CRIMINALITEITSVORMEN EN MISDRIJVEN 2024-2025
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Inleiding: criminaliteit in het alledaagse leven
• Selectie krantenknipsels (zie pwp)
• Hoe wordt criminaliteit gepresenteerd?
“Belgische vrouwen vaak slachtoffer van verkrachting”
Wat is verkrachting, hoe begrijpen we verkrachting
Er wordt een ranking gemaakt van verschillende landen over het aantal verkrachtingen per 100.000
inwoners (België stond hoog)
Onderaan Egypte en Syrië, Zweden bovenaan net als België
Betekent dit dat vrouwen in Egypte veiliger zijn? Neen, daarom is definitievraag belangrijk
Het kan zijn dat het begrip anders geïnterpreteerd wordt, een ruime definitie die toelaat dat
meerdere gedragingen worden begrepen als verkrachting
Ook Dark Number speelt mee bv: in België zijn mensen misschien meer geneigd om sneller aangifte
te doen dan in Zweden
In België is er een gevoeligheid voor criminaliteit waardoor er veel aandacht voor is
“Het strafwetboek stamt uit de tijd toen men fiestal even erh vond als losse handjes”
Strafwetboek dateert van 1869, er waren toen specifieke opvattingen over het gezin/man/ vrouw
Interessante evoluties → doorheen de tijd zien we verschuivingen
“Putin approves legal chance that decriminalizes some domestic violence”
Decriminalisering van bepaalde vormen van intrafamiliaal geweld
Bepaalde vormen van gematigd geweld, beperktere vormen zouden eerder via een boete worden
afgedaan dan een gevangenisstraf
De staat heeft zich niet te moeien met privézaken (tegen Westerse ideeën)
“Aanpak genitale verminking hoog op de agenda”
Er gaat veel belangstelling naar geweldscriminaliteit
Uiting van aandacht voor dit fenomeen MAAR als we dan vaststellen wat er gebeurd met het
strafwetboek bv: hoe vaak leidt het tot een veroordeling → kan je op 1 hand tellen
Heel wat debat waar strafrecht eigenlijk weinig mee doet
Wat doet strafrecht? Terug op rechte pad brengen, straffen OF is het een symbolische uiting van wat
samenleving belangrijk vindt?
1
,“The burkini ban: what it really means when we criminalise clothes”
Veel problematieken met kritiek, interessante discussies
Het toont hoe samenlevingen hun opvattingen over verboden kledij snel onderhevig zijn aan
verandering
In de jaren ’50 werd ook kledij verboden maar dit was dan het verbod van de bikini → teveel bloot
getoont
“Cannabis legaliseren of hard vervolgen?”
Drugsdebat dat erg actueel is
“We verdienen een standbeeld, geen rechtzaak”
Een cannabisclub (= elk lid heeft zijn eigen plant), een ontwikkeling die voet aan grond krijgt
Mensen gaan zichzelf herenigen die zelf hun cannabis gaan kweken
Wanneer je voor eigen gebruik dan wordt dit niet verolgd
“Schiet niet op de hoerenloper”
Gaat over prostitutie
Aanbieder criminaliseren, hoerenloper, moet het legaal worden? Aanvaarden indien niet te maken
met uitbuiting en mishandeling?
“In België is er geen aandacht voor loverboys”
Term loverboy (komt uit Nederland) mag niet meer gebruikt worden volgens Child Focus
Loverboy klinkt te positief dus vervangen door “tienerpooiers”
Hoe komt een probleem tot stand dat onze aandacht verdient en uiteindelijk uitroeid tot een
strafrechtelijk probleem?
Oog hebben voor definiëring van processen van criminalisering en decriminalisering
“Fenomeen tienerpooiers in opmars: zeker geen exclusier grootstedelijk probleem”
Aandacht voor fenomeen en er wordt op een meer alarmerende manier gesproken
Er zijn geen cijfers, getuigenissen vormen de basis
“Oproepen geven mensen gevoel van onveiligheid”
Mensen worden opgeroepen om op te letten bv: vrouwen s’nachts niet alleen op stap
Oproepen die volgens de journalist vooral een gevoel van onveiligheid met zich meebrengen
Journalist probeert rust te brengen in het debat om erop te wijzen dat oproepen een
tegenovergestelde effect hebben bv: mensen hebben bang en komen niet meer buiten
“Bij elf orgieën sloeg hij geen enkel meisje over”
2
,Deze toon is heel anders, aanpoken van verontwaardiging
Dit is pure sensatie, geen feitelijke weergave van wat er gebeurd
“Mijn kinderen wilden mijn bloed drinken”
Vrouw die kinderen van het leven beroofd omdat ze leefde in de overtuiging dat de kinderen duivels
waren
Gericht op sensatie
“Leider Rode Khmer krijgt levenslang in Cambodja”
Andere vorm van criminaliteit, grove schendingen van mensenrechten die we niet in deze cursus
behandelen
Is een serieus thema dat onze aandacht niet direct trekt want het wordt in een klein hoekje gedrukt
Het is een onderwerp dat minder sensatie wekt en dus minder aandacht verdiend
“De man die 25 miljoen betaalde voor zijn vrijheid”
Witteboordencriminaliteit, belangrijk thema in onze samenleving
3
, Wat is criminaliteit?
