BIOLOGISCHE ANTROPOLOGIE
HOOFDSTUK 1: ALGEMENE INLEIDENDE BESCHOUWINGEN
1. INLEIDING
o Biologische antropologie = Fysiologische antropologie
o De (natuurwetenschappelijke) studie van de mens vanuit evolutionair oogpunt.
“niets in biologie is logisch, behalve in het licht van de evolutie” Evolutie is noodzakelijk om de biologie te
kunnen verklaren
2. ANTROPOLOGIE EN DIENS SUBVELDEN
Antropologie in de ‘4-field approach’ = 4 overkoepelden domeinen die worden gebruikt om een totaal beeld te
krijgen van de antropologie
o Studie van de mensheid in al diens vormen.
o Cross-cultureel en holistisch.
o Vier Velden: culturele antropologie, linguïstische antropologie, archeologie, biologische antropologie
Cultuur differentieert mensen van andere dieren. Dieren beschikken niet over cultuur
Biologie produceert cultuur, maar cultuur kan biologie beïnvloeden. Biologie en cultuur hebben een onderlinge
wisselwerking onder elkaar
2.1 CULTURELE ANTROPOLOGIE
= De studie van menselijke samenlevingen, vooral in cross-culturele context (vergelijkingen maken tussen diverse
culturen)
o Etnologie: is de vergelijkende studie van culturen en etnische groepen, waarbij algemene patronen, verschillen
en overeenkomsten tussen samenlevingen worden geanalyseerd
o Etnografie: een cultuur of gemeenschap systematisch wordt bestudeerd door middel van participerende
observatie en interviews
2.2. LINGUISTISCHE ANTROPOLOGIE
= Studie van taal, geschiedenis en gebruik in culturen.
o Linguïstische vorm: grammaticale regels.
o Linguïstische functie: waarom spreken wij? Waarover praten wij?
-> GOSSIP & Grooming (Hypothese van Robin Dunbar cf vlooien bij mensapen)
o Sociale context waarin taal ontwikkelde?
o Taal = bioculturele parasiet
2.3. ARCHEOLOGIE (HISTORISCH EN PREHISTORISCH)
o Artefacten vb. stenen vuistbijlen tot zwaarden
= draagt bij tot onze kennis van de mens, om artefacten te kunnen maken zijn er vaardigheden nodig
o Materiële cultuur (van grotschilderingen tot SMAK).
o Nieuw en razendsnel ontwikkelend gebied: archeo- genetica.
1
,2.4. BIOLOGISCHE ANTROPOLOGIE
o Een biologische antropoloog is elke wetenschapper die de menselijke soort vanuit evolutionair perspectief
bestudeert.
REIKWIJDTE van de bio- antropologie (de subvleden van de biologische antropologie)
1. Paleoantropologie
= De studie van de fossiele overblijfselen van voorouderlijke mensachtigen en hun naaste verwanten (primaten).
o Onderzoek begint met veldwerk.
o Studie gebeurt in musea en universitaire labo’s.
2. Skeletale biologie
= De studie van het menselijke skelet en de patronen en processen van menselijke groei, fysiologie en ontwikkeling.
o Antropometrici : eerste generatie van biologische antropologen.
o Metingen van het menselijk lichaam (gemiddelden, variaties,…)
3. Paleopathologie (paleo + pathos + logos)
= Ziekten in oude menselijke populaties onderzoekn (bacteriën en virussen)
o Menselijke resten in archeologische context
Bv. sporen van infecties op botten en schedels
4. Forensische antropologie (zie ook bijlage in handboek!)
= Menselijke overblijfselen in legale (forensische) context!
o Oorlogsmisdrijven (genocide)
o Moord: doodsoorzaak en sporenonderzoek (DNA-revolutie in forensische context)
o Verkrachting (‘rape kit’)
5. Primatologie
= Niet-menselijke primaten en hun anatomie, genetica, gedrag en ecologie onderzoeken
o PIONIERS: Jane Goodall (chimpansees) and Diane Fossey (gorillas)
o Niet-menselijke primatenstudies: inzicht in evolutionaire verschillen en gelijkenissen
o Invloedrijk: Richard Wrangham (chimpansee) en Frans De Waal (Bonobo) zie verder
6. Menselijke biologie
= Menselijke groei en ontwikkeling, adaptatie aan extreme omgevingsomstandigheden en menselijke genetica.
