NEUROMOTORISCHE
REVALIDATIE BIJ VOLWASSENEN
ALGEMENE BEHANDELINGSPRINCIPES
PRINCIPES VAN MOTORISCH LEREN VOOR NEUROREVALIDATIE
Deze principes proberen we te integreren in alle behandelingsdoelen en
behandelingsmodaliteiten
- Intensiteit
- Progressie
- Variatie
- Doel-georiënteerd
- Taak-gerelateerd
- Feedback
INTENSITEIT
- Hoe vertalen naar patient? => HERHALINGEN
o Hoe meer herhalingen hoe meer/sneller de vooruitgang
o Aangepast aan belastbaarheidsniveau van patient
o Door herhalingen gaat de synapsconformatie veranderen/verbeteren
waardoor de activiteit/oefening efficienter/beter kan worden uitgevoerd
- Sets van herhalingen met ertussen rust
PROGRESSIE
- Hoe vertalen naar patient? => maak de taak moeilijker (vb wandelafstand bij
gangtraining vergroten)
- Natuurlijk zal je soms eerst een oefening makkelijker moeten maken (we
overschatten P vaak)
o Constante observatie dus nodig
o Vaak try en error
- ! te makkelijk => niet motiverend, te moeilijk => ontmoedigend
VARIATIE
- Hoe vertalen naar patient? => gebruik andere elementen voor dezelfde taak
o (vb bij grijpoefeningen steeds een ander voorwerp grijpen,
manipulatiecomponent is steeds anders maar rijkcomponent blijft
gelijk)
- ! creativiteit noodzakelijk
DOEL-GEORIENTEERD
- Hoe vertalen naar patient? => laat de P naar een duidelijk doel bewegen (zorg
dat deze goed weet wat hij moet doen)
- Vb bij transfer uit rolstoel; ‘kom maar goed naar voor’ => zorg dat je romp
over je knieën hangt?
1
,TAAK GERELATEERD
- Hoe vertalen naar Patient? => zorg dat beweging functioneel is, een activiteit
van ADL
- Vb train trappen niet gewoon quadriceps in de fitness
- ! dilemma in neurorevalidatie
o Selectief bewegen functioneel bewegen (wanneer overgaan naar?,
wanneer terugvallen op?
o Geen pure oplossing, steeds een goede mix
we doen nooit ofwel het een ofwel het ander => we zoeken naar
goede mix (als je functioneel traint daarna ga je specifiek op
analytisch en dan werk je terug taak-specifiek/functioneel
vb je werkt aan lay up basket en dit lukt niet zo goed dan ga je
aan specifieke onderdelen werken vb voetenwerk en dan terug
aan de volledige lay up
FEEDBACK
- hoe vertalen naar Patient? => geef informatie over uitgevoerde oefening
(zowel positief als negatief!)
- KOP: knowledge of performance (kennis over uitvoering) => hoe was de
uitvoering? Hoe was kwaliteit van beweging?
- KOR: knowledge of result (kennis over resultaat) => heeft de P het doel
bereikt?
- Feedback dient constructief te zijn!
DE PATIENT IN DE ACUTE FASE
KLINISCH ZIEKTEBEELD: CVA EN CCT
2
,CVA
- Cerebrovasculair accident (CVA) of beroerte
- ”the sudden onset of a focal neurological deficit lasting more than 24 hours in
which causes other than vascular have been excluded” (WHO, 2001)
- Belangrijkste oorzaak van beperking in de ontwikkelde wereld
o 25%: <65j
o 75%: 65J en ouder
- Evidence-based interventie die mortaliteit en morbiditeit vermindert: acute
CVA eenheid (stroke unit)
- En voor ischemie:
o Trombolyse
o Trombectomie
- 20%: sterft (binnen de 4 weken), 30%: volledig (snel) herstel, 40-50%:
“reststoornissen”
KLINISCH BEELD – CVA
- Motorisch: contralaterale hemiparese of hemiplegie
- En/of: bewustzijns-, sensorische, visuele, taal-, spraak-, cognitieve, emotionele,
balans-, slik-, faciale, continentie-, aandachtsstoornissen
- Afhankelijk van wat?
