MACRO-
ECONOMIE
Prof: Tim Benjits
Stijn van Iersel
KuLeuven schakeljaar | 2024 – 2025
,Table of Contents
Thema 1: doelstelling en instrumenten van het economisch beleid. .3
1. De rol van de overheid in de economie..............................................3
2. Wat is overheidsbeleid.....................................................................3
3. Doelstellingen van economisch beleid...............................................5
4. Instrumenten van overheidsbeleid....................................................8
4.1. Instrumententypologie.............................................................................................. 8
4.2. Beleidsinstrumentenmatrix.....................................................................................10
Thema 2: Hoe zijn beleidskeuzen te verklaren..............................11
1. Inleiding........................................................................................11
2. Model van de beleidscyclus............................................................12
2.1. Agendavorming....................................................................................................... 14
2.2. Beleidsvoorbereiding.............................................................................................. 16
2.3. De beleidsbepaling.................................................................................................17
3. Theorie van de electorale en ideologische conjunctuurcycli..............18
4. Theorie van de politieke instituties.................................................19
Thema 3: budgettair beleid.........................................................21
1. Definitie en typologie.....................................................................21
2. Overheidsuitgaven.........................................................................22
3. Overheidsinkomsten......................................................................23
4. Saldo’s en normen in budgettair beleid...........................................25
4.1. Begroting saldo....................................................................................................... 25
4.2. Normen van de saldo’s........................................................................................... 26
4.3. Stabiliteits- en groeipacht (SGP).............................................................................26
5. Overheidsschuld............................................................................27
5.1. Dynamiek van de overheidsschuld.........................................................................27
5.2. Schuldbeheer.......................................................................................................... 28
Thema 4: monetair beleid............................................................29
1. De rol van de centrale bank in de economie....................................29
2. Wie is de centrale bank?................................................................30
3. Hoe de strekking van het monetair beleid weten.............................31
3.1. Regel van Taylor...................................................................................................... 32
, 4. Transmissiemechanisme.................................................................33
5. Geloofwaardigheid van de centrale banken.....................................34
Thema 5: Beleidseffecten: IS-LM model........................................35
1. IS-LM model, Macro-economisch evenwicht.....................................36
2. Samenstelling van het model..........................................................37
3. Werking van het model..................................................................43
4. Extra Mundell-Fleming model.........................................................45
Thema 6: Beleidseffecten: AA-AV model.......................................46
1. AA-AV model: Macro-economisch evenwicht (korte termijn)..............46
2. Samenstelling van het model..........................................................47
3. Werking van het AA-AV model........................................................52
4. EXTRA: Invloed van’ rational expectations’ op aggregatief aanbod en
vraag................................................................................................54
Thema 7: Inflatie........................................................................56
1. Begrippenkader.............................................................................56
2. Inflatiemaatstaven: hoe inflatie meten?..........................................57
3. Waarom is (hoge) inflatie en deflatie slecht?...................................58
4. Oorzaken van inflatie.....................................................................58
5. Relatie tussen inflatie, lonen en productiviteit................................59
6. Inflatiebeleid.................................................................................60
Thema 8: Conjunctuur en economische groei................................64
1. Conjunctuur...................................................................................64
2. Typologie van conjunctuurindicatoren.............................................67
3. Economische groei.........................................................................69
, Thema 1: doelstelling en instrumenten van
het economisch beleid
1. De rol van de overheid in de economie
De analyse van overheidsbeleid impliceert naast klassieke marktpartijen
(organisaties en bedrijven) ook de aanwezigheid van een overheid.
In een dergelijke GEMENGDE ECONOMIE met specifieke taken voor de
overheid (zie verder) kan de omvang van de overheidssector worden
gemeten via 2 indicatoren.
Een eerste maatstaf is het aandeel van de overheidsuitgaven in het
bbp
o Bruto binnenlands product, marktwaarde van alle eindproducten
en diensten binne een periode in een land zijn geproduceerd
o Y=C+I+G+E–Z
Y = BBP, C = private consumptive, I = private
investeringen,
G = overheidsuitgaven, E = export, z = import
Tweede maatstaf is de overheidstewerkstelling als percentage van de
totale tewerkstelling
2. Wat is overheidsbeleid
Wat?