o Voedingsantropologie: Het onderzoekt hoe voedselpraktijken, eetgewoonten en voedselproductie sociale,
economische en politieke betekenissen hebben binnen verschillende gemeenschappen.
o Studie van de samenhang tussen dieet, cultuur en evolutie: co-evolutie.
o Variaties tussen individuen en groepen.
Biomedische antropologie: Effecten van vervuiling, giftige stoffen op de menselijke groei.
Moleculaire antropologie
o Genetische benadering van evolutionaire wetenschap.
o Verschillen tussen (en binnen) mensen en niet-menselijke primaten.
2
,3. DE OORSPRONG VAN DE MODERNE BIO-ANTROPOLOGIE
Ontdekkingen van fossiele homininen.
Darwin's ‘On the Origin of Species’ (19de eeuw)
Oude benaming: ‘physical anthropology’
o In de eerste helft van de 20ste eeuw vooral bezig met antropometrie (lichaam, constitutie en cranium).
o Monogenisme-polygenisme debat (één ras vs verschillende rassen).
‘Nieuwe’ fysische antropologie
o Gebaseerd op de ‘Neo-Darwinistische synthesis’ van genetica, anatomie, ecologie, en gedrag met
evolutietheorie van Darwin.
Paleoantropologie
o Nieuwe dateertechnieken (archeogenetica).
o Vandaag zeer multidisciplinair.
3
,HOOFDSTUK 2: EVOLUTIEN SLECTIE EN ADAPTATIE
1. INLEIDING
o Jaren 1920 (‘roaring twenties’)
o Hevige strijd tussen wetenschap
o en creationisme
o Verbod op het lesgeven over evolutietheorie in V.S.
o ‘The Scopes Trial’: Proces tegen de leerkracht John Scopes, die de evolutietheorie onderrichtte.
2. DE OORSPRONG VAN HET MODERNE EVOLUTIEDENKEN
o Oude Grieken (Aristoteles – ‘great chain of being’): men dacht voor Darwin ook al na over evolutie
o Renaissance (14de – 16de eeuw)
o Vesalius en Da Vinci
o Het grote Monogenisme vs Polygenisme debat
o Debat dat ontstond tijdens de ontdekkingen van andere werelddelen
o J. Blumenbach (vader antropologie): de mens is het resultaat vanéén menselijke soort/oorsprong
3. DE NATUURLIJKE CLASSIFICATIE VAN ORGANISMEN VOLGENS LINNAEUS
o Taxonomie: hierbinnen worden soorten organismen geordent op grond van hun evolutionaire verwantschap
o Zweedse geoloog, zoöloog Carolus Linnaeus (Carl von Linné)
o Zijn classificatiesysteem helpt bij herkennen van patronen. Zijn classificatiesysteem was enorm
belangirijk in het debatteren over de verwantschap tussen soorten (verwantschap tussen de mensen
en mensapen)
o ‘Systema Naturae’: belangrijk werk van Linneaus waarin hij de basis legde voor de moderne taxonomie
o Sommige soorten zijn nauwer aan elkaar verwant dan andere soorten!
4. DE WEG NAAR DE DARWINIAANSE REVOLUTIE
o Comte de Buffon: geloofde zeer sterk in de veranderbaarheid van het leven en het feit dat hedendaags
levende soorten de nakomelingen zijn van soorten die vroeger hebben geleeft (aanvaardde het idee van
biologische verandering)
o Georges Cuvier: geloofde niet in de evolueerbaarheid van het leven maar stelde dat alle diersoorten
verdwene ten gevolge van catastrofes en dat daarna nieuwe soorten ontstonden -> catastrofisme (dit is een
fout idee !!)
o J.B. de Lamarck: Hij was ervan overtuigd dat organismen in
staat waren om kenmerken te verwerven gedurende hun
levensloop. Die organismen konden later doorgegeven
worden aan hun nakomelingen.
o Lysenkoïsme: In de periode van de Sovjet unie werden
de theoriëen van Lamarck letterlijk toegepast. Deze
theorie stelde dat erfelijke eigenschappen direct
konden veranderen onder invloed van omgevingsfactoren, zonder genetische overerving.