o Zone van de hersenen waar het CVA gebeurt
o Ook op andere locaties mogelijk, bv ‘spinal stroke’
CCT
- Cranio-cerebraal trauma (CCT) of hersentrauma
- Hersenletsel ontstaan door een externe kracht
- Gesloten of open trauma
- Meest voorkomende oorzaken:
o Sportongevallen
o Ongevallen als weggebruiker
o Aanval
o Val
- Piek-incidentie tussen 16 en 25 jaar, Neemt terug toe vanaf 65 jaar
- CCT kan tot gevolg hebben: milde vorm van hersenschudding ➔ zeer ernstige
letsels/dood
- Primaire schade: directe impact
- Secundaire schade: oedeem, haematoom door impact, met als gevolg druk en
occlusie van bloedvaten
CCT – KLINISCH BEELD
- Fysieke stoornissen: tonus, kracht, ataxie, duizeligheid, epilepsie, etc.
- Cognitieve en perceptiestoornissen: aandacht, geheugen, redeneren,
dyspraxie, etc.
- Emotionele en gedragsstoornissen: (verbale) agressie, frontale dysinhibitie,
etc.
- Ook vaak geassocieerde letsels: bv. Fracturen
KINESITHERAPEUTISCHE BEHANDELINGSSTRATEGIEEN
3
,MOTORISCHE STOORNISSEN
Primaire stoornissen
- Negatief (verlies van wat er voordien wel was)
o Vb parese, ataxie…
- Positief (additioneel)
o Vb spasticiteit, tremor..
Secundaire stoornissen
- Contractuur (vb heupflexe)
- Schoudersubluxatie
- Zwelling (vb paretische hand)
PARESE
Kan inhouden:
- Significante bijdrage tot beperking van activiteit (ICF)
- Parese (in verkorte ROM)
- tijd tot piek moment
- Moment sneller als snelheid
- contractie aanhouden
dus in therapie:
- Begin zo snel mogelijk (als je patiënt medisch stabiel is), ook functioneel!
- Gebruik variaties van contracties
- Varieer ROM
- Varieer snelheid
- Wissel af met aangehouden contracties
Als de spieren niet tegen de zwaartekracht kunnen werken
- Schakel zwaartekracht uit
bij MRC = 0
- Electrostimulatie (ES)
- Mentaal oefenen
Als spieren wel tegen zwaartekracht kunnen werkenµ
- Laat tegen (bijna maximale) weerstand bewegen, bv.
o Manueel (bv. PNF)
o Tegen lichaamseigen weerstand (bv. Squat voor M. quadriceps)
o Elke andere manier
ATAXIE
Kan inhouden:
4
, - Incorrect bewegingspatroon (‘jerky trajectory’)
- Dysmetrie
- Rebound fenomeen
- Dysdiadochokinese
- Intentietremor
In therapie:
- Focus op taak specifieke (functionele) training
- Oefen een deel zowel als het geheel
- Varieer
- Oefen het geheel plus additionele taken (dual tasks)
SPASTICITEIT
Indien mild tot matig:
- Focus op taak gerelateerde training
- Excentrisch oefenen van spieren die spasticiteit ontwikkelen+oefenen van
antagonisten (reciproke innervatie)
- Behouden van spierlengte
Indien matig tot ernstig (ook bij contractuur):
- Casting (ingipsen)
- Medicatie, bv. baclofen (pomp) of botox
SECUNDAIRE STOORNISSEN
- Moeten vermeden worden!
- Contracturen? => stretchposities (min 20-30min)
o Toch? => dan casting
- Subluxatie => voorzichtig omgaan met de hemi-arm
o Is het er toch? Dan ES, manuele ondersteuning bij zitten en staan
- Zwelling => positionering
o is het er toch? Dan positionering en misschien ES, kinesiotape
DE ACTUTE PATIENT VOOR EN GEDURENDE STABILISATIE
1 PRE-KINE ONDERZOEK
Is de patiënt medisch gezien stabiel genoeg voor kine?
