Criminalistiek
College 1 – Inleiding tot criminalistiek
Forensische wetenschappen is een casus gebaseerde (of meerdere casus gebaseerde) onderzoeksgerichte,
wetenschappelijke onderneming om sporen, de overblijfselen van vroegere activiteiten (zoals de aanwezigheid
en acties van een individu), te bestuderen door middel van hun detectie, herkenning, recuperatie, onderzoek en
interpretatie om abnormale gebeurtenissen van publiek belang (bijv. misdrijven, veiligheidsincidenten) te
begrijpen)
Forensische wetenschappen zijn niet voorspellend (zoals in de natuurkunde, waar een resultaat
voorspeld kan worden bij het opzetten van een experiment), maar zijn retro-dictief, waarbij mogelijke
verklaringen worden gegeven voor de aanwezigheid van relevante sporen.
→ Fundamenteel verschil tussen biologie/chemie en forensische wetenschappen (dingen die in het
verleden zijn gebeurd). We gaan niet voorspellen in de toekomst.
1. Wat is criminalistiek?
Forensische wetenschappen = geheel van alle wetenschappen en technologische disciplines die kunnen
worden aangewend ter opheldering van gerezen rechtsvragen.
Criminalistiek (onderdeel Forensische wetenschappen) = de wetenschappelijke studie en evaluatie van fysiek
bewijs.
De wetenschap van de individualisatie, gebaseerd op:
1) Principe van sporentransfer
2) Principe van deelbaarheid
3) Individualiteitsprincipe
1.1 Bertillonage
Het is een methode (eind 19e eeuw) om criminelen te identificeren o.b.v. meetbare lichaamskenmerken, zoals de
lengte van ledematen, de vorm van oren, de breedte van de neus en de grootte van de schedel.
11 bijkomende lichaamsafmetingen, lichaamslengte, gewicht en oogkleur
Zichtbare merktekens (tattoos, littekens, etc).
Vingerafdrukken
“Mug shot”: 2 foto’s nemen op een vaste afstand met 2 vaste posities (voorkant + rechterzijkant)
Nadelen:
Onvoldoende reproduceerbaar → door verschillende mensen en instrumenten → interobserver bias
Arbeidsintensief
Verouderingsproces beïnvloedt afmetingen (bijv. oren blijven groeien)
Onvoldoende voor populatie > 10.000 mensen
, 1.2 Edmond Locard
“Elk contact tussen twee objecten brengt een uitwisseling van sporen met zich mee”.
Wanneer een misdadiger een plaats of slachtoffer betreedt, laat hij/zij sporen achter (zoals haren,
vezels, voetafdrukken) en ook sporen meeneemt van de plaats van het misdrijf.
Transfer: uitwisseling van sporen
Persistance: het aanwezig blijven van sporen op bijv. kleding
Pertinence: de relevantie
Onbeantwoorde vragen: Van waar komen de sporen? Hoe zijn de sporen daar geraakt?
Essentieel om antwoord te bieden op: Welke activiteiten hebben geleid tot deze sporen?
1.3 Paul Kirk
“Elk misdrijf heeft een specifiek verband met fysiek bewijs”.
Er is altijd fysiek bewijs aanwezig bij een misdrijf dat kan helpen om de dader, het slachtoffer of de plaats
van het misdrijf te identificeren.
- Helpt bij het identificeren van verdachte objecten + reconstrueren van de gebeurtenissen die
hebben plaatsgevonden tijdens een misdrijf.
1.4 Wanneer beroep doen op forensische wetenschappen?
Opsporing:
Werd er een misdrijf gepleegd (ongeval/zelfdoding/moord)? → Kritische ingesteldheid!
Aard/type misdrijf (bijv. lustmoord vs passionele moord vs roofmoord)
Opsporen daders, daadinstrument(en)
Reconstructie (~ experiment)
Verificatie en falsificatie van hypothesen
Toetsing van verhaal van verdachte in “reële omstandigheden”
Bewijsvoering
Verbanden, tijdsverbruik, motief
Wetenschappelijk sporenonderzoek
Wat? Waar? Waarmee (hoe)?
Feiten en omstandigheden Plaats delict Daadinstrument(en)
Aard misdrijf Transport Sporenpatroon en letselpatroon
Wanneer? Wie? Waarom?