Vb. Lysenko beweerde dat tarwezaden die in kouder water werden geweekt, "aan de kou konden
wennen" en zo beter bestand zouden zijn tegen koude klimaten. Dit zorgde voor mislukte oogsten en
hongersnood.
4
, o Uniformitarianisme beïnvloedde het evolutiedenken (met name het ‘gradualisme’)
= is het idee dat natuurlijke processen die vandaag de aarde vormgeven, zoals erosie en sedimentatie, ook in
het verleden op dezelfde manier hebben gewerkt.
o Twee geologen beïnvloedden Darwin:
o James Hutton (1726–1797)
o Charles Lyell (1797–1875)
Zij zullen een grote stempel zetten op het denken van Charles Darwin
5. DE DARWINIAANSE REVOLUTIE
o Charles Darwin (1809–1882) was de Kleinzoon van Erasmus Darwin (1731-1802), een bekend arts.
o Botanist (wetenschapper die planten bestudeert) en naturalist.
o Inspiratie bij de reizen van Alexander von Humboldt.
o Reis met de HMS Beagle (1831–1836): tijdens deze reis verzamelde hij materiaal om zijn evolutie theorie
later meer te gaan staven.
6. DE ESSENTIE VAN DE EVOLUTIETHEORIE
o Darwin's drie observaties en twee deducties (afleidingen):
o OBSERVATIE 1: Alle organismen hebben het potentieel voor explosieve groei. (cf. Malthus!)
o OBSERVATIE 2: Toch blijven populaties vrij stabiel (organismen blijven stabiel in aantallen ookal hebben
ze het potentieel tot explosieve groei
▪ Deductie 1: Er moet een zekere strijd zijn om te overleven.
o OBSERVATIE 3: De natuur zit vol van variatie.
▪ Deductie 2: Sommige variaties zijn gunstiger dan andere.
DE VIJF ONDERDELEN VAN HET DARWINIAANS MODEL TER VERKLARING VAN DE EVOLUTIE VAN
HET LEVEN OP AARDE
1. Evolutie
o ‘Descent with modification from common ancestry by historical processes that did not require acts of
creation’
= "Afdaling met modificatie vanuit een gemeenschappelijke voorouder door historische processen die
geen scheppingsdaden vereisten."
o De wereld is niet constant maar verandert gestaag en levende wezens veranderen in de tijd.
2. Gemeenschappelijke afstamming
o Alle groepen organismen hebben gemeenschappelijke voorouders.
3. Vermenigvuldiging van de soorten
o Diversiteit komt voort uit het feit dat soorten zich vermenigvuldigen, ofwel door op te splitsen in
dochtersoorten, ofwel door geografische afscheiding waardoor nieuwe soorten ontstaan.
4. Gradualisme
o Evolutie als graduele verandering van populaties (het is een langzaam proces)
o Niet door plotse verschijning van nieuwe individuen van een nieuw type
5. Natuurlijke selectie (= werkt als zeef)
o Overvloedige productie van genetische variatie in elke nieuwe generatie.
o Diegenen die overleven, omdat ze gunstig aan de omgeving aangepast zijn, vormen de nieuwe
generatie!
5
, BASIS VOOR NATUURLIJKE SELECTIE
1) Het kenmerk moet geërfd worden (‘genetische transmissie’).
2) Het kenmerk moet variatie vertonen tussen individuen.
3) De omgeving moet een zekere druk uitoefenen op het kenmerk. Men spreekt van selectiedruk.
o Fitness (reproductive fitness)
o Populatie
o Mutatie
Deze 3 kenmerken hebben tot gevolg dat dragers van een bepaalde kenmerken of een bepaalde variant er in slagen
om meer nakomelingen na te laten.