Patiënt kan verdoofd, volledig verlamd (acute fase!) en/of geïntubeerd zijn met gedaalde
bewustzijnstoestand
Info uit dossier en over vitale parameters ➔Nu vooralcontact met MDT
2 KINE ONDERZOEK
5
REVALIDATIE BIJ VOLWASSENEN
ALGEMENE BEHANDELINGSPRINCIPES
PRINCIPES VAN MOTORISCH LEREN VOOR NEUROREVALIDATIE
Deze principes proberen we te integreren in alle behandelingsdoelen en
behandelingsmodaliteiten
- Intensiteit
- Progressie
- Variatie
- Doel-georiënteerd
- Taak-gerelateerd
- Feedback
INTENSITEIT
- Hoe vertalen naar patient? => HERHALINGEN
o Hoe meer herhalingen hoe meer/sneller de vooruitgang
o Aangepast aan belastbaarheidsniveau van patient
o Door herhalingen gaat de synapsconformatie veranderen/verbeteren
waardoor de activiteit/oefening efficienter/beter kan worden uitgevoerd
- Sets van herhalingen met ertussen rust
PROGRESSIE
- Hoe vertalen naar patient? => maak de taak moeilijker (vb wandelafstand bij
gangtraining vergroten)
- Natuurlijk zal je soms eerst een oefening makkelijker moeten maken (we
overschatten P vaak)
o Constante observatie dus nodig
o Vaak try en error
- ! te makkelijk => niet motiverend, te moeilijk => ontmoedigend
VARIATIE
- Hoe vertalen naar patient? => gebruik andere elementen voor dezelfde taak
o (vb bij grijpoefeningen steeds een ander voorwerp grijpen,
manipulatiecomponent is steeds anders maar rijkcomponent blijft
gelijk)
- ! creativiteit noodzakelijk
DOEL-GEORIENTEERD
- Hoe vertalen naar patient? => laat de P naar een duidelijk doel bewegen (zorg
dat deze goed weet wat hij moet doen)
- Vb bij transfer uit rolstoel; ‘kom maar goed naar voor’ => zorg dat je romp
over je knieën hangt?
1
,TAAK GERELATEERD
- Hoe vertalen naar Patient? => zorg dat beweging functioneel is, een activiteit
van ADL
- Vb train trappen niet gewoon quadriceps in de fitness
- ! dilemma in neurorevalidatie
o Selectief bewegen functioneel bewegen (wanneer overgaan naar?,
wanneer terugvallen op?
o Geen pure oplossing, steeds een goede mix
we doen nooit ofwel het een ofwel het ander => we zoeken naar
goede mix (als je functioneel traint daarna ga je specifiek op
analytisch en dan werk je terug taak-specifiek/functioneel
vb je werkt aan lay up basket en dit lukt niet zo goed dan ga je
aan specifieke onderdelen werken vb voetenwerk en dan terug
aan de volledige lay up
FEEDBACK
- hoe vertalen naar Patient? => geef informatie over uitgevoerde oefening
(zowel positief als negatief!)
- KOP: knowledge of performance (kennis over uitvoering) => hoe was de
uitvoering? Hoe was kwaliteit van beweging?
- KOR: knowledge of result (kennis over resultaat) => heeft de P het doel
bereikt?
- Feedback dient constructief te zijn!
DE PATIENT IN DE ACUTE FASE
KLINISCH ZIEKTEBEELD: CVA EN CCT
2
,CVA
- Cerebrovasculair accident (CVA) of beroerte
- ”the sudden onset of a focal neurological deficit lasting more than 24 hours in
which causes other than vascular have been excluded” (WHO, 2001)
- Belangrijkste oorzaak van beperking in de ontwikkelde wereld
o 25%: <65j
o 75%: 65J en ouder
- Evidence-based interventie die mortaliteit en morbiditeit vermindert: acute
CVA eenheid (stroke unit)
- En voor ischemie:
o Trombolyse
o Trombectomie
- 20%: sterft (binnen de 4 weken), 30%: volledig (snel) herstel, 40-50%:
“reststoornissen”
KLINISCH BEELD – CVA
- Motorisch: contralaterale hemiparese of hemiplegie
- En/of: bewustzijns-, sensorische, visuele, taal-, spraak-, cognitieve, emotionele,
balans-, slik-, faciale, continentie-, aandachtsstoornissen
- Afhankelijk van wat?