Wat hebben vormen van criminaliteit gemeen? Waarom wordt het snuiven van cocaïne criminaliteit
genoemd maar ook het moorden van een kind?
Complex gegeven waar prof ook geen antwoord op heeft
Schade? In sommige gevallen maar niet altijd
Niet eenvoudig om verbinding te verklaren
Appel: als je de appel ziet weet je dat het een appel is, als iemand zegt het is een peer dan heeft die
een probleem
Zelfs heb je verschillende soorten van appels, je gaat het wel gewoon als een appel benoemen
Tegenovergestelde van criminaliteit
Waarom is de definitiekwestie zo belangrijk voor de criminologie?
• Invloed op allerhande zaken:
(1) Het voorwerp van de criminologie (wordt bepaald door de wijze waarop criminaliteit wordt
gedefinieerd TENZIJ we ons gaan losmaken van strafrechtelijke definitie)
(2) Hoeveel criminaliteit?
o Wat moeten we tellen? Hoe moeten we tellen? Is tellen wel zinvol?
o Cfr criminografie, discussies over zin en onzin van criminaliteitsstatistieken en
surveys, kwantitatieve vs kwalitatieve onderzoeksmethoden enzovoort
(3) Wetenschappelijk karakter van de criminologie?
o Fundamenteel of toegepast?; Zelfstandige wetenschap of hulpwetenschap?
▪ ‘We are compelled to admit that ‘criminology’ as traditionally
conceived is a bastard science grown out of public preoccupation
with a social plague’ (Sellin 1938: 3)
(4) Theoretische en methodologische voorkeuren van de criminoloog bv: vertrouwd u de statistieken
of beter zelf instrumenten ontwikkelen? Is het de werkelijkheid? ;
1.1 Alledaagse definities van criminaliteit
• Rol van eigen ervaringen en achtergronden
• De rol van de media
• Aandacht voor bepaalde misdrijven:
o Boemanconcept: ‘de veronderstelling over misdadigers, waarin op irrationele
gronden negatieve kenmerken aan hen worden toegeschreven’
o Telelensreflex: ‘Veel zien van heel weinig en zonder context. Meestal het
schokeffect van een misdaad zien’
4
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Inleiding: criminaliteit in het alledaagse leven
• Selectie krantenknipsels (zie pwp)
• Hoe wordt criminaliteit gepresenteerd?
“Belgische vrouwen vaak slachtoffer van verkrachting”
Wat is verkrachting, hoe begrijpen we verkrachting
Er wordt een ranking gemaakt van verschillende landen over het aantal verkrachtingen per 100.000
inwoners (België stond hoog)
Onderaan Egypte en Syrië, Zweden bovenaan net als België
Betekent dit dat vrouwen in Egypte veiliger zijn? Neen, daarom is definitievraag belangrijk
Het kan zijn dat het begrip anders geïnterpreteerd wordt, een ruime definitie die toelaat dat
meerdere gedragingen worden begrepen als verkrachting
Ook Dark Number speelt mee bv: in België zijn mensen misschien meer geneigd om sneller aangifte
te doen dan in Zweden
In België is er een gevoeligheid voor criminaliteit waardoor er veel aandacht voor is
“Het strafwetboek stamt uit de tijd toen men fiestal even erh vond als losse handjes”
Strafwetboek dateert van 1869, er waren toen specifieke opvattingen over het gezin/man/ vrouw
Interessante evoluties → doorheen de tijd zien we verschuivingen
“Putin approves legal chance that decriminalizes some domestic violence”
Decriminalisering van bepaalde vormen van intrafamiliaal geweld
Bepaalde vormen van gematigd geweld, beperktere vormen zouden eerder via een boete worden
afgedaan dan een gevangenisstraf
De staat heeft zich niet te moeien met privézaken (tegen Westerse ideeën)
“Aanpak genitale verminking hoog op de agenda”
Er gaat veel belangstelling naar geweldscriminaliteit
Uiting van aandacht voor dit fenomeen MAAR als we dan vaststellen wat er gebeurd met het
strafwetboek bv: hoe vaak leidt het tot een veroordeling → kan je op 1 hand tellen
Heel wat debat waar strafrecht eigenlijk weinig mee doet
Wat doet strafrecht? Terug op rechte pad brengen, straffen OF is het een symbolische uiting van wat
samenleving belangrijk vindt?
1
,“The burkini ban: what it really means when we criminalise clothes”
Veel problematieken met kritiek, interessante discussies
Het toont hoe samenlevingen hun opvattingen over verboden kledij snel onderhevig zijn aan
verandering
In de jaren ’50 werd ook kledij verboden maar dit was dan het verbod van de bikini → teveel bloot
getoont
“Cannabis legaliseren of hard vervolgen?”
