Staatsrecht
,College 1. Staat en staatshoofd
Staatsrecht = rechtsgebied dat de inrichting van de staat en het optreden van de overheid
regelt. De staat in ruste, organisatie van de staat.
Bestuursrecht = rechtsgebied dat de manier regelt waarop de staat wordt bestuurd. De staat
in actie, staat in relatie tot de burger.
Wanneer is er sprake van een staat?
1. Afgegrensd grondgebied én
2. Volk: gemeenschap van mensen die bij elkaar wil horen én
3. 1 orgaan heeft de hoogste macht
4. Erkenning: om effectief te zijn
Spreiding van macht/ Trias Politica
(Functioneel) Horizontale spreiding van macht (Montesquie):
- Wetgevende macht
- Uitvoerende (bestuurlijke)macht
- Rechtsprekende macht
(Geografisch) Verticale spreiding van macht:
- Spreiding in de vorm van decentralisatie
Bronnen van het staatsrecht:
- Statuut voor het Koninkrijk (Organisatie van het Koninkrijk en
verhoudingen/samenwerking Nederland en overzeese delen Koninkrijk)
- Grondwet
- Organieke wetten (wetten in opdracht van de grondwet, zoals Provinciewet)
- Gewoonterecht
- Jurisprudentie
- Verdragen en EU-recht
Vorming van de gedecentraliseerde eenheidsstaat
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1579
Elke provincie had een bestuur met hoofd een stadhouder en eigen wetgeving (statenbond).
Er was geen centraal gezag, wel een algemene vergadering met stadhouders uit de 7
provincies. Nederland en België tezamen en door verdrag de Unie van Utrecht verbonden ze
zich tot Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Frankrijk had de absolute mach,
Lodewijk de 14e werd ook wel Zonnekoning genoemd. Het volk wilde hem niet, dan leidde
tot de Franse revolutie 1789. Toen ook NL in verzet, Willem IV het stadhouderschap erfelijk
had gemaakt en stadhouder was geworden in alle delen van de republiek.
Bataafse republiek 1795
Fransen veroverden de Verenigde Nederlanden. Stadhouder Willem IV vluchtte naar
Engeland. Onder Franse invloeden, richting een eenheidsstaat met centraal gezag en
onzelfstandige departementen (gebiedsdeel).
, Koninkrijk Holland tot 1813
Broer van Napoleon is koning tot 1813, NL werd daarna bevrijd van de Franse Overheersing
en prins Willem van Oranje-Nassau (zoon van gevluchte Willem IV) werd koning Willem 1.
Koninkrijk der Nederlanden 1814
Koninkrijk wordt vastgelegd in de Grondwet. Eenheidsstaat blijft bestaan. In 1831 scheidde
België zich af.
Samenvatting: Dus, de republiek der Zeven Verenigde Nederlanden van 1579 waren dus 7 zelfstandige
provinciën, dat was toen Nederland en België tezamen. Dus soevereine staatjes. In de Republiek ter Zeven
Verenigde Nederlanden ontbrak een centraal gezag maar er was wel een algemene vergadering, de staten
generaal, bestaande uit afgevaardigden van de 7 provinciën. Die besluiten nam over gezamenlijke
aangelegenheden. Elke afgevaardigde bezat een mandaat van zijn provincie waarin werd bepaald hoe hij zich
moest opstellen in de statengeneraal. Ruggespraak is overleggen met zijn provincie bij onduidelijkheid.
Het volk kwam in opstand tegen alleenheerschappij door de koning in Frankrijk en dat sloeg over naar andere
gebieden. Ook de republiek kwam in verzet. Willem de IV had het stadhouderschap tot een erfelijke functie
gemaakt en was inmiddels stadhouder van de hele republiek. In 1797 veroverden de Fransen de republiek en
inmiddels Willem V vluchtte met zijn 2 zoons naar Engeland.
In 1813 werd Nederland bevrijd van de Franse overheersing de oudste zoon van de gevluchte stadhouder
keerde terug en werk koning Willem 1. Koning en staten generaal waren wetgevend lichaam. Deel van de
macht lag nog wel bij de onzelfstandige provincies. Daarmee werd het koninkrijk Holland een eenheidsstaat. In
1831 scheidde België zich af.
Statenbond = samenwerkingsverband tussen zelfstandige staten gebaseerd op een verdrag
(NB: In het koninkrijk der Nederlanden gebaseerd op het Statuut) (Nederland, Aruba,
Curaçao, Sintmaarten. Zijn losse staten maar werken wel samen)
Bondstaat = Staat bestaande uit grotendeels onzelfstandige federale staten met een
centraal federaal gezag. Gebaseerd op een grondwet. Amerika en Duitsland, België. De
Belgische federale regering vormt het centrale gezag voor de 3 deelstaten Vlaanderen,
Wallonië en Brussel.
Eenheidsstaat = Staat bestaande uit onzelfstandige delen onder een centraal gezag
Gedecentraliseerde eenheidsstaat = Eenheidsstaat waarbij het gezag is verdeeld over het
centrale en decentrale niveau en waar op centraal niveau de eenheid wordt bewaard. NB:
het is dus de centrale overheid zelf die ene deel van haar regelgevende en bestuurlijke taken
en bevoegdheden heeft overgedragen aan lagere overheden op grond van een organieke
wet.
Koninkrijk der Nederlanden
- Nederland (land)
Provincies
Saba
St. Eustatius
Bonaire
- Aruba
- St. Maarten
- Curaçao
Nachtwakerstaat = de overheid zorgt voor veiligheid, orde en rust.