o Zone van de hersenen waar het CVA gebeurt
o Ook op andere locaties mogelijk, bv ‘spinal stroke’
CCT
- Cranio-cerebraal trauma (CCT) of hersentrauma
- Hersenletsel ontstaan door een externe kracht
- Gesloten of open trauma
- Meest voorkomende oorzaken:
o Sportongevallen
o Ongevallen als weggebruiker
o Aanval
o Val
- Piek-incidentie tussen 16 en 25 jaar, Neemt terug toe vanaf 65 jaar
- CCT kan tot gevolg hebben: milde vorm van hersenschudding ➔ zeer ernstige
letsels/dood
- Primaire schade: directe impact
- Secundaire schade: oedeem, haematoom door impact, met als gevolg druk en
occlusie van bloedvaten
CCT – KLINISCH BEELD
- Fysieke stoornissen: tonus, kracht, ataxie, duizeligheid, epilepsie, etc.
- Cognitieve en perceptiestoornissen: aandacht, geheugen, redeneren,
dyspraxie, etc.
- Emotionele en gedragsstoornissen: (verbale) agressie, frontale dysinhibitie,
etc.
- Ook vaak geassocieerde letsels: bv. Fracturen
KINESITHERAPEUTISCHE BEHANDELINGSSTRATEGIEEN
3
,MOTORISCHE STOORNISSEN
Primaire stoornissen
- Negatief (verlies van wat er voordien wel was)
o Vb parese, ataxie…
- Positief (additioneel)
o Vb spasticiteit, tremor..
Secundaire stoornissen
- Contractuur (vb heupflexe)
- Schoudersubluxatie
- Zwelling (vb paretische hand)
PARESE
Kan inhouden:
- Significante bijdrage tot beperking van activiteit (ICF)
- Parese (in verkorte ROM)
- tijd tot piek moment
- Moment sneller als snelheid
- contractie aanhouden
dus in therapie:
- Begin zo snel mogelijk (als je patiënt medisch stabiel is), ook functioneel!
- Gebruik variaties van contracties
- Varieer ROM
- Varieer snelheid
- Wissel af met aangehouden contracties
Als de spieren niet tegen de zwaartekracht kunnen werken
- Schakel zwaartekracht uit
bij MRC = 0
- Electrostimulatie (ES)
- Mentaal oefenen
Als spieren wel tegen zwaartekracht kunnen werkenµ
- Laat tegen (bijna maximale) weerstand bewegen, bv.
o Manueel (bv. PNF)
o Tegen lichaamseigen weerstand (bv. Squat voor M. quadriceps)
o Elke andere manier
ATAXIE
Kan inhouden:
4
, - Incorrect bewegingspatroon (‘jerky trajectory’)
- Dysmetrie
- Rebound fenomeen
- Dysdiadochokinese
- Intentietremor
In therapie:
- Focus op taak specifieke (functionele) training
- Oefen een deel zowel als het geheel
- Varieer
- Oefen het geheel plus additionele taken (dual tasks)
SPASTICITEIT
Indien mild tot matig:
- Focus op taak gerelateerde training
- Excentrisch oefenen van spieren die spasticiteit ontwikkelen+oefenen van
antagonisten (reciproke innervatie)
- Behouden van spierlengte
Indien matig tot ernstig (ook bij contractuur):
- Casting (ingipsen)
- Medicatie, bv. baclofen (pomp) of botox
SECUNDAIRE STOORNISSEN
- Moeten vermeden worden!
- Contracturen? => stretchposities (min 20-30min)
o Toch? => dan casting
- Subluxatie => voorzichtig omgaan met de hemi-arm
o Is het er toch? Dan ES, manuele ondersteuning bij zitten en staan
- Zwelling => positionering
o is het er toch? Dan positionering en misschien ES, kinesiotape
DE ACTUTE PATIENT VOOR EN GEDURENDE STABILISATIE
1 PRE-KINE ONDERZOEK
Is de patiënt medisch gezien stabiel genoeg voor kine?
Patiënt kan verdoofd, volledig verlamd (acute fase!) en/of geïntubeerd zijn met gedaalde
bewustzijnstoestand
Info uit dossier en over vitale parameters ➔Nu vooralcontact met MDT
2 KINE ONDERZOEK
5
