Samenvatting - Bodemkunde en Bemestingsleer

BODEMKUNDE EN
BEMESTINGSLEER

Intro
Waarom bodemkunde en bemestingsleer?
 Het beheer (goed of slecht) wordt gelinkt aan vele wereldproblemen:
- Ondervoeding
- Voedselprijzen
- Vervuiling in rivieren
- Grondwaterwinningen
- Nitraatvervuiling
- Vlaanderen fosfaatverzadigd gebied
- Winning van mineralen
- Klimaatproblematiek
Ecosysteemdiensten van onze bodem:
N2O (lachgas) = broeikasgas en 300x sterker dan CO2

Voorbeelden van ESD (ecosysteemdiensten) van onze bodem:
- Koolstofvastlegging
- Voorziening van voedsel, vezels en brandstof
- Cultureel erfgoed
- Levering van bouwmaterialen
- Fundament voor menselijke infrastructuur
- Bron van farmaceutische en genetische hulpbronnen
- Overstromingsregulering
- Leefgebied voor organismen
- Nutriëntenkringloop
- Klimaatregulering
- Waterzuivering en vermindering van bodemverontreiniging




H1: Inleiding op bodemkunde
Definitie Bodem =
 standplaats voor vegetatie.
 Raakvlak tussen aarde (lithosfeer), lucht (atmosfeer), water (hydrosfeer)
en levende organismen (biosfeer).
 Bodemkunde of pedologie
Samenstelling v/d bodem:
 45% mineralen
 20-30% Water
 20-30% Lucht
 Organisch 5% (dood (humus) en levend (bodemfauna en -flora))

Voor elke bodem
anders!!!!


1

,Bodemtextuur vs. Bodemstructuur:
 Bodemstructuur omvat het evenwicht tussen bodemwater/lucht en de
vaste fractie vaste stof*
 Bodemtextuur is het relatieve aandeel van de klassen van de
grondkorreltjes




*vaste fractie bestaat voor 90-95% uit een anorganische of minerale fractie

 Ingedeeld op basis van de grootte v/d korreltjes in de 3 textuurklassen:
- Zand
- Leem
- Klei
Bodemvruchtbaarheid:
 Bepaalt de opname van water, voedingsstoffen en zuurstof door planten
 Afhankelijk van chemische, fysische en biologische factoren.
Een verharde bodem: dood en blijft dood (dus terug vruchtbaar maken is een
proces van jaren!!!)


H1: Inleiding tot bemestingsleer
Definitie bemesting:
 ‘Bemesting’ omvat het economische en ecologisch verantwoord aanvoeren
van plantenvoedingsstoffen en/of het verbeteren of in stand houden van
bodemeigenschappen
 Voedingselementen: N, P, K, S, Ca, Mg (macronutriënten)
- Fe, Mn, Zn, Cu, Mo, Cl, B etc. (micronutriënten)
 Binnen landbouwcontext streng gereguleerd in mestactieplannen (MAP)
6 macronutriënten kennen!!!!! (N, P, K, S, Ca, Mg)
Soorten meststoffen:
 Organische meststoffen:
- Uit organisch materiaal: mest, plantenresten, etc.
- Leveren nutriënten en humus
- Ten dele direct plant opneembaar => niet 100% werkzaam
- Bemestingswaarde o.b.v. analyse of forfait en werkingscoëfficient
 Kunstmeststoffen:
- Afkomstig uit mijnbouw en/of chemische industrie
- 100% plantopneembaar = 100% werkzaam
- Samenstelling goed gekend en stuurbaar
- Uitgedrukt in %N (kg voedingsstof/ 100 kg meststof) : P2O5, K2O, en
MgO, CaO, Na2O, SO3




2

, H2: van bodemstaalname tot bemesting




Staalname:
 2 type beoogde analysen
 Bemonsteringsdiepte afh. Teelt
Bodemtextuur:
 Bodembewerkbaarheid
 Poriënvolume
 Bodemopwarming
 CEC (Cation Exchange Capacity)
 Mogelijke teelten




Bodemanalyse:
 pHKCL
- Beschikbaarheid voedingselementen
 ‘optimale pHKCL ‘
 Textuur
 Humusgehalte
 Teelt
 %C x 2= %humus (C= koolstofgehalte)
- Structuur, waterretentie
- Vermogen om voedingselementen vast te houden
- Substraat voor m.o.’s
3

,  Plantenvoedingsstoffen (selectie)
- P-K-Mg-Na-Ca
 Aangeboden in pakketten, bv. Bij BDB
- Standaardgrondontleding: grondsoort, zuurtegraad (pH-KCL),
organische koolstofgehalte (C%), fosfor (P), Kalium (K), magnesium
(Mg), Calcium (Ca), natrium (Na) en zwavel (S)
- Weide S compleet: standaardgrondontleding + Cu, Co
- Akkerbouw (S) compleet: standaardgrondontleding + B
- Akkerbouw PCacl2: standaardgrondontleding + P gemeten in CaCl2
extract
Parameters uit de staalname en belang:




Bemestings- en bekalkingsadvies
 Bemestingsadvies obv:
- Voorraad in de bodem
 Via grondontleding
- Verwachte vrijstelling uit bodem
 Dmv mineralisatie
 bodemvruchtbaarheid
- Gewasbehoefte: export van nutriënten
- Rotatie, timing, etc.
Advies toetsen aan de bemestingsnorm
 Mag ik de geadviseerde hoeveelheid wettelijk gezien toepassen?

Bemestingsplan opmaken
 Invulling bekalkingsadvies
Op een weide van 1ha, adviseert men een onderhoudsadvies van 400 zbw/ha.
De gebruikte kalkmeststof heeft 54kg zbw/100kg. Hoeveel kg kalkmeststof
moet hij strooien om het onderhoudsadvies 400 zbw/ha op te volgen?
 54 kg zbw  in 100 kg commerciële kalkmeststof
 Voor 400 zbw => 7.41 (400/54) keer 100kg nodig  741kg commerciële
kalkmeststof.
 Finale invulling advies:
- Wanneer welke bemesting toepassen in welke dosis?
Uitvoeren bemesting

4