,College 1. Staat en staatshoofd
Staatsrecht = rechtsgebied dat de inrichting van de staat en het optreden van de overheid
regelt. De staat in ruste, organisatie van de staat.
Bestuursrecht = rechtsgebied dat de manier regelt waarop de staat wordt bestuurd. De staat
in actie, staat in relatie tot de burger.
Wanneer is er sprake van een staat?
1. Afgegrensd grondgebied én
2. Volk: gemeenschap van mensen die bij elkaar wil horen én
3. 1 orgaan heeft de hoogste macht
4. Erkenning: om effectief te zijn
Spreiding van macht/ Trias Politica
(Functioneel) Horizontale spreiding van macht (Montesquie):
- Wetgevende macht
- Uitvoerende (bestuurlijke)macht
- Rechtsprekende macht
(Geografisch) Verticale spreiding van macht:
- Spreiding in de vorm van decentralisatie
Bronnen van het staatsrecht:
- Statuut voor het Koninkrijk (Organisatie van het Koninkrijk en
verhoudingen/samenwerking Nederland en overzeese delen Koninkrijk)
- Grondwet
- Organieke wetten (wetten in opdracht van de grondwet, zoals Provinciewet)
- Gewoonterecht
- Jurisprudentie
- Verdragen en EU-recht
Vorming van de gedecentraliseerde eenheidsstaat
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1579
Elke provincie had een bestuur met hoofd een stadhouder en eigen wetgeving (statenbond).
Er was geen centraal gezag, wel een algemene vergadering met stadhouders uit de 7
provincies. Nederland en België tezamen en door verdrag de Unie van Utrecht verbonden ze
zich tot Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Frankrijk had de absolute mach,
Lodewijk de 14e werd ook wel Zonnekoning genoemd. Het volk wilde hem niet, dan leidde
tot de Franse revolutie 1789. Toen ook NL in verzet, Willem IV het stadhouderschap erfelijk
had gemaakt en stadhouder was geworden in alle delen van de republiek.
Bataafse republiek 1795
Fransen veroverden de Verenigde Nederlanden. Stadhouder Willem IV vluchtte naar
Engeland. Onder Franse invloeden, richting een eenheidsstaat met centraal gezag en
onzelfstandige departementen (gebiedsdeel).
, Koninkrijk Holland tot 1813
Broer van Napoleon is koning tot 1813, NL werd daarna bevrijd van de Franse Overheersing
en prins Willem van Oranje-Nassau (zoon van gevluchte Willem IV) werd koning Willem 1.
Koninkrijk der Nederlanden 1814
Koninkrijk wordt vastgelegd in de Grondwet. Eenheidsstaat blijft bestaan. In 1831 scheidde
België zich af.
Samenvatting: Dus, de republiek der Zeven Verenigde Nederlanden van 1579 waren dus 7 zelfstandige
provinciën, dat was toen Nederland en België tezamen. Dus soevereine staatjes. In de Republiek ter Zeven
Verenigde Nederlanden ontbrak een centraal gezag maar er was wel een algemene vergadering, de staten
generaal, bestaande uit afgevaardigden van de 7 provinciën. Die besluiten nam over gezamenlijke
aangelegenheden. Elke afgevaardigde bezat een mandaat van zijn provincie waarin werd bepaald hoe hij zich
moest opstellen in de statengeneraal. Ruggespraak is overleggen met zijn provincie bij onduidelijkheid.
Het volk kwam in opstand tegen alleenheerschappij door de koning in Frankrijk en dat sloeg over naar andere
gebieden. Ook de republiek kwam in verzet. Willem de IV had het stadhouderschap tot een erfelijke functie
gemaakt en was inmiddels stadhouder van de hele republiek. In 1797 veroverden de Fransen de republiek en
inmiddels Willem V vluchtte met zijn 2 zoons naar Engeland.
In 1813 werd Nederland bevrijd van de Franse overheersing de oudste zoon van de gevluchte stadhouder
keerde terug en werk koning Willem 1. Koning en staten generaal waren wetgevend lichaam. Deel van de
macht lag nog wel bij de onzelfstandige provincies. Daarmee werd het koninkrijk Holland een eenheidsstaat. In
1831 scheidde België zich af.
Statenbond = samenwerkingsverband tussen zelfstandige staten gebaseerd op een verdrag
(NB: In het koninkrijk der Nederlanden gebaseerd op het Statuut) (Nederland, Aruba,
Curaçao, Sintmaarten. Zijn losse staten maar werken wel samen)
Bondstaat = Staat bestaande uit grotendeels onzelfstandige federale staten met een
centraal federaal gezag. Gebaseerd op een grondwet. Amerika en Duitsland, België. De
Belgische federale regering vormt het centrale gezag voor de 3 deelstaten Vlaanderen,
Wallonië en Brussel.
Eenheidsstaat = Staat bestaande uit onzelfstandige delen onder een centraal gezag
Gedecentraliseerde eenheidsstaat = Eenheidsstaat waarbij het gezag is verdeeld over het
centrale en decentrale niveau en waar op centraal niveau de eenheid wordt bewaard. NB:
het is dus de centrale overheid zelf die ene deel van haar regelgevende en bestuurlijke taken
en bevoegdheden heeft overgedragen aan lagere overheden op grond van een organieke
wet.
Koninkrijk der Nederlanden
- Nederland (land)
Provincies
Saba
St. Eustatius
Bonaire
- Aruba
- St. Maarten
- Curaçao
Nachtwakerstaat = de overheid zorgt voor veiligheid, orde en rust.
