BLOEDZIEKTEN
Bloed bestaat uit: vocht (plasma) met cellen (RBC; WBC en bloedplaatjes) en een reeks stoffen in
(zoals vitaminen, mineralen)
AFWIJKINGEN VAN DE RODE BLOEDCELLEN (RBC)
INLEIDING
RBC = ovale, afgeplatte schijfjes, die erg vervormbaar zijn, om zo door de fijnste haarvaten of capillairen te
passeren.
Bevatten een rode kleurstof = HEMOGLOBINE (Hgb) => zorgt voor transport van zuurstof (O2) van de
longen -> organen/weefsels en voor afvoer van koolstofdioxide (CO2) van organen/weefsels -> naar de
longen
Bij afwijkingen van het rode bloedbeeld spelen een aantal parameters een belangrijke rol:
AANTAL RBC: ca 5.000.000/mm3
HEMOGLOBINE-gehalte: 12 tot 15 g/dl (bij mannen gemiddeld iets hoger dan bij vrouwen)
HEMATOCRIET: 40 tot 50 %.
Hematocriet = het volume van bloed dat ingenomen wordt door de RBC.
- Een hematocriet van 45% betekent dat er 45 ml aan RBC in een bloedmonster van 100 ml zit.
RBC worden verder ook microscopisch beoordeeld op vorm, grootte en kleuring:
VORM: ovaal, sikkelvormig, gefragmenteerd, enz.
GROOTTE: normocytair, microcytair, macrocytair
KLEURING: normochroom, hypochroom, hyperchroom
De grootte wordt uitgedrukt in MCV (mean cell volume).
Het MCH (mean cell hemoglobin) = is de gemiddelde hoeveelheid Hgb per cel.
Twee grote problemen kunnen zich voordoen:
- Ofwel een tekort aan RBC: ANEMIE
- Ofwel een teveel aan RBC: POLYCYTHEMIE
ANEMIE
= bloedarmoede = een tekort aan Hgb of hemoglobine door een te laag aantal RBC en/of een tekort aan Hgb in
de cellen, waardoor er een “zuurstoftekort” ontstaat
Anemie is vaak geen aandoening of ziekte op zich, maar een uiting van een onderliggende aandoening.
Het totaal aantal RBC is het resultaat van een constante wisselwerking tussen:
, - Aanmaak van RBC
- Afbraak van RBC
AANMAAK
RBC => worden aangemaakt in het beenmerg (vnl. platte beenderen)
Vorming wordt gestimuleerd door erythropoëtine (hormoon)
Belangrijkste bouwstoffen voor het aanmaken = ijzer, vitamine B12 en foliumzuur => tekort van een
van deze kan lijden tot anemie
Erythropoëtine wordt geproduceerd in de nieren en wordt hoofdzakelijk gestimuleerd onder invloed
van de verhouding tussen de behoefte en het aanbod van zuurstof in de weefsels.
Als de behoeften aan zuurstof stijgen wordt de productie van erythropoëtine gestimuleerd, waardoor
het aantal RBC toeneemt en uiteindelijk de zuurstofbehoefte weer daalt.
AFBRAAK
Na een gemiddelde levensduur van 120 dagen sterven de RBC af; dit proces vindt plaats in de milt.
SYMPTOMEN
Vage symptomen: moeheid/zwakte, koudegevoel, oorsuizen
Typische symptomen: bleekheid, tachycardie/snellere hartslag, syncopale neiging, kortademigheid bij
inspanning.
Symptomen zijn afhankelijk van:
- De ernst van de anemie
- De snelheid waarmee de anemie zich voordoet (acuut of chronisch)
- Het vermogen tot compensatie door beenmerg, hart- en vaatstelsel, longen
DIAGNOSE
Klinisch beeld
Bloedanalyse: o.a. Hgb gehalte, Hematocriet (Hct), MCV, ijzerbilan,
Vitaminen (foliumzuur en vitamine B12), Bilirubine
Microscopisch onderzoek van de RBC: normocyten, microcyten, ovalocyten, sikkelcellen
Beenmergonderzoek
BEHANDELING = afhankelijk van de oorzaak van de anemie
Een indeling van verschillende vormen van anemie kan gemaakt worden op basis van hun oorzaak:
ANEMIE DOOR BLOEDVERLIES
Acute bloedverlies leidt in eerste instantie niet tot anemie, maar toch shock (bij groot verlies)
Later wordt anemie ontwikkeld
Plasmaverlies = relatief snel aangevuld met vocht uit de weefsels, aanmaak van RBC gebeurt veel
trager => hierdoor treedt er verdunning op
Chronisch bloedverlies geeft wel aanleiding tot anemie omdat de bloedaanmaak het verlies niet kan
compenseren.
Voorbeelden hiervan zijn:
, Ziekten van het spijsverteringsstelsel (bv. Maagzweren, darmkanker)
Gynaecologische problemen (bv. Overvloedige maandstonden).
