂ of om een
genetische ziekte uit te sluiten
• De bevruchting van de eicel vindt plaats buiten
de baarmoeder in een reageerbuis
o Stimulatie – stimuleren van het groeien
van de eicellen bij de vrouw
o Pick-up-afname van de eicellen uit de
eierstokken + afgeven van spermastaal
3
, o Inseminatie – eicellen en zaadcellen worden samengebracht
o Inbrengen embryo in baarmoeder (bevruchte eicel) aantal dagen na
inseminatie
o 15d na pick-up -> zwangerschapstest
INTRACYTOPLASMATISCHE SPERMA-INJECTIE (ICSI)
• Voornamelijk toegepast bij mannelijke
vruchtbaarheidsproblemen
• Via naald wordt vooraf geselecteerde zaadcel
rechtstreeks ingebracht in de eicel
• Indien geen kwalitatieve spermacel in het staal → via
biopsie rechtstreeks uit teelbal
• Keuze beste spermacel o.b.v.
o Morfologie: 1 kop én 1 staart
o Snelheid
GEZONDE LEVENSSTIJL
BELANG
• De maternele gezondheid is belangrijk voor zowel de zwangere als het (ongeboren)
kind.
• 10% van de congenitale afwijkingen zijn te wijten aan exogene factoren.
ADVIEZEN
GEZONDE VOEDING
• Evenwichtig eten
• Met mate eten
o Slechts 2000kcal extra
• Gevarieerd eten
• Vegetariërs: aangepaste vervangingsproducten
ALCOHOL
• Schadelijk voor ontwikkeling
• Nultolerantie
4
PRECONCEPTIE
DEFINITIE PRECONCEPTIEZORG
Preconceptiezorg is een goede basis voor een gezonde zwangerschap, het is de
voorbereidingsperiode op de zwangerschap van ongeveer zes maanden.
BELANG VAN PRECONCEPTIEZORG
• Veel vrouwen weten nog niet dat ze zwanger zijn tijdens de vroege embryonale
ontwikkeling en aanleg van de placenta
• Vroege maatregelen bevorderen een gezonde organogenese
BASISVOORWAARDEN SPONTANE ZWANGERSCHAP
• Regelmatige menstruele cyclus
o Tijdens de ovulatie komt een eicel vrij in de eileider
o 14 dagen voor einde van de menstruele cyclus
o Tijdens de ovulatieperiode is de vrouw (± 12u) vruchtbaar
• Regelmatig seksuele betrekking hebben zonder voorbehoedsmiddel
• Gezonde levensstijl nastreven
BEÏNVLOEDENDE FACTOREN VAN ONVRUCHTBAARHEID.
• Alcohol
• Roken
• Drugs
• Cafeïne
• Lichaamsgewicht
• Leeftijd
• Temperatuur
• Stress
• Werkomstandigheden
1
,ADVIEZEN
ALCOHOL
• Vermindert kans op zwangerschap
• Verslechtert spermakwaliteit
• Afgeraden vanaf eisprong
ROKEN
• Vermindert vruchtbaarheid
• Verhoogt risico op complicaties (pre-, peri- en postnataal)
• Nultolerantie aanbevolen
DRUGS
• Meestal gepaard met leefomstandigheden
• Zwangerschap uitstellen tot volledige stop van gebruik
CAFEÏNE
• Grote hoeveelheden zijn afgeraden, max 0,5l per dag
• Spontaan miskraam
• Laag geboortegewicht
LICHAAMSGEWICHT
• Ondergewicht (<18,5) en overgewicht/obesitas (>25) verminderen de vruchtbaarheid
LEEFTIJD
• Vrouw → afname vruchtbaarheid vanaf 30 jaar, sterk dalend na 35 jaar
• Man → afname vruchtbaarheid vanaf 45 jaar
TEMPERATUUR
• Hitte beïnvloedt spermakwaliteit negatief -> te strak ondergoed vermijden
STRESS
• Relationele problemen
• Financiële problemen
• Intra familiaal geweld
• Problemen bij huisvesting
2
,WERKOMSTANDIGHEDEN
• Werksituatie (schadelijke factoren)
• Cosmetica (haarkleuring, manicure...) vermijden in 1ste trimester → chemicaliën
• Schimmelwerende of niet-water gedragen verf vermijden
• Röntgenstraling en blootstelling vermijden tijdens preconceptie/zwangerschap
VRUCHTBAARHEIDSBEHANDELINGEN
VRUCHTBAARHEID
Fertiliteit Vruchtbaarheid
Subfertiliteit Meer dan 12mnd nodig om zwanger te worden
Steriliteit Onvruchtbaar
BEHANDELINGEN
INTRA-UTERIENE INSEMINATIE (IUI)
• Sperma wordt tijdens eisprong in baarmoeder
gebracht d.m.v. fijne katheter
• Behandeling in ziekenhuissetting
• Wordt ook vaak toegepast in thuissetting door
lesbische koppels en/of BOM
• Vaak bij gedaalde kwaliteit van het sperma
IN-VITROFERTILISATIE (IVF)
• Indien ↓ vruchtbaarheid bij ♀ en/of ♂ of om een
genetische ziekte uit te sluiten
• De bevruchting van de eicel vindt plaats buiten
de baarmoeder in een reageerbuis
o Stimulatie – stimuleren van het groeien
van de eicellen bij de vrouw
o Pick-up-afname van de eicellen uit de
eierstokken + afgeven van spermastaal
3
, o Inseminatie – eicellen en zaadcellen worden samengebracht
o Inbrengen embryo in baarmoeder (bevruchte eicel) aantal dagen na
inseminatie
o 15d na pick-up -> zwangerschapstest
INTRACYTOPLASMATISCHE SPERMA-INJECTIE (ICSI)
• Voornamelijk toegepast bij mannelijke
vruchtbaarheidsproblemen
• Via naald wordt vooraf geselecteerde zaadcel
rechtstreeks ingebracht in de eicel
• Indien geen kwalitatieve spermacel in het staal → via
biopsie rechtstreeks uit teelbal
• Keuze beste spermacel o.b.v.
o Morfologie: 1 kop én 1 staart
o Snelheid
GEZONDE LEVENSSTIJL
BELANG
• De maternele gezondheid is belangrijk voor zowel de zwangere als het (ongeboren)
kind.
• 10% van de congenitale afwijkingen zijn te wijten aan exogene factoren.
ADVIEZEN
GEZONDE VOEDING
• Evenwichtig eten
• Met mate eten
o Slechts 2000kcal extra
• Gevarieerd eten
• Vegetariërs: aangepaste vervangingsproducten
ALCOHOL
• Schadelijk voor ontwikkeling
• Nultolerantie
4
