Hoofdstuk 2 Normatieve theorieën
Normatieve theorie Beoordeelt Streeft naar
Deugdenethiek Karakter en motieven Handelen vanuit goede
van de handelende eigenschappen
persoon
Teleologische of Gevolgen (doel) van Handelen om
gevolgenethiek de handeling gewaardeerde doelen
te bereiken. Handelen
zodat gent
maximaliseert voor zo
veel mogelijk mensen
Deontologische of Handeling zelf, intentie Handelen op basis van
beginselethiek redelijke morele regels
Zorgethiek Handelen in specifieke Handelen vanuit
relaties zorgzaamheid en de
relatie met de ander
2.1 Deugdenethiek
In het deugdenethiek wordt gekeken naar welke handeling moreel juist is
door naar de persoonlijkheid van de actor te kijken.
Deugden zijn goede eigenschappen van individuen zoals;
- Rechtvaardigheid
- Moed
- Zorgzaamheid
Ze komen zowel binnen als buiten voor.
Je herkent een deugd pas, wanneer iemand zich goed gedraagt.
Door constant te reflecteren op je handelen, kunnen je deugden verder
ontwikkelen.
Aristoteles is de belangrijkste vertegenwoordiger van deugden.
- ‘Een goed leven’ alleen mogelijk als mensen deugden ontwikkelen.
- Deugden is een evenwicht tussen 2 uitersten. Deugd te ver omslaat, kan
het veranderen in een ondeugd, en als iemand een deugd onvoldoende in
de praktijk brengt maakt hij zich ook schuldig aan een ondeugd.
- Deugden en ondeugden staan niet los van elkaar.
2.1.1 Deugden in sociaal werk
Banks en Gallagher benoemden 7 centrale deugden;
- Professionele wijsheid in complexe situaties
- Zorg, respect en betrouwbaarheid in het contract met cliënten
- Moed, integriteit en rechtvaardigheid waar er wordt samengewerkt
met anderen
, Voorbeelden professionele deugden steeds bestaan uit een evenwicht
tussen te veel en te weinig.
Te weinig Professionele deugd Te veel
Rigide: strak Professionele wijsheid in Stuurloos: met alle winden
vasthouden aan complexe situaties: meewaaien.
protocollen en regels rekening houden met Gebrek aan daadkracht:
verschillende aspecten in blijven hangen in
deze unieke situatie en overwegingen, alle kanten
voortdurende reflectie van de zaak bezien en niet
tot keuzes komen
Respectloos: over Respectvol: respect voor Volgzaam: kritiekloos
grenzen van de ander autonomie volgen van de wensen van
heen gaan de ander
2.1.2 Kritiek op de deugdenethiek
- Een kritiek punt is, dat in verschillende contexten verschillende deugden
nodig of ongewenst kunnen zijn.
- Een ander kritiek punt is dat er, ook als we het eens zijn over deugden,
nog steeds te weinig specifiek is over wat we in een concrete situatie
moeten doen op basis van die deugd.
- Ten slotte, handelingen die we als deugdzaam beoordelen, voortkomen
uit het karakter van de actor of uit de omstandigheden.
2.1.3 Voorbeeld van een deugd: tolerantie en respect
Tolerantie is een deugd die een stap kan zijn op weg naar verbondenheid.
Het betekent ‘verdraagzaamheid jegens andersdenkenden’.
Pluralistisch: naast elkaar bestaan van verschillende culturele en sociale
(belangen) groepen in een samenleving.
2.2 Gevolgenethiek
In de gevolgenethiek oftewel teleologische ethiek wordt beoordeeld
welke handeling moreel juist is door naar het doel of de gevolgen van de
handeling te kijken.
Een handeling is moreel juist, als die ertoe leidt dat een goed doel bereikt
wordt.
2.2.1 Utilisme
Utilisme is een belangrijke teleologische normatieve theorie.
Beschrijven: hoe mensen moreel zouden moeten handelen, waarbij ze een
afweging maken op basis van de positieve en negatieve gevolgen van hun
mogelijke handeling.
David Hume; ‘belangrijkste drijfveer van mensen zo veel mogelijk genot te
zoeken en pijn te vermijden’. Engels filosoof David Hume legde de basis
neer voor deze theorie.
Jeremy Bentham en John Stuart Mill werkten deze visie verder uit.
Normatieve theorie Beoordeelt Streeft naar
Deugdenethiek Karakter en motieven Handelen vanuit goede
van de handelende eigenschappen
persoon
Teleologische of Gevolgen (doel) van Handelen om
gevolgenethiek de handeling gewaardeerde doelen
te bereiken. Handelen
zodat gent
maximaliseert voor zo
veel mogelijk mensen
Deontologische of Handeling zelf, intentie Handelen op basis van
beginselethiek redelijke morele regels
Zorgethiek Handelen in specifieke Handelen vanuit
relaties zorgzaamheid en de
relatie met de ander
2.1 Deugdenethiek
In het deugdenethiek wordt gekeken naar welke handeling moreel juist is
door naar de persoonlijkheid van de actor te kijken.
Deugden zijn goede eigenschappen van individuen zoals;
- Rechtvaardigheid
- Moed
- Zorgzaamheid
Ze komen zowel binnen als buiten voor.
Je herkent een deugd pas, wanneer iemand zich goed gedraagt.
Door constant te reflecteren op je handelen, kunnen je deugden verder
ontwikkelen.
Aristoteles is de belangrijkste vertegenwoordiger van deugden.
- ‘Een goed leven’ alleen mogelijk als mensen deugden ontwikkelen.
- Deugden is een evenwicht tussen 2 uitersten. Deugd te ver omslaat, kan
het veranderen in een ondeugd, en als iemand een deugd onvoldoende in
de praktijk brengt maakt hij zich ook schuldig aan een ondeugd.
- Deugden en ondeugden staan niet los van elkaar.
2.1.1 Deugden in sociaal werk
Banks en Gallagher benoemden 7 centrale deugden;
- Professionele wijsheid in complexe situaties
- Zorg, respect en betrouwbaarheid in het contract met cliënten
- Moed, integriteit en rechtvaardigheid waar er wordt samengewerkt
met anderen
, Voorbeelden professionele deugden steeds bestaan uit een evenwicht
tussen te veel en te weinig.
Te weinig Professionele deugd Te veel
Rigide: strak Professionele wijsheid in Stuurloos: met alle winden
vasthouden aan complexe situaties: meewaaien.
protocollen en regels rekening houden met Gebrek aan daadkracht:
verschillende aspecten in blijven hangen in
deze unieke situatie en overwegingen, alle kanten
voortdurende reflectie van de zaak bezien en niet
tot keuzes komen
Respectloos: over Respectvol: respect voor Volgzaam: kritiekloos
grenzen van de ander autonomie volgen van de wensen van
heen gaan de ander
2.1.2 Kritiek op de deugdenethiek
- Een kritiek punt is, dat in verschillende contexten verschillende deugden
nodig of ongewenst kunnen zijn.
- Een ander kritiek punt is dat er, ook als we het eens zijn over deugden,
nog steeds te weinig specifiek is over wat we in een concrete situatie
moeten doen op basis van die deugd.
- Ten slotte, handelingen die we als deugdzaam beoordelen, voortkomen
uit het karakter van de actor of uit de omstandigheden.
2.1.3 Voorbeeld van een deugd: tolerantie en respect
Tolerantie is een deugd die een stap kan zijn op weg naar verbondenheid.
Het betekent ‘verdraagzaamheid jegens andersdenkenden’.
Pluralistisch: naast elkaar bestaan van verschillende culturele en sociale
(belangen) groepen in een samenleving.
2.2 Gevolgenethiek
In de gevolgenethiek oftewel teleologische ethiek wordt beoordeeld
welke handeling moreel juist is door naar het doel of de gevolgen van de
handeling te kijken.
Een handeling is moreel juist, als die ertoe leidt dat een goed doel bereikt
wordt.
2.2.1 Utilisme
Utilisme is een belangrijke teleologische normatieve theorie.
Beschrijven: hoe mensen moreel zouden moeten handelen, waarbij ze een
afweging maken op basis van de positieve en negatieve gevolgen van hun
mogelijke handeling.
David Hume; ‘belangrijkste drijfveer van mensen zo veel mogelijk genot te
zoeken en pijn te vermijden’. Engels filosoof David Hume legde de basis
neer voor deze theorie.
Jeremy Bentham en John Stuart Mill werkten deze visie verder uit.