Drugsdebat dat erg actueel is
“We verdienen een standbeeld, geen rechtzaak”
Een cannabisclub (= elk lid heeft zijn eigen plant), een ontwikkeling die voet aan grond krijgt
Mensen gaan zichzelf herenigen die zelf hun cannabis gaan kweken
Wanneer je voor eigen gebruik dan wordt dit niet verolgd
“Schiet niet op de hoerenloper”
Gaat over prostitutie
Aanbieder criminaliseren, hoerenloper, moet het legaal worden? Aanvaarden indien niet te maken
met uitbuiting en mishandeling?
“In België is er geen aandacht voor loverboys”
Term loverboy (komt uit Nederland) mag niet meer gebruikt worden volgens Child Focus
Loverboy klinkt te positief dus vervangen door “tienerpooiers”
Hoe komt een probleem tot stand dat onze aandacht verdient en uiteindelijk uitroeid tot een
strafrechtelijk probleem?
Oog hebben voor definiëring van processen van criminalisering en decriminalisering
“Fenomeen tienerpooiers in opmars: zeker geen exclusier grootstedelijk probleem”
Aandacht voor fenomeen en er wordt op een meer alarmerende manier gesproken
Er zijn geen cijfers, getuigenissen vormen de basis
“Oproepen geven mensen gevoel van onveiligheid”
Mensen worden opgeroepen om op te letten bv: vrouwen s’nachts niet alleen op stap
Oproepen die volgens de journalist vooral een gevoel van onveiligheid met zich meebrengen
Journalist probeert rust te brengen in het debat om erop te wijzen dat oproepen een
tegenovergestelde effect hebben bv: mensen hebben bang en komen niet meer buiten
“Bij elf orgieën sloeg hij geen enkel meisje over”
2
,Deze toon is heel anders, aanpoken van verontwaardiging
Dit is pure sensatie, geen feitelijke weergave van wat er gebeurd
“Mijn kinderen wilden mijn bloed drinken”
Vrouw die kinderen van het leven beroofd omdat ze leefde in de overtuiging dat de kinderen duivels
waren
Gericht op sensatie
“Leider Rode Khmer krijgt levenslang in Cambodja”
Andere vorm van criminaliteit, grove schendingen van mensenrechten die we niet in deze cursus
behandelen
Is een serieus thema dat onze aandacht niet direct trekt want het wordt in een klein hoekje gedrukt
Het is een onderwerp dat minder sensatie wekt en dus minder aandacht verdiend
“De man die 25 miljoen betaalde voor zijn vrijheid”
Witteboordencriminaliteit, belangrijk thema in onze samenleving
3
, Wat is criminaliteit?
Wat hebben vormen van criminaliteit gemeen? Waarom wordt het snuiven van cocaïne criminaliteit
genoemd maar ook het moorden van een kind?
Complex gegeven waar prof ook geen antwoord op heeft
Schade? In sommige gevallen maar niet altijd
Niet eenvoudig om verbinding te verklaren
Appel: als je de appel ziet weet je dat het een appel is, als iemand zegt het is een peer dan heeft die
een probleem
Zelfs heb je verschillende soorten van appels, je gaat het wel gewoon als een appel benoemen
Tegenovergestelde van criminaliteit
Waarom is de definitiekwestie zo belangrijk voor de criminologie?
• Invloed op allerhande zaken:
(1) Het voorwerp van de criminologie (wordt bepaald door de wijze waarop criminaliteit wordt
gedefinieerd TENZIJ we ons gaan losmaken van strafrechtelijke definitie)
(2) Hoeveel criminaliteit?
o Wat moeten we tellen? Hoe moeten we tellen? Is tellen wel zinvol?
o Cfr criminografie, discussies over zin en onzin van criminaliteitsstatistieken en
surveys, kwantitatieve vs kwalitatieve onderzoeksmethoden enzovoort
(3) Wetenschappelijk karakter van de criminologie?
o Fundamenteel of toegepast?; Zelfstandige wetenschap of hulpwetenschap?
▪ ‘We are compelled to admit that ‘criminology’ as traditionally
conceived is a bastard science grown out of public preoccupation
with a social plague’ (Sellin 1938: 3)
(4) Theoretische en methodologische voorkeuren van de criminoloog bv: vertrouwd u de statistieken
of beter zelf instrumenten ontwikkelen? Is het de werkelijkheid? ;
1.1 Alledaagse definities van criminaliteit
• Rol van eigen ervaringen en achtergronden
• De rol van de media
• Aandacht voor bepaalde misdrijven:
o Boemanconcept: ‘de veronderstelling over misdadigers, waarin op irrationele
gronden negatieve kenmerken aan hen worden toegeschreven’
o Telelensreflex: ‘Veel zien van heel weinig en zonder context. Meestal het
schokeffect van een misdaad zien’
4