CONSEQUENTIES VAN DE EVOLUTIEHORIE
o Het wereldbeeld werd GRONDIG door elkaar geschud!
o Het Darwiniaanse algoritme (variatie, reproductie, selectie of ‘V.S.R.’) was geboren.
1. Van statisch naar dynamisch wereldbeeld. (er werd zeer veel waarde gehecht aan een scheppingsbeeld =
statisch, goddelijke interventie)
2. Van spiritualisme naar materialisme / fysicalisme.
3. Van bovennatuurlijke determinanten naar natuurlijke determinanten.
4. Antropocentrisme steeds meer in vraag gesteld: de mens is een soort onder de soorten, het hele idee dat de
mens de kroon op de schepping is wordt in vraag gesteld
7. DE REACTIES OP DE IDEEËN VAN DARWIN
o Aantasting van niet-dynamische wereldbeelden (statische wereldbeeld)
o De kerk voelde zich beledigd….
o Veel opschudding…
o De catastrofetheorie bleek compleet onhoudbaar (zie voorheen) <-> evolutietheorie
8. WETENSCHAP EN CREATIONISME
1. James Usscher
o jonge aarde creationist (aarde = 6000 jaar oud???), hij berekende de oudheid van de aarde op basis van
de bijbel en het scheppingsverhaal
6
HOOFDSTUK 1: ALGEMENE INLEIDENDE BESCHOUWINGEN
1. INLEIDING
o Biologische antropologie = Fysiologische antropologie
o De (natuurwetenschappelijke) studie van de mens vanuit evolutionair oogpunt.
“niets in biologie is logisch, behalve in het licht van de evolutie” Evolutie is noodzakelijk om de biologie te
kunnen verklaren
2. ANTROPOLOGIE EN DIENS SUBVELDEN
Antropologie in de ‘4-field approach’ = 4 overkoepelden domeinen die worden gebruikt om een totaal beeld te
krijgen van de antropologie
o Studie van de mensheid in al diens vormen.
o Cross-cultureel en holistisch.
o Vier Velden: culturele antropologie, linguïstische antropologie, archeologie, biologische antropologie
Cultuur differentieert mensen van andere dieren. Dieren beschikken niet over cultuur
Biologie produceert cultuur, maar cultuur kan biologie beïnvloeden. Biologie en cultuur hebben een onderlinge
wisselwerking onder elkaar
2.1 CULTURELE ANTROPOLOGIE
= De studie van menselijke samenlevingen, vooral in cross-culturele context (vergelijkingen maken tussen diverse
culturen)
o Etnologie: is de vergelijkende studie van culturen en etnische groepen, waarbij algemene patronen, verschillen
en overeenkomsten tussen samenlevingen worden geanalyseerd
o Etnografie: een cultuur of gemeenschap systematisch wordt bestudeerd door middel van participerende
observatie en interviews
2.2. LINGUISTISCHE ANTROPOLOGIE
= Studie van taal, geschiedenis en gebruik in culturen.
o Linguïstische vorm: grammaticale regels.
o Linguïstische functie: waarom spreken wij? Waarover praten wij?
-> GOSSIP & Grooming (Hypothese van Robin Dunbar cf vlooien bij mensapen)
o Sociale context waarin taal ontwikkelde?
o Taal = bioculturele parasiet
2.3. ARCHEOLOGIE (HISTORISCH EN PREHISTORISCH)
o Artefacten vb. stenen vuistbijlen tot zwaarden
= draagt bij tot onze kennis van de mens, om artefacten te kunnen maken zijn er vaardigheden nodig
o Materiële cultuur (van grotschilderingen tot SMAK).
o Nieuw en razendsnel ontwikkelend gebied: archeo- genetica.
1
,2.4. BIOLOGISCHE ANTROPOLOGIE
o Een biologische antropoloog is elke wetenschapper die de menselijke soort vanuit evolutionair perspectief
bestudeert.
