Marc
Dhaeze
KWALITEIT
1. INLEIDING
We leven in een VUCA-wereld
- V: volatile (= vluchtig)
- U: uncertain (= onzeker)
- C: complex
- A: ambiguous (= tweeledig)
= betekent dat alles snel en continu verandert, steeds complexer en onzeker wordt
2. KERNBEGRIPPEN
2.1 KWALITEIT
Kwaliteit is de mate waarin:
- het proces en het resultaat van een geleverde dienst
- voldoet aan de behoeften en verwachtingen van de belanghebbenden
(interne medewerkers van voorziening en externe belanghebbenden partijen buiten
organisaties)
- in lijn met de visie van de organisatie
- komt tot uitdrukking in de objectieve en subjectieve beoordelingen van belanghebbenden
Statische en dynamische kwaliteit:
- statische kwaliteit = het intern regel- en controlesysteem dat bestaat uit afspraken,
procedures, richtlijnen en protocollen waarover een organisatie beschikt om inzichtelijk te
communiceren over wat de organisatie doet
Vb.: procedurebeschrijvingen inzake aanmelding en intake, klachtenprocedures,
gedragscodes, methodische richtlijnen
- dynamische kwaliteit = gaat uit van het lerend vermogen van de organisatie, met verbeteren
en ontwikkelen als leidmotief door bv. reflectie, experimenteren, elkaar inspireren,…
alles wat nu als kwalitatief hoogwaardig ervaren wordt, kan volgend jaar anders beleefd
worden
2.2 KWALITEIT VAN ZORG
Kwaliteitsvolle zorg moet voldoen aan 8 kenmerken:
1
, Marc
Dhaeze
effectief efficiënt tijdig toegankelijk
billijk continu veilig patiënt-gestuurd
In een organisatie wordt dagelijks gewerkt aan kwaliteit en beleid op een ongerichte manier: ad hoc,
onbewust, onsystematisch of persoonsgebonden
Wanneer het werken aan kwaliteitsverbetering een vaste plaats krijgt dmv systematische, gerichte en
geplande activiteiten kwaliteitszorg
Kwaliteitszorg = de systematische organisatie van gerichte activiteiten die tot doel hebben de
dienstverlening te meten en vervolgens te verbeteren, en dit vanuit 3 managementfuncties:
1. kwaliteitsplanning
2. kwaliteitscontrole
3. kwaliteitsverbetering
Examenvraag: ‘hoe kwaliteit van zorg garanderen?’
2.3 VERANTWOORDE ZORG
opvattingen hierover zijn aan veranderingen onderhevig en bijgevolg niet zomaar te vatten in
regelgeving
Wel bepaalt het kwaliteitsdecreet dat verantwoorde zorg voldoet aan de vereisten van:
- doeltreffendheid
- doelmatigheid
- continuïteit
- maatschappelijke aanvaardbaarheid
- gebruikersgerichtheid
3. HOE WORDT DE KWAL ITEIT VAN ZORG GEGAR ANDEERD?
3.1 VAN WETGEVING TOT TOEZICHT
Kwaliteit van zorg komt niet vanzelf… Er is een wettelijk kader nodig, maar ook deskundige
zorgverleners!
Er moeten kwaliteitsnormen zijn, maar ook opvolging, controle en verbeteracties!
Er wordt aan gewerkt op vele niveaus, door:
- overheden
- zorgvoorzieningen
- individuele zorgverleners
- …
3.1.1 DE KWALITEITSW ET
= bepaalt welke kwaliteitseisen zorgverleners moeten naleven
- van toepassing op alle gezondheidszorgbeoefenaars
- federale toezichtcommissie: wordt belast met toezicht op de toepassing van de wet
2
, Marc
Dhaeze
- inwerktreding 1 juli 2022
Deze bepalingen betreffen met name:
- de garantie van diagnostische en therapeutische vrijheid voor beroepsbeoefenaars
- de vereiste van een visum om uit te mogen oefenen
- de voorwaarden op het gebied van omkadering, structuur en organisatie van de
praktijkvoering
- het bijhouden van patiëntendossiers
- de verplichting van continuïteit van de zorg
- de communicatie van beoefenaars met het publiek
deze bepalingen zullen worden aangevuld met de invoering van het portfolio, het register
van praktijken en de federale toezichtcommissie
3.1.2 DE REGELGEVING OVER DE GEZONDHEIDSBEROEPEN
De regelgeving over de gezondheidsberoepen (federaal niveau), die onder meer bepaalt onder
welke voorwaarden iemand een gezondheidsberoep zoals arts, verpleegkundige, kinesitherapeut,
tandarts of apotheker mag uitvoeren.
