Samenvatting - doelgroepen 3

KINDEREN EN JONGEREN MET
GEDRAGS- EN EMOTIOELE PROBLEMEN
1 OMSCHRIJVING
1.1 OMSCHRIJVING VAN GEDRAGS- EN EMOTIONELE PROBLEMEN
 Verschillende benaming
 Continuüm in gedrag
o Licht tijdelijk – ernstig
o Internaliserend/ externaliserend
 Op zichzelf gericht
 Naar buiten gericht
 Zichtbaar ongewoon of abnormaal gedrag
o Storend gedrag:
 Woedebuien, hyperkinetisch
o Emotionele problemen:
 Angst, depressie
o Somatoforme stoornissen:
 Hoofdpijn, buikpijn
 Indeling
o Leeftijds- of fasegebonden
o Licht tijdelijk - ernstig
1.1.1 GEDRAGS- EN EMOTIONELE PROVLEMEN VS
GEDRAGSSTOORNISSEN
 Onderscheid
o Ernstige langdurige problemen = gedragsstoornissen
o Licht, tijdelijke gedragsproblemen
 Gedragsprobleem
o Geen diagnose
o Een symptoom
 Ijsbergtheorie
 Gedragsstoornissen
o Ernstige gedragsproblemen of probleemgedragingen
o Minder situatiegebonden
o DSM IV-Tr  DSM 5 = diagnostische criteria
o Oppositioneel opstandige gedragsstoornis
 Verzet
o Normoverschrijdende gedragsstoornis
 Antisociale gedragsstoornis
 Overtreding van waarden en normen
1.1.2 DELINQUENT GEDRAG
= Continuüm van gedragingen waarbij een inbreuk gepleegd wordt op regels,
normen en wetten en/of schade berokkend wordt aan individuen of maatschappij.
 Strafbare feiten of delicten
o Gewelds- en zedendelicten
o Eigendoms- vermogensdelicten
o Statusdelicten: leeftijd bv. spijbelen op 13 jaar
o Drugsdelicten
o Verkeersdelicten
o Vernieling en openbare orde delicten
1.1.3 ONDERSCHEID

, Ontwikkelingsstoornissen
o Vertraging in 1 of meer domeinen
 Kinderpsychiatrische stoornissen
 Opvoedingsproblemen
1.1.4 DEFENITIE GEDRAGSPROBLEMEN
= Gedragingen van een bepaald kind, die op een bepaald moment in de tijd, door
bepaalde personen uit de omgeving van het kind in een welbepaalde socio-
economische en culturele context opgemerkt en storend, ongewenst of
ongewoon genoemd.  Rekening houdend met de criteria
1.2 BIJKOMENDE AANDACHTSPUNTEN BIJ HET OMSCHRIJVEN
 Ontwikkelingsperspectief
o Hoe oud is het kind
o Wat is gepast voor zijn/haar leeftijd
o Gepast:
 Nachtelijk huilgedrag baby 6 maanden
 Koppig gedrag 2-jarig
 Woedbuien kleuter 5 jaar
 Protestgedrag puber 13 jaar
 Kennis van ontwikkeling is noodzakelijk om gedrag in te schatten
 Continuümgedachte
o Alle kinderen stellen wel eens gedragsproblemen
o Verschil in ernst, duur en frequentie
 Context
o Soms 1 situatie
 Thuis
 Op school
 Bij 1 persoon
o Soms meerdere situaties (pervasief)
 Informant
o Wie meldt het gedragsprobleem
o Soms verschil in perceptie
 Persoonlijkheidsfactoren
 Andere band met kind
 G van kind verschilt echt
2 EPIDEMIOLOGIE
= de studie naar prevalentie en de verspreiding van een ziekte of toestand in een
populatie.
 De studie van het voorkomen en de verspreiding van gedragsproblemen in de
populatie van de 0 -18-jarigen
 Populatie = bevolkingsgroep
 Prevalentie = hoe vaak komt iets voor
 Incidentie = het aantal nieuwe ‘gevallen’ binnen een bepaald tijdsbestek, per
aantal personen
 Demografische variabelen
o Statische grootheden om kenmerken van volkeren of sociale en
politieke verschijnselen te beschrijven
 Geslacht
 Leeftijd
 Socio-economische status van gezin
 Gedragsproblemen komen frequent voor
o 80% van 3-jarigen kinderen  fysiek agressief gedrag