Tijdstip overlijden/tijdstip feiten Sporenonderzoek Crimineel gedrag
Overlevingsduur Odontologie, DNA
Handelingsbekwaam Identiteit
College 1 – Inleiding tot criminalistiek
Forensische wetenschappen is een casus gebaseerde (of meerdere casus gebaseerde) onderzoeksgerichte,
wetenschappelijke onderneming om sporen, de overblijfselen van vroegere activiteiten (zoals de aanwezigheid
en acties van een individu), te bestuderen door middel van hun detectie, herkenning, recuperatie, onderzoek en
interpretatie om abnormale gebeurtenissen van publiek belang (bijv. misdrijven, veiligheidsincidenten) te
begrijpen)
Forensische wetenschappen zijn niet voorspellend (zoals in de natuurkunde, waar een resultaat
voorspeld kan worden bij het opzetten van een experiment), maar zijn retro-dictief, waarbij mogelijke
verklaringen worden gegeven voor de aanwezigheid van relevante sporen.
→ Fundamenteel verschil tussen biologie/chemie en forensische wetenschappen (dingen die in het
verleden zijn gebeurd). We gaan niet voorspellen in de toekomst.
1. Wat is criminalistiek?
Forensische wetenschappen = geheel van alle wetenschappen en technologische disciplines die kunnen
worden aangewend ter opheldering van gerezen rechtsvragen.
Criminalistiek (onderdeel Forensische wetenschappen) = de wetenschappelijke studie en evaluatie van fysiek
bewijs.
De wetenschap van de individualisatie, gebaseerd op:
1) Principe van sporentransfer
2) Principe van deelbaarheid
3) Individualiteitsprincipe
1.1 Bertillonage
Het is een methode (eind 19e eeuw) om criminelen te identificeren o.b.v. meetbare lichaamskenmerken, zoals de
lengte van ledematen, de vorm van oren, de breedte van de neus en de grootte van de schedel.
11 bijkomende lichaamsafmetingen, lichaamslengte, gewicht en oogkleur
Zichtbare merktekens (tattoos, littekens, etc).
Vingerafdrukken
“Mug shot”: 2 foto’s nemen op een vaste afstand met 2 vaste posities (voorkant + rechterzijkant)
Nadelen:
Onvoldoende reproduceerbaar → door verschillende mensen en instrumenten → interobserver bias
Arbeidsintensief
Verouderingsproces beïnvloedt afmetingen (bijv. oren blijven groeien)
Onvoldoende voor populatie > 10.000 mensen
, 1.2 Edmond Locard
“Elk contact tussen twee objecten brengt een uitwisseling van sporen met zich mee”.
Wanneer een misdadiger een plaats of slachtoffer betreedt, laat hij/zij sporen achter (zoals haren,
vezels, voetafdrukken) en ook sporen meeneemt van de plaats van het misdrijf.
Transfer: uitwisseling van sporen
Persistance: het aanwezig blijven van sporen op bijv. kleding
Pertinence: de relevantie
Onbeantwoorde vragen: Van waar komen de sporen? Hoe zijn de sporen daar geraakt?
Essentieel om antwoord te bieden op: Welke activiteiten hebben geleid tot deze sporen?
1.3 Paul Kirk
“Elk misdrijf heeft een specifiek verband met fysiek bewijs”.
Er is altijd fysiek bewijs aanwezig bij een misdrijf dat kan helpen om de dader, het slachtoffer of de plaats
van het misdrijf te identificeren.
- Helpt bij het identificeren van verdachte objecten + reconstrueren van de gebeurtenissen die
hebben plaatsgevonden tijdens een misdrijf.
1.4 Wanneer beroep doen op forensische wetenschappen?
Opsporing:
Werd er een misdrijf gepleegd (ongeval/zelfdoding/moord)? → Kritische ingesteldheid!
Aard/type misdrijf (bijv. lustmoord vs passionele moord vs roofmoord)
Opsporen daders, daadinstrument(en)
Reconstructie (~ experiment)
Verificatie en falsificatie van hypothesen
Toetsing van verhaal van verdachte in “reële omstandigheden”
Bewijsvoering
Verbanden, tijdsverbruik, motief
Wetenschappelijk sporenonderzoek
Wat? Waar? Waarmee (hoe)?
Feiten en omstandigheden Plaats delict Daadinstrument(en)
Aard misdrijf Transport Sporenpatroon en letselpatroon
Wanneer? Wie? Waarom?
Tijdstip overlijden/tijdstip feiten Sporenonderzoek Crimineel gedrag
Overlevingsduur Odontologie, DNA
Handelingsbekwaam Identiteit