3.1.3 HET KWALITEITSDECREET
Het ‘kwaliteitsdecreet’ (op Vlaams niveau) waarmee de overheid zorgvoorzieningen ertoe aanzet om
actief aan kwaliteit van zorg te werken en zichzelf te verbeteren op dat vlak; de voorzieningen moeten
ook aantonen welke inspanningen ze leveren om de zorgkwaliteit te verhogen.
3.1.4 HET TOEZICHT DOOR ZORGINSPECTIE
3.1.4.1 ALGEMENE ZIEKENHUIZEN
De Vlaamse algemene ziekenhuizen beschikken, voor het verbeteren en bewaken van hun kwaliteit
van zorg, over een model met 3 pijlers:
1. Vlaams indicatorenproject voor patiënten en professionals (VIP2)
= meet de kwaliteit van zorg in de meeste Vlaamse AZ
ZH kiezen zelf of en welke indicatoren ze meten
resultaten verschijnen op www.zorgkwaliteit.be
kunnen info gebruiken voor verbeteracties
ook pt. kunnen deze info gebruiken om, in overleg met een arts, een overwogen
keuze te maken voor een bepaald ZH
2. Ziekenhuisaccreditatie
= een externe organisatie beoordeelt in welke mate het ZH kwaliteitsvolle en veilige
zorg aanbiedt
ZH krijgen het label voor een beperkt aantal jaren
ZH kiezen vrijwillig of ze al dan niet voor accreditatie gaan
3
, Marc
Dhaeze
3. Toezichtmodel van Zorginspectie
Bestaat uit 2 onderling verbonden luiken: nalevingstoezicht en systeemtoezicht
Nalevingstoezicht:
= gebeurt in alle Vlaamse ZH en richt zich op zorgtrajecten
via onaangekondigde inspectie nagaan of de zorgpraktijk voldoet aan de
vooropgestelde eisen die gebundeld zijn in een eisenkader
kan als volgt samengevat worden:
o onaangekondigde inspectie
o geen voorafgaande zelfevaluatie
o in elk ZH worden dezelfde onderwerpen geïnspecteerd
o toets op concreet geleverde kwaliteit van zorg is een momentopname
Systeemtoezicht:
= beoordeelt het kwaliteitssysteem achter de geleverde zorg
ZH die vrijwillig in een accreditatietraject zijn gestapt, worden vrijgesteld
gebeurt steeds aangekondigd
kan als volgt samengevat worden:
o aangekondigde inspectie
o intensieve voorafgaande zelfevaluatie
o in elk ZH worden dezelfde onderwerpen geïnspecteerd en in functie van een
risicoanalyse wordt op bepaalde onderwerpen een meer/minder sterke focus
gelegd
o toets op organisatie van zorg zoekt naar kwaliteitsgaranties op langere
termijn
3.1.4.2 WOONZORGCENTRA
Om erkend te worden en te blijven, inspecteert de Vlaamse overheid regelmatig de WZC:
- de inspecties worden uitgevoerd door de afdeling Zorginspectie van het Departement Welzijn,
Volksgezondheid en Gezin
- WZC worden minstens elke 4 jaar algemeen geïnspecteerd
- na klachten bij de Woonzorglijn of omwille van andere aanwijzingen, kunnen extra inspecties
gebeuren
Samenvatting:
- inspecties worden niet aangekondigd
- meeste inspecties vinden overdag plaats, op weekdagen, maar kunnen op indicatie ook op
minder gebruikelijke momenten zoals ’s avonds, ’s nachts of tijdens het weekend zijn
- inspecteur gebruikt een gestructureerd en intern afgestemd inspectie-instrument,
onderverdeeld in verschillende modules
- niet alle modules komen elk inspectiebezoek aan bod
- de inspecteur baseert zich voor zijn vaststellingen op verschillende bronnen zoals:
observaties
bevraging van medewerkers en verantwoordelijken
inzage in documenten
bevraging van bewoners en/of familieleden
4
Dhaeze
KWALITEIT
1. INLEIDING
We leven in een VUCA-wereld
- V: volatile (= vluchtig)
- U: uncertain (= onzeker)
- C: complex
- A: ambiguous (= tweeledig)
= betekent dat alles snel en continu verandert, steeds complexer en onzeker wordt
2. KERNBEGRIPPEN
2.1 KWALITEIT
Kwaliteit is de mate waarin:
- het proces en het resultaat van een geleverde dienst
- voldoet aan de behoeften en verwachtingen van de belanghebbenden
(interne medewerkers van voorziening en externe belanghebbenden partijen buiten
organisaties)
- in lijn met de visie van de organisatie
- komt tot uitdrukking in de objectieve en subjectieve beoordelingen van belanghebbenden
Statische en dynamische kwaliteit:
- statische kwaliteit = het intern regel- en controlesysteem dat bestaat uit afspraken,
procedures, richtlijnen en protocollen waarover een organisatie beschikt om inzichtelijk te
communiceren over wat de organisatie doet
Vb.: procedurebeschrijvingen inzake aanmelding en intake, klachtenprocedures,
gedragscodes, methodische richtlijnen
- dynamische kwaliteit = gaat uit van het lerend vermogen van de organisatie, met verbeteren
en ontwikkelen als leidmotief door bv. reflectie, experimenteren, elkaar inspireren,…
alles wat nu als kwalitatief hoogwaardig ervaren wordt, kan volgend jaar anders beleefd
worden
2.2 KWALITEIT VAN ZORG
Kwaliteitsvolle zorg moet voldoen aan 8 kenmerken:
1
, Marc
Dhaeze
effectief efficiënt tijdig toegankelijk
billijk continu veilig patiënt-gestuurd
In een organisatie wordt dagelijks gewerkt aan kwaliteit en beleid op een ongerichte manier: ad hoc,
onbewust, onsystematisch of persoonsgebonden
Wanneer het werken aan kwaliteitsverbetering een vaste plaats krijgt dmv systematische, gerichte en
geplande activiteiten kwaliteitszorg
Kwaliteitszorg = de systematische organisatie van gerichte activiteiten die tot doel hebben de
dienstverlening te meten en vervolgens te verbeteren, en dit vanuit 3 managementfuncties:
1. kwaliteitsplanning
2. kwaliteitscontrole
3. kwaliteitsverbetering
Examenvraag: ‘hoe kwaliteit van zorg garanderen?’
2.3 VERANTWOORDE ZORG
opvattingen hierover zijn aan veranderingen onderhevig en bijgevolg niet zomaar te vatten in
regelgeving
Wel bepaalt het kwaliteitsdecreet dat verantwoorde zorg voldoet aan de vereisten van:
- doeltreffendheid
- doelmatigheid
- continuïteit
- maatschappelijke aanvaardbaarheid
- gebruikersgerichtheid
3. HOE WORDT DE KWAL ITEIT VAN ZORG GEGAR ANDEERD?
3.1 VAN WETGEVING TOT TOEZICHT
Kwaliteit van zorg komt niet vanzelf… Er is een wettelijk kader nodig, maar ook deskundige
zorgverleners!
Er moeten kwaliteitsnormen zijn, maar ook opvolging, controle en verbeteracties!
Er wordt aan gewerkt op vele niveaus, door:
- overheden
- zorgvoorzieningen
- individuele zorgverleners
- …
3.1.1 DE KWALITEITSW ET
= bepaalt welke kwaliteitseisen zorgverleners moeten naleven
- van toepassing op alle gezondheidszorgbeoefenaars
- federale toezichtcommissie: wordt belast met toezicht op de toepassing van de wet
2
, Marc
Dhaeze
- inwerktreding 1 juli 2022
Deze bepalingen betreffen met name:
- de garantie van diagnostische en therapeutische vrijheid voor beroepsbeoefenaars
- de vereiste van een visum om uit te mogen oefenen
- de voorwaarden op het gebied van omkadering, structuur en organisatie van de
praktijkvoering
- het bijhouden van patiëntendossiers
- de verplichting van continuïteit van de zorg
- de communicatie van beoefenaars met het publiek
deze bepalingen zullen worden aangevuld met de invoering van het portfolio, het register
van praktijken en de federale toezichtcommissie
3.1.2 DE REGELGEVING OVER DE GEZONDHEIDSBEROEPEN
De regelgeving over de gezondheidsberoepen (federaal niveau), die onder meer bepaalt onder
welke voorwaarden iemand een gezondheidsberoep zoals arts, verpleegkundige, kinesitherapeut,
tandarts of apotheker mag uitvoeren.
3.1.3 HET KWALITEITSDECREET
Het ‘kwaliteitsdecreet’ (op Vlaams niveau) waarmee de overheid zorgvoorzieningen ertoe aanzet om
actief aan kwaliteit van zorg te werken en zichzelf te verbeteren op dat vlak; de voorzieningen moeten
ook aantonen welke inspanningen ze leveren om de zorgkwaliteit te verhogen.
3.1.4 HET TOEZICHT DOOR ZORGINSPECTIE
3.1.4.1 ALGEMENE ZIEKENHUIZEN
De Vlaamse algemene ziekenhuizen beschikken, voor het verbeteren en bewaken van hun kwaliteit
van zorg, over een model met 3 pijlers:
1. Vlaams indicatorenproject voor patiënten en professionals (VIP2)
= meet de kwaliteit van zorg in de meeste Vlaamse AZ
ZH kiezen zelf of en welke indicatoren ze meten
resultaten verschijnen op www.zorgkwaliteit.be
kunnen info gebruiken voor verbeteracties
ook pt. kunnen deze info gebruiken om, in overleg met een arts, een overwogen
keuze te maken voor een bepaald ZH
2. Ziekenhuisaccreditatie
= een externe organisatie beoordeelt in welke mate het ZH kwaliteitsvolle en veilige
zorg aanbiedt
ZH krijgen het label voor een beperkt aantal jaren
ZH kiezen vrijwillig of ze al dan niet voor accreditatie gaan
3
, Marc
Dhaeze
3. Toezichtmodel van Zorginspectie
Bestaat uit 2 onderling verbonden luiken: nalevingstoezicht en systeemtoezicht
Nalevingstoezicht:
= gebeurt in alle Vlaamse ZH en richt zich op zorgtrajecten
via onaangekondigde inspectie nagaan of de zorgpraktijk voldoet aan de
vooropgestelde eisen die gebundeld zijn in een eisenkader
kan als volgt samengevat worden:
o onaangekondigde inspectie
o geen voorafgaande zelfevaluatie
o in elk ZH worden dezelfde onderwerpen geïnspecteerd
o toets op concreet geleverde kwaliteit van zorg is een momentopname
Systeemtoezicht:
= beoordeelt het kwaliteitssysteem achter de geleverde zorg
ZH die vrijwillig in een accreditatietraject zijn gestapt, worden vrijgesteld
gebeurt steeds aangekondigd
kan als volgt samengevat worden:
o aangekondigde inspectie
o intensieve voorafgaande zelfevaluatie
o in elk ZH worden dezelfde onderwerpen geïnspecteerd en in functie van een
risicoanalyse wordt op bepaalde onderwerpen een meer/minder sterke focus
gelegd
o toets op organisatie van zorg zoekt naar kwaliteitsgaranties op langere
termijn
3.1.4.2 WOONZORGCENTRA
Om erkend te worden en te blijven, inspecteert de Vlaamse overheid regelmatig de WZC:
- de inspecties worden uitgevoerd door de afdeling Zorginspectie van het Departement Welzijn,
Volksgezondheid en Gezin
- WZC worden minstens elke 4 jaar algemeen geïnspecteerd
- na klachten bij de Woonzorglijn of omwille van andere aanwijzingen, kunnen extra inspecties
gebeuren
Samenvatting:
- inspecties worden niet aangekondigd
- meeste inspecties vinden overdag plaats, op weekdagen, maar kunnen op indicatie ook op
minder gebruikelijke momenten zoals ’s avonds, ’s nachts of tijdens het weekend zijn
- inspecteur gebruikt een gestructureerd en intern afgestemd inspectie-instrument,
onderverdeeld in verschillende modules
- niet alle modules komen elk inspectiebezoek aan bod
- de inspecteur baseert zich voor zijn vaststellingen op verschillende bronnen zoals:
observaties
bevraging van medewerkers en verantwoordelijken
inzage in documenten
bevraging van bewoners en/of familieleden
4