Beleid is het streven naar het bereiken van bepaalde doeleinden met
bepaalde middelen en bepaalde tijdskeuzen (Hoogerwerf (1989))
Economische politiek is het geheel van maatregelen die door een
beleidsvoerder (…) wordt genomen om bepaalde doelstellingen op het
domein van allocatie, ordening, stabilisatie en verdeling te realiseren
Verschillende definities verwijzen steeds naar twee elementen om te kunnen
spreken over economisch beleid nl. doelstellingen en instrumenten
Efficiëntie vs effectiviteit vs doelbereiking
Hoe deze doelstellingen het efficiëntst (tegen de laagste kostprijs) kunnen
worden gerealiseerd
Een beleid (of instrument) is dus pas effectief als het bijdraagt tot de
realisatie
van de gestelde doelstelling
ECONOMIE
Prof: Tim Benjits
Stijn van Iersel
KuLeuven schakeljaar | 2024 – 2025
,Table of Contents
Thema 1: doelstelling en instrumenten van het economisch beleid. .3
1. De rol van de overheid in de economie..............................................3
2. Wat is overheidsbeleid.....................................................................3
3. Doelstellingen van economisch beleid...............................................5
4. Instrumenten van overheidsbeleid....................................................8
4.1. Instrumententypologie.............................................................................................. 8
4.2. Beleidsinstrumentenmatrix.....................................................................................10
Thema 2: Hoe zijn beleidskeuzen te verklaren..............................11
1. Inleiding........................................................................................11
2. Model van de beleidscyclus............................................................12
2.1. Agendavorming....................................................................................................... 14
2.2. Beleidsvoorbereiding.............................................................................................. 16
2.3. De beleidsbepaling.................................................................................................17
3. Theorie van de electorale en ideologische conjunctuurcycli..............18
4. Theorie van de politieke instituties.................................................19
Thema 3: budgettair beleid.........................................................21
1. Definitie en typologie.....................................................................21
2. Overheidsuitgaven.........................................................................22
3. Overheidsinkomsten......................................................................23
4. Saldo’s en normen in budgettair beleid...........................................25
4.1. Begroting saldo....................................................................................................... 25
4.2. Normen van de saldo’s........................................................................................... 26
4.3. Stabiliteits- en groeipacht (SGP).............................................................................26
5. Overheidsschuld............................................................................27
5.1. Dynamiek van de overheidsschuld.........................................................................27
5.2. Schuldbeheer.......................................................................................................... 28
Thema 4: monetair beleid............................................................29
1. De rol van de centrale bank in de economie....................................29
2. Wie is de centrale bank?................................................................30
3. Hoe de strekking van het monetair beleid weten.............................31
3.1. Regel van Taylor...................................................................................................... 32
, 4. Transmissiemechanisme.................................................................33
5. Geloofwaardigheid van de centrale banken.....................................34
Thema 5: Beleidseffecten: IS-LM model........................................35
1. IS-LM model, Macro-economisch evenwicht.....................................36
2. Samenstelling van het model..........................................................37
3. Werking van het model..................................................................43
4. Extra Mundell-Fleming model.........................................................45
Thema 6: Beleidseffecten: AA-AV model.......................................46
1. AA-AV model: Macro-economisch evenwicht (korte termijn)..............46
2. Samenstelling van het model..........................................................47
3. Werking van het AA-AV model........................................................52
4. EXTRA: Invloed van’ rational expectations’ op aggregatief aanbod en
vraag................................................................................................54
Thema 7: Inflatie........................................................................56
1. Begrippenkader.............................................................................56
2. Inflatiemaatstaven: hoe inflatie meten?..........................................57
3. Waarom is (hoge) inflatie en deflatie slecht?...................................58
4. Oorzaken van inflatie.....................................................................58
5. Relatie tussen inflatie, lonen en productiviteit................................59
6. Inflatiebeleid.................................................................................60
Thema 8: Conjunctuur en economische groei................................64
1. Conjunctuur...................................................................................64
2. Typologie van conjunctuurindicatoren.............................................67
3. Economische groei.........................................................................69
, Thema 1: doelstelling en instrumenten van
het economisch beleid
1. De rol van de overheid in de economie
De analyse van overheidsbeleid impliceert naast klassieke marktpartijen
(organisaties en bedrijven) ook de aanwezigheid van een overheid.
In een dergelijke GEMENGDE ECONOMIE met specifieke taken voor de
overheid (zie verder) kan de omvang van de overheidssector worden
gemeten via 2 indicatoren.
Een eerste maatstaf is het aandeel van de overheidsuitgaven in het
bbp
o Bruto binnenlands product, marktwaarde van alle eindproducten
en diensten binne een periode in een land zijn geproduceerd
o Y=C+I+G+E–Z
Y = BBP, C = private consumptive, I = private
investeringen,
G = overheidsuitgaven, E = export, z = import
Tweede maatstaf is de overheidstewerkstelling als percentage van de
totale tewerkstelling
2. Wat is overheidsbeleid
Wat?
Beleid is het streven naar het bereiken van bepaalde doeleinden met
bepaalde middelen en bepaalde tijdskeuzen (Hoogerwerf (1989))
Economische politiek is het geheel van maatregelen die door een
beleidsvoerder (…) wordt genomen om bepaalde doelstellingen op het
domein van allocatie, ordening, stabilisatie en verdeling te realiseren
Verschillende definities verwijzen steeds naar twee elementen om te kunnen
spreken over economisch beleid nl. doelstellingen en instrumenten
Efficiëntie vs effectiviteit vs doelbereiking
Hoe deze doelstellingen het efficiëntst (tegen de laagste kostprijs) kunnen
worden gerealiseerd
Een beleid (of instrument) is dus pas effectief als het bijdraagt tot de
realisatie
van de gestelde doelstelling