REIKWIJDTE van de bio- antropologie (de subvleden van de biologische antropologie)
1. Paleoantropologie
= De studie van de fossiele overblijfselen van voorouderlijke mensachtigen en hun naaste verwanten (primaten).
o Onderzoek begint met veldwerk.
o Studie gebeurt in musea en universitaire labo’s.
2. Skeletale biologie
= De studie van het menselijke skelet en de patronen en processen van menselijke groei, fysiologie en ontwikkeling.
o Antropometrici : eerste generatie van biologische antropologen.
o Metingen van het menselijk lichaam (gemiddelden, variaties,…)
3. Paleopathologie (paleo + pathos + logos)
= Ziekten in oude menselijke populaties onderzoekn (bacteriën en virussen)
o Menselijke resten in archeologische context
Bv. sporen van infecties op botten en schedels
4. Forensische antropologie (zie ook bijlage in handboek!)
= Menselijke overblijfselen in legale (forensische) context!
o Oorlogsmisdrijven (genocide)
o Moord: doodsoorzaak en sporenonderzoek (DNA-revolutie in forensische context)
o Verkrachting (‘rape kit’)
5. Primatologie
= Niet-menselijke primaten en hun anatomie, genetica, gedrag en ecologie onderzoeken
o PIONIERS: Jane Goodall (chimpansees) and Diane Fossey (gorillas)
o Niet-menselijke primatenstudies: inzicht in evolutionaire verschillen en gelijkenissen
o Invloedrijk: Richard Wrangham (chimpansee) en Frans De Waal (Bonobo) zie verder
6. Menselijke biologie
= Menselijke groei en ontwikkeling, adaptatie aan extreme omgevingsomstandigheden en menselijke genetica.
o Voedingsantropologie: Het onderzoekt hoe voedselpraktijken, eetgewoonten en voedselproductie sociale,
economische en politieke betekenissen hebben binnen verschillende gemeenschappen.
o Studie van de samenhang tussen dieet, cultuur en evolutie: co-evolutie.
o Variaties tussen individuen en groepen.
Biomedische antropologie: Effecten van vervuiling, giftige stoffen op de menselijke groei.
Moleculaire antropologie
o Genetische benadering van evolutionaire wetenschap.
o Verschillen tussen (en binnen) mensen en niet-menselijke primaten.
2
,3. DE OORSPRONG VAN DE MODERNE BIO-ANTROPOLOGIE
Ontdekkingen van fossiele homininen.
Darwin's ‘On the Origin of Species’ (19de eeuw)
Oude benaming: ‘physical anthropology’
o In de eerste helft van de 20ste eeuw vooral bezig met antropometrie (lichaam, constitutie en cranium).
o Monogenisme-polygenisme debat (één ras vs verschillende rassen).
‘Nieuwe’ fysische antropologie
o Gebaseerd op de ‘Neo-Darwinistische synthesis’ van genetica, anatomie, ecologie, en gedrag met
evolutietheorie van Darwin.
Paleoantropologie
o Nieuwe dateertechnieken (archeogenetica).
o Vandaag zeer multidisciplinair.
3
,HOOFDSTUK 2: EVOLUTIEN SLECTIE EN ADAPTATIE
1. INLEIDING
o Jaren 1920 (‘roaring twenties’)
o Hevige strijd tussen wetenschap
o en creationisme
o Verbod op het lesgeven over evolutietheorie in V.S.
o ‘The Scopes Trial’: Proces tegen de leerkracht John Scopes, die de evolutietheorie onderrichtte.
2. DE OORSPRONG VAN HET MODERNE EVOLUTIEDENKEN
o Oude Grieken (Aristoteles – ‘great chain of being’): men dacht voor Darwin ook al na over evolutie
o Renaissance (14de – 16de eeuw)
o Vesalius en Da Vinci
o Het grote Monogenisme vs Polygenisme debat
o Debat dat ontstond tijdens de ontdekkingen van andere werelddelen
o J. Blumenbach (vader antropologie): de mens is het resultaat vanéén menselijke soort/oorsprong
3. DE NATUURLIJKