Informatica voor bedrijfskundigen
H1. Informatiesystemen
Strategie vs. processen
Strategie gebruikt men om te concurreren met andere processen → welke bedrijfsprocessen zijn nodig om
die strategie te verwezenlijken?
De essentie = processen optimaliseren: beter aansluiten bij de strategie van een bedrijf ➔ waarde (je
maakt de strategie waar)
Rol van een informatiesysteem: informatie verzamelen, data verwerken en ervoor zorgen dat processen de
correcte informatie krijgen
Productiviteitsparadox (Erik Brynjolfsson) = enorme sommen investeren
in informatiesystemen garandeert geen productiviteit
- Informatiesystemen geen direct verband met productiviteit (itt industriële revolutie)
Tegenargumenten productiviteitsparadox:
1) Opbrengsten uit informatiesystemen worden gecompenseerd door verliezen in
andere sectoren
2) Het meten van productiviteit en dienstverlening is veel complexer dan traditionele
metingen rond productiviteit
Informatiesystemen vormen de basis van concurrentiestrategieën. Informatici zijn mede
verantwoordelijk voor het ontwikkelen van bedrijfsstrategieën en managers dienen de impact
van technologie naar waarde te kunnen schatten.
- Economisch belangrijk: verschuiving detailhandel → webwinkels, sociale media, …
- Nieuwe opportuniteiten: nieuwe platformen creëren
- Oplossingen voor bedrijfsproblemen: vb. RFID → geen rijen meer aan de kassa
- Maatschappelijke impact: de overheid moet regulerende rol spelen, er is nood aan
een wetgevend kader, de overheid moet ook de kloof tussen ‘haves’ en ‘have-nots’
overbruggen, initiatief nemen om iedereen te betrekken
Informatiesystemen
Bedrijven zijn afhankelijk van informatiesystemen
Bedrijfsstrategie → processen voor strategie → informatie om die processen te ondersteunen
- Strategische objectieven bepalen
- Weten welke bedrijfsprocessen kunnen bijdragen aan de realisatie van die objectieven
- Bedrijfsprocessen aanpassen om die strategische objectieven te kunnen waarmaken
➔ investeren in informatiesystemen zorgt voor het behalen van strategische doelen
Onderscheid data (ruwe grondstof) en informatie (eindproduct)
- Data = reeks vastgestelde feiten die zich hebben voorgedaan
o Op verschillende manieren en op grote schaal vergaard
o Vormt de basis om informatie te creëren
- Informatie = vloeit voort uit data die gestructureerd verwerkt wordt of in bepaalde context
geplaatst wordt
1
, o Nodig om een bedrijf te sturen
o Afleidbaar uit individueel vastgestelde indicatoren
o Vertaalbaar door data te verwerken
Bedoeling van informatiesystemen is het vergaren en opslaan van data & het verwerken ervan tot
inzetbare informatie
Informatie begrijpen vraagt kennis (= volledige betekenis van informatie doorgronden om data gap te
voorkomen (het ene bedrijf haalt meer uit dezelfde informatie als een ander bedrijf)) en die inzetten in de
bedrijfsvoering
Wanneer je over kennis (weten dat een tomaat fruit is) en inzicht beschikt, is er sprake van wijsheid (weten
dat je tomaat niet in fruitsla stopt)
Van data naar wijsheid
Een voetganger wenst een drukke straat over te steken en drukt op de knop van een verkeerslicht om dat
aan te geven (data).
De vier verkeerslichten krijgen het signaal en gebruiken dat om hun status aan te passen van groen naar
rood of van rood naar groen (informatie).
Auto’s die op die baan rijden zien een rood licht en weten dat dat betekent dat een voetganger kan
oversteken (kennis). Bestuurders interpreteren dat rode licht door te stoppen en de voetganger veilig te
laten oversteken (wijsheid).
- Technisch: data verzamelen en vertalen in informatie
- Bedrijfskundig: informatie omzetten in kennis (➔ toename in waarde) en wijsheid onstaat als die
kennis wordt gekoppeld aan bepaalde inzichten/als die kennis wordt ingezet om inzichten te
vergaren
Onderdelen van een informatiesysteem
Input: een informatiesysteem vertrekt altijd van ruwe data, deze kan via verschillende manieren in het
systeem terechtkomen. Alle ruwe data die nodig zijn om de informatie te verkrijgen,
worden via de input in het systeem gebracht.
Verwerking: ruwe data wordt verwerkt tot inzetbare informatie, dit wordt veelal gedaan door
software. De nauwkeurigheid van de verwerking is afhankelijk van de beschreven processen
die nodig zijn om de data om te zetten tot informatie.
Output: van zodra data verwerkt is tot informatie, dient deze informatie uit het systeem
gehaald te kunnen worden.
Opslag: de mogelijkheid om ruwe data en informatie op te slaan. Dit laat toe om op een later
tijdstip deze informatie op te vragen, en kan dan gebruikt worden als data om nieuwe
informatie te bekomen.
Terugkoppeling: soms komt een informatiesysteem in een situatie terecht waar het zelf niet
mee om kan en bijkomende informatie van de buitenwereld nodig heeft. Soms verwacht het
informatiesysteem dat er eerst een bepaalde handeling wordt uitgevoerd alvorens verder te kunnen gaan.
Hulpbronnen van informatiesystemen
Maken het mogelijk om informatiesystemen in te zetten
→ alle hulpbronnen samen vormen de IT-infrastructuur (H4) van een organisatie; begrijpen in welke mate
deze hulpbronnen een rol spelen bij het tot stand komen en uitbouwen van de bedrijfsstrategie
De rol van stakeholders
- Klanten: klanten verwachten mogelijks bepaalde vormen van dienstverlening van de
informatiesystemen of willen bepaalde informatie niet ter beschikking stellen aan een
2
,informatiesysteem
- Leveranciers: kunnen mee bepalen in welke vorm informatie wordt voorgesteld, of
mee een rol spelen bij het bepalen van standaarden volgens dewelke informatie
wordt uitgewisseld
- Aandeelhouders: verwachten dat bedrijven technologisch mee evolueren en dat ze
tegemoetkomen aan de wensen of noden van de klanten
- Concurrenten: het kan dat een concurrent een informatiesysteem heeft dat beter
tegemoet komt aan de eisen van de klanten binnen de markt, dan zal het
informatiesysteem van een ander bedrijf aangepast moeten worden zodat minstens
aan diezelfde eisen voldaan wordt
- Financiële instellingen: kunnen bepalend zijn door bijvoorbeeld standaarden op te
leggen voor officiële rapporteringen
- Personeel: levert dikwijls data aan voor dergelijke systemen, eindgebruikers zullen
deze zo correct mogelijk invoeren en de vorm van het informatiesysteem moet hen
ondersteunen, ook interpretatie kan afhankelijk zijn van de vorm van het systeem
- Vakbonden: kunnen proberen bekomen dat bepaalde informatie rond personeel niet
geregistreerd wordt of dat bepaalde informatie eenvoudiger geregistreerd wordt
- Maatschappij: culturele factoren
- Overheid: moeten aan de hand van wetgeving bepaalde zaken in goede banen
leiden, kunnen standaarden en verplichtingen opleggen
Belangrijkste dimensies voor informatiesystemen
Taken dienen beschreven te worden (geautomatiseerd, manueel, kennistaak) en men dient na te denken
over de manier waarop men taken voorziet van inzetbare informatie
→ Geautomatiseerde taken: volledig uitgevoerd door informatiesytemen
→ Manuele of kennistaken: informatiesystemen helpen bij efficiëntie
Dimensies:
- Organisatorische omgeving
o Verschillende noden aan informatie afh van het niveau van proces
- Arbeiders/administratie: mensen die uitvoerende taken hebben, krijgen meestal alleen die informatie ter
beschikking die nodig is om hun taak te volbrengen. Vaakzijn zij ook verantwoordelijk om data in het systeem
te plaatsen.
- Operationeel management: hiervoor worden systemen voorzien die hen toelaten om heel specifieke
informatie te verkrijgen die helpt bij het beheer van een specifiek project. Deze informatie is dikwijls historisch
opgebouwd, gedetailleerd en moet op vaste tijdstippen beschikbaar zijn.
- Topmanagement: hiervoor worden systemen voorzien die organisatiebreed kunnen
worden ingezet. Informatie uit de hele organisatie staat ter beschikking. Ze zijn vooral
geïnteresseerd in een toekomstbeeld en de informatie is meestal opgebouwd uit
zowel intern als extern verkregen data.
- Middenmanagement: de informatiesystemen zijn heel sterk afhankelijk van de
beslissingen die dienen te worden genomen. Hier wordt een combinatie gebruikt van
managementsystemen voor het operationele management en topmanagement.
3
, o Waardeketen (I in informatiesystemen als ze waarde creëren)
- Beschikbare technologieën (helpdesk vs AI-chatbot)
- Mensen die het gebruiken/vorm geven
o Intern: vaardigheden & wil om technologie te gebruiken (rol vh management)
o Extern: vaardigheden & wil om aangeboden technologie te gebruiken (stakeholders:
klanten, leveranciers,…)
- Omgeving waarin het informatiesysteem actief is
o IT-infrastructuur
o Sectorkenmerken en marktstructuren
➔ kruispunt in het spanningsveld
Vereisten voor een succesvol informatiesysteem
Vereisten met betrekking op technologische eigenschappen & de inzetbaarheid v/h informatiesysteem
1) Componenten verbonden op georganiseerde manier
2) Componenten zijn functioneel
3) Samenvoeging componenten ➔ functionaliteit
4) Duidelijk geheel van componenten
5) Doel obv de manier waarop men naar het systeem kijkt
Belangrijk om te weten welke onderdelen wel/niet tot het systeem behoren ➔ grenzen vh systeem
verschillen bij iedereen (afh van wie naar het systeem kijkt en wanneer)
- Eigenschappen rond inzetbaarheid van een informatiesysteem
1) Doet waarvoor het bedoeld is
2) Voldoet aan de afspraken
3) Voldoet aan vereisten eindgebruiker
4) Operationeel op het afgesproken tijdstip
- Succesmodel voor informatiesystemen obv 3 domeinen:
o Technologie
o Mensen
o Organisatie
4
H1. Informatiesystemen
Strategie vs. processen
Strategie gebruikt men om te concurreren met andere processen → welke bedrijfsprocessen zijn nodig om
die strategie te verwezenlijken?
De essentie = processen optimaliseren: beter aansluiten bij de strategie van een bedrijf ➔ waarde (je
maakt de strategie waar)
Rol van een informatiesysteem: informatie verzamelen, data verwerken en ervoor zorgen dat processen de
correcte informatie krijgen
Productiviteitsparadox (Erik Brynjolfsson) = enorme sommen investeren
in informatiesystemen garandeert geen productiviteit
- Informatiesystemen geen direct verband met productiviteit (itt industriële revolutie)
Tegenargumenten productiviteitsparadox:
1) Opbrengsten uit informatiesystemen worden gecompenseerd door verliezen in
andere sectoren
2) Het meten van productiviteit en dienstverlening is veel complexer dan traditionele
metingen rond productiviteit
Informatiesystemen vormen de basis van concurrentiestrategieën. Informatici zijn mede
verantwoordelijk voor het ontwikkelen van bedrijfsstrategieën en managers dienen de impact
van technologie naar waarde te kunnen schatten.
- Economisch belangrijk: verschuiving detailhandel → webwinkels, sociale media, …
- Nieuwe opportuniteiten: nieuwe platformen creëren
- Oplossingen voor bedrijfsproblemen: vb. RFID → geen rijen meer aan de kassa
- Maatschappelijke impact: de overheid moet regulerende rol spelen, er is nood aan
een wetgevend kader, de overheid moet ook de kloof tussen ‘haves’ en ‘have-nots’
overbruggen, initiatief nemen om iedereen te betrekken
Informatiesystemen
Bedrijven zijn afhankelijk van informatiesystemen
Bedrijfsstrategie → processen voor strategie → informatie om die processen te ondersteunen
- Strategische objectieven bepalen
- Weten welke bedrijfsprocessen kunnen bijdragen aan de realisatie van die objectieven
- Bedrijfsprocessen aanpassen om die strategische objectieven te kunnen waarmaken
➔ investeren in informatiesystemen zorgt voor het behalen van strategische doelen
Onderscheid data (ruwe grondstof) en informatie (eindproduct)
- Data = reeks vastgestelde feiten die zich hebben voorgedaan
o Op verschillende manieren en op grote schaal vergaard
o Vormt de basis om informatie te creëren
- Informatie = vloeit voort uit data die gestructureerd verwerkt wordt of in bepaalde context
geplaatst wordt
1
, o Nodig om een bedrijf te sturen
o Afleidbaar uit individueel vastgestelde indicatoren
o Vertaalbaar door data te verwerken
Bedoeling van informatiesystemen is het vergaren en opslaan van data & het verwerken ervan tot
inzetbare informatie
Informatie begrijpen vraagt kennis (= volledige betekenis van informatie doorgronden om data gap te
voorkomen (het ene bedrijf haalt meer uit dezelfde informatie als een ander bedrijf)) en die inzetten in de
bedrijfsvoering
Wanneer je over kennis (weten dat een tomaat fruit is) en inzicht beschikt, is er sprake van wijsheid (weten
dat je tomaat niet in fruitsla stopt)
Van data naar wijsheid
Een voetganger wenst een drukke straat over te steken en drukt op de knop van een verkeerslicht om dat
aan te geven (data).
De vier verkeerslichten krijgen het signaal en gebruiken dat om hun status aan te passen van groen naar
rood of van rood naar groen (informatie).
Auto’s die op die baan rijden zien een rood licht en weten dat dat betekent dat een voetganger kan
oversteken (kennis). Bestuurders interpreteren dat rode licht door te stoppen en de voetganger veilig te
laten oversteken (wijsheid).
- Technisch: data verzamelen en vertalen in informatie
- Bedrijfskundig: informatie omzetten in kennis (➔ toename in waarde) en wijsheid onstaat als die
kennis wordt gekoppeld aan bepaalde inzichten/als die kennis wordt ingezet om inzichten te
vergaren
Onderdelen van een informatiesysteem
Input: een informatiesysteem vertrekt altijd van ruwe data, deze kan via verschillende manieren in het
systeem terechtkomen. Alle ruwe data die nodig zijn om de informatie te verkrijgen,
worden via de input in het systeem gebracht.
Verwerking: ruwe data wordt verwerkt tot inzetbare informatie, dit wordt veelal gedaan door
software. De nauwkeurigheid van de verwerking is afhankelijk van de beschreven processen
die nodig zijn om de data om te zetten tot informatie.
Output: van zodra data verwerkt is tot informatie, dient deze informatie uit het systeem
gehaald te kunnen worden.
Opslag: de mogelijkheid om ruwe data en informatie op te slaan. Dit laat toe om op een later
tijdstip deze informatie op te vragen, en kan dan gebruikt worden als data om nieuwe
informatie te bekomen.
Terugkoppeling: soms komt een informatiesysteem in een situatie terecht waar het zelf niet
mee om kan en bijkomende informatie van de buitenwereld nodig heeft. Soms verwacht het
informatiesysteem dat er eerst een bepaalde handeling wordt uitgevoerd alvorens verder te kunnen gaan.
Hulpbronnen van informatiesystemen
Maken het mogelijk om informatiesystemen in te zetten
→ alle hulpbronnen samen vormen de IT-infrastructuur (H4) van een organisatie; begrijpen in welke mate
deze hulpbronnen een rol spelen bij het tot stand komen en uitbouwen van de bedrijfsstrategie
De rol van stakeholders
- Klanten: klanten verwachten mogelijks bepaalde vormen van dienstverlening van de
informatiesystemen of willen bepaalde informatie niet ter beschikking stellen aan een
2
,informatiesysteem
- Leveranciers: kunnen mee bepalen in welke vorm informatie wordt voorgesteld, of
mee een rol spelen bij het bepalen van standaarden volgens dewelke informatie
wordt uitgewisseld
- Aandeelhouders: verwachten dat bedrijven technologisch mee evolueren en dat ze
tegemoetkomen aan de wensen of noden van de klanten
- Concurrenten: het kan dat een concurrent een informatiesysteem heeft dat beter
tegemoet komt aan de eisen van de klanten binnen de markt, dan zal het
informatiesysteem van een ander bedrijf aangepast moeten worden zodat minstens
aan diezelfde eisen voldaan wordt
- Financiële instellingen: kunnen bepalend zijn door bijvoorbeeld standaarden op te
leggen voor officiële rapporteringen
- Personeel: levert dikwijls data aan voor dergelijke systemen, eindgebruikers zullen
deze zo correct mogelijk invoeren en de vorm van het informatiesysteem moet hen
ondersteunen, ook interpretatie kan afhankelijk zijn van de vorm van het systeem
- Vakbonden: kunnen proberen bekomen dat bepaalde informatie rond personeel niet
geregistreerd wordt of dat bepaalde informatie eenvoudiger geregistreerd wordt
- Maatschappij: culturele factoren
- Overheid: moeten aan de hand van wetgeving bepaalde zaken in goede banen
leiden, kunnen standaarden en verplichtingen opleggen
Belangrijkste dimensies voor informatiesystemen
Taken dienen beschreven te worden (geautomatiseerd, manueel, kennistaak) en men dient na te denken
over de manier waarop men taken voorziet van inzetbare informatie
→ Geautomatiseerde taken: volledig uitgevoerd door informatiesytemen
→ Manuele of kennistaken: informatiesystemen helpen bij efficiëntie
Dimensies:
- Organisatorische omgeving
o Verschillende noden aan informatie afh van het niveau van proces
- Arbeiders/administratie: mensen die uitvoerende taken hebben, krijgen meestal alleen die informatie ter
beschikking die nodig is om hun taak te volbrengen. Vaakzijn zij ook verantwoordelijk om data in het systeem
te plaatsen.
- Operationeel management: hiervoor worden systemen voorzien die hen toelaten om heel specifieke
informatie te verkrijgen die helpt bij het beheer van een specifiek project. Deze informatie is dikwijls historisch
opgebouwd, gedetailleerd en moet op vaste tijdstippen beschikbaar zijn.
- Topmanagement: hiervoor worden systemen voorzien die organisatiebreed kunnen
worden ingezet. Informatie uit de hele organisatie staat ter beschikking. Ze zijn vooral
geïnteresseerd in een toekomstbeeld en de informatie is meestal opgebouwd uit
zowel intern als extern verkregen data.
- Middenmanagement: de informatiesystemen zijn heel sterk afhankelijk van de
beslissingen die dienen te worden genomen. Hier wordt een combinatie gebruikt van
managementsystemen voor het operationele management en topmanagement.
3
, o Waardeketen (I in informatiesystemen als ze waarde creëren)
- Beschikbare technologieën (helpdesk vs AI-chatbot)
- Mensen die het gebruiken/vorm geven
o Intern: vaardigheden & wil om technologie te gebruiken (rol vh management)
o Extern: vaardigheden & wil om aangeboden technologie te gebruiken (stakeholders:
klanten, leveranciers,…)
- Omgeving waarin het informatiesysteem actief is
o IT-infrastructuur
o Sectorkenmerken en marktstructuren
➔ kruispunt in het spanningsveld
Vereisten voor een succesvol informatiesysteem
Vereisten met betrekking op technologische eigenschappen & de inzetbaarheid v/h informatiesysteem
1) Componenten verbonden op georganiseerde manier
2) Componenten zijn functioneel
3) Samenvoeging componenten ➔ functionaliteit
4) Duidelijk geheel van componenten
5) Doel obv de manier waarop men naar het systeem kijkt
Belangrijk om te weten welke onderdelen wel/niet tot het systeem behoren ➔ grenzen vh systeem
verschillen bij iedereen (afh van wie naar het systeem kijkt en wanneer)
- Eigenschappen rond inzetbaarheid van een informatiesysteem
1) Doet waarvoor het bedoeld is
2) Voldoet aan de afspraken
3) Voldoet aan vereisten eindgebruiker
4) Operationeel op het afgesproken tijdstip
- Succesmodel voor informatiesystemen obv 3 domeinen:
o Technologie
o Mensen
o Organisatie
4