, Vroege starters
o Vrije jonge leeftijd antisociaal gedrag, blijven dit doen
o Delicten plegen
o Impulsief, rusteloos en snel afgeleid
o Moeilijker temperament
o Minder gevoelig voor stress, vervelen zich sneller en schrikken minder
 Laatbloeiers
o Moeilijk gedrag vanaf puberteit
o Grenzen verleggen en stoer doen
o Alcohol, drug en experimenteren
 Gedragsproblemen blijken vaak stabiel te zijn
 Prevalentie 10% > hulpzoekende ouders 2%
 Prevalentie jongens > meisjes
 Verschil in aard van het probleemgedrag
o Geslacht
 Jongens: externaliserend gedrag
 Meisjes: internaliserend gedrag
o Leeftijd
 Jong: woedebuien, bedplassen, koppigheid
 Ouder: psychosomatische klachten
o Socio- economische status van het gezin
 Zwakkere status > hogere status
 Verhoogde kwetsbaarheid
3 ETIOLOGIE + BEGELEIDING
 Geen eenduidige oorzaak
 Vroeger: monocausaliteit
 Nu: multicausaliteit
 Algemene aspecten van behandeling
o Doel: blijvende verandering teweegbrengen
 Problemen verminderen in frequentie ernst en omvang
 Hanteerbaar maken voor kind en omgeving
o Behandeling wint aan kracht – langdurig en positief effect (evidence-
based)
3.1 MONOCAUSALE VERKLARINGSMODELLEN
3.1.1 BIOLOGISCHE VERKLARINGSMODELLEN
 Gedrag wordt intern gestuurd door biologische processen
 Verklaring gedrag: samenspel van diverse biologische factoren
 Oorzaken/ invalshoeken
o Neuroanatomische invalshoek
 Verklaring gedrag: disfuncties in de structuur van de hersenen
 Limbisch systeem belangrijke rol in gedragsregulatie
o Neurofunctionele invalshoek
 Verklaring gedrag: niet optimale activatie van hersenregio’s
o Neurochemische invalshoek
 Relatie tussen de chemische processen in de hersenen en gedrag
o Genetica
 Onderzoek of gedragsproblemen erfelijk zijn




 Behandeling

, o Farmacotherapie
 Begeleiding
o Kinderpsychiatrie: farmacotherapie
o Eclecticisme: verschillende denkvormen versmelten tot iets nieuws
3.1.2 PSYCHOANALYSE
 Oorzaak: intrapsychisch (interne psychische processen)
o Onbewuste conflicten
o Traumatische ervaringen
o Tijdens eerste levensjaren
 Begeleiding
o Intrapsychoanalyse conflicten oplossen
 Speltechnieken
 Gesprekanalytische technieken
o Zorgen voor inzicht in probleemgedrag
3.1.3 LEERTHEORIE
 Oorzaak
o Te veel of te weinig aangeleerde gedragsvormen
o Men spreekt niet over stoornissen, enkel verkeer aangeleerd gedrag
 Patterson
o Interacties verlopen volgens een patroon
o 4 stappen, samen een dans
 Stap 1: eis van de ouder
 Stap 2: tegenaanval kind
 Stap 3: eis opgeven
 Stap 4: negatieve gedrag kind is weg
 Begeleiding
o Tekort of teveel aan gedrag
o Te weinig of te veel leerervaringen
o Positieve en negatieve bekrachtiging
o Laatste jaren: denk- en gevoelswereld kin wordt betrokken
o Residentieel – mediator (transfer)
 Patterson
o 5 opvoedingsvaardigheden
 Betrokken ouder, positieve betrokkenheid
 Supervisie, monitoring
 Leiding nemen
 Positieve aandacht geven, + bekrachtiging
 Oplossingsstrategieën
o Vaardigheden zijn buffer tussen risicofactoren omgeving en
ontwikkeling gedragsproblemen (multicausaal model)
3.1.4 SYSTEEMTHEORIE/ GEZINSTHERAPEUTISCHE BENADERING
 Oorzaken
o Disfuncties binnen het gezinssysteem
o Kind met probleemgedrag = bliksemafleider
o Gedragsstoornis wordt gesitueerd binnen relatie, patroon en netwerk
o Verklaring in gezinssysteem
 Begeleiding
o Gezin staat centraal
o Begeleiding = wijzigen interacties
 Los zand of kluwen
o Elk gezinslid =cliënt
o Er moet iets gebeuren met heel het gezin