Het gaat hier praktisch steeds om een hypochrome, microcytaire anemie.
Behandeling = als het mogelijk is te behandelen zal het tot herstel leiden, ijzertherapie ook tijdelijk nodig
ANEMIE DOOR VERSNELDE BLOEDAFBRAAK
Hemolyse = versnelde afbraak van RBC.
De anemie die eruit ontstaat = HEMOLYTISCHE ANEMIE
Hemolytische anemie ontstaat t.g.v. een toegenomen afbraak van RBC
Het beenmerg vertoont tekens van intense bloedregeneratie ter compensatie van de afbraak.
Het beenmerg beschikt echter over een grote reservecapaciteit. Pas als deze reserve ten einde is,
ontstaat er anemie.
Oorzaak
Kan zowel in als buiten de RBC gelegen zijn:
De intracellulaire afwijkingen zijn meestal aangeboren afwijkingen, zoals enzymstoornissen (glucose-6-
fosfaatdeficiëntie), hemoglobinopathieën (sikkelcelanemie) en membraanafwijkingen (sferocytose).
De extracellulaire afwijkingen zijn doorgaans verworven, zoals door het gebruik van sommige
geneesmiddelen, foute bloedtransfusies (bloedgroepincompatibiliteit), auto-immuunziekten, …
Symptomen
= algemene symptomen maar ook meer specifiekere
Geelzucht (icterus): de lever kan het aanbod van bilirubine (=afbraakproduct van Hemoglobine) niet
verwerken en een deel ervan komt terecht in de huid waardoor ze geler wordt
Galstenen: door de overmaat van bilirubine is er ook een kans op het ontstaan van bilirubinestenen in
de galblaas
Splenomegalie: miltvergroting, omdat de milt een groot aantal RBC moet verwerken
Nierfunctiestoornissen: oligurie en zelfs anurie
Koorts, ten gevolge van het verhoogd vrijkomen van pyrogene stoffen uit de RBC
Behandeling
Symptomatisch, onder andere door toedienen van corticoïden.
Oorzakelijk, bijvoorbeeld door het stoppen van medicatie als deze de uitlokkende factor is.
ANEMIE DOOR GESTOORDE BLOEDAANMAAK
=> komt vaak voor
Meest voorkomende oorzaken (A,B,C)
A/ Deficiëntie van essentiële voedingsmiddelen
1. Ijzergebreksanemie (Ferriprieve anemie)
Bloed bestaat uit: vocht (plasma) met cellen (RBC; WBC en bloedplaatjes) en een reeks stoffen in
(zoals vitaminen, mineralen)
AFWIJKINGEN VAN DE RODE BLOEDCELLEN (RBC)
INLEIDING
RBC = ovale, afgeplatte schijfjes, die erg vervormbaar zijn, om zo door de fijnste haarvaten of capillairen te
passeren.
Bevatten een rode kleurstof = HEMOGLOBINE (Hgb) => zorgt voor transport van zuurstof (O2) van de
longen -> organen/weefsels en voor afvoer van koolstofdioxide (CO2) van organen/weefsels -> naar de
longen
Bij afwijkingen van het rode bloedbeeld spelen een aantal parameters een belangrijke rol:
AANTAL RBC: ca 5.000.000/mm3
HEMOGLOBINE-gehalte: 12 tot 15 g/dl (bij mannen gemiddeld iets hoger dan bij vrouwen)
HEMATOCRIET: 40 tot 50 %.
Hematocriet = het volume van bloed dat ingenomen wordt door de RBC.
- Een hematocriet van 45% betekent dat er 45 ml aan RBC in een bloedmonster van 100 ml zit.
RBC worden verder ook microscopisch beoordeeld op vorm, grootte en kleuring:
VORM: ovaal, sikkelvormig, gefragmenteerd, enz.
GROOTTE: normocytair, microcytair, macrocytair
KLEURING: normochroom, hypochroom, hyperchroom
De grootte wordt uitgedrukt in MCV (mean cell volume).
Het MCH (mean cell hemoglobin) = is de gemiddelde hoeveelheid Hgb per cel.
Twee grote problemen kunnen zich voordoen:
- Ofwel een tekort aan RBC: ANEMIE
- Ofwel een teveel aan RBC: POLYCYTHEMIE
ANEMIE
= bloedarmoede = een tekort aan Hgb of hemoglobine door een te laag aantal RBC en/of een tekort aan Hgb in
de cellen, waardoor er een “zuurstoftekort” ontstaat
Anemie is vaak geen aandoening of ziekte op zich, maar een uiting van een onderliggende aandoening.
Het totaal aantal RBC is het resultaat van een constante wisselwerking tussen:
, - Aanmaak van RBC
- Afbraak van RBC
AANMAAK
RBC => worden aangemaakt in het beenmerg (vnl. platte beenderen)
Vorming wordt gestimuleerd door erythropoëtine (hormoon)
Belangrijkste bouwstoffen voor het aanmaken = ijzer, vitamine B12 en foliumzuur => tekort van een
van deze kan lijden tot anemie
Erythropoëtine wordt geproduceerd in de nieren en wordt hoofdzakelijk gestimuleerd onder invloed
van de verhouding tussen de behoefte en het aanbod van zuurstof in de weefsels.
Als de behoeften aan zuurstof stijgen wordt de productie van erythropoëtine gestimuleerd, waardoor
het aantal RBC toeneemt en uiteindelijk de zuurstofbehoefte weer daalt.
AFBRAAK
Na een gemiddelde levensduur van 120 dagen sterven de RBC af; dit proces vindt plaats in de milt.
SYMPTOMEN
Vage symptomen: moeheid/zwakte, koudegevoel, oorsuizen
Typische symptomen: bleekheid, tachycardie/snellere hartslag, syncopale neiging, kortademigheid bij
inspanning.
Symptomen zijn afhankelijk van:
- De ernst van de anemie
- De snelheid waarmee de anemie zich voordoet (acuut of chronisch)
- Het vermogen tot compensatie door beenmerg, hart- en vaatstelsel, longen
DIAGNOSE
Klinisch beeld
Bloedanalyse: o.a. Hgb gehalte, Hematocriet (Hct), MCV, ijzerbilan,
Vitaminen (foliumzuur en vitamine B12), Bilirubine
Microscopisch onderzoek van de RBC: normocyten, microcyten, ovalocyten, sikkelcellen
Beenmergonderzoek
BEHANDELING = afhankelijk van de oorzaak van de anemie
Een indeling van verschillende vormen van anemie kan gemaakt worden op basis van hun oorzaak:
ANEMIE DOOR BLOEDVERLIES
Acute bloedverlies leidt in eerste instantie niet tot anemie, maar toch shock (bij groot verlies)
Later wordt anemie ontwikkeld
Plasmaverlies = relatief snel aangevuld met vocht uit de weefsels, aanmaak van RBC gebeurt veel
trager => hierdoor treedt er verdunning op
Chronisch bloedverlies geeft wel aanleiding tot anemie omdat de bloedaanmaak het verlies niet kan
compenseren.
Voorbeelden hiervan zijn:
, Ziekten van het spijsverteringsstelsel (bv. Maagzweren, darmkanker)
Gynaecologische problemen (bv. Overvloedige maandstonden).
Het gaat hier praktisch steeds om een hypochrome, microcytaire anemie.
Behandeling = als het mogelijk is te behandelen zal het tot herstel leiden, ijzertherapie ook tijdelijk nodig
ANEMIE DOOR VERSNELDE BLOEDAFBRAAK
Hemolyse = versnelde afbraak van RBC.
De anemie die eruit ontstaat = HEMOLYTISCHE ANEMIE
Hemolytische anemie ontstaat t.g.v. een toegenomen afbraak van RBC
Het beenmerg vertoont tekens van intense bloedregeneratie ter compensatie van de afbraak.
Het beenmerg beschikt echter over een grote reservecapaciteit. Pas als deze reserve ten einde is,
ontstaat er anemie.
Oorzaak
Kan zowel in als buiten de RBC gelegen zijn:
De intracellulaire afwijkingen zijn meestal aangeboren afwijkingen, zoals enzymstoornissen (glucose-6-
fosfaatdeficiëntie), hemoglobinopathieën (sikkelcelanemie) en membraanafwijkingen (sferocytose).
De extracellulaire afwijkingen zijn doorgaans verworven, zoals door het gebruik van sommige
geneesmiddelen, foute bloedtransfusies (bloedgroepincompatibiliteit), auto-immuunziekten, …
Symptomen
= algemene symptomen maar ook meer specifiekere
Geelzucht (icterus): de lever kan het aanbod van bilirubine (=afbraakproduct van Hemoglobine) niet
verwerken en een deel ervan komt terecht in de huid waardoor ze geler wordt
Galstenen: door de overmaat van bilirubine is er ook een kans op het ontstaan van bilirubinestenen in
de galblaas
Splenomegalie: miltvergroting, omdat de milt een groot aantal RBC moet verwerken
Nierfunctiestoornissen: oligurie en zelfs anurie
Koorts, ten gevolge van het verhoogd vrijkomen van pyrogene stoffen uit de RBC
Behandeling
Symptomatisch, onder andere door toedienen van corticoïden.
Oorzakelijk, bijvoorbeeld door het stoppen van medicatie als deze de uitlokkende factor is.
ANEMIE DOOR GESTOORDE BLOEDAANMAAK
=> komt vaak voor
Meest voorkomende oorzaken (A,B,C)
A/ Deficiëntie van essentiële voedingsmiddelen
1. Ijzergebreksanemie (Ferriprieve anemie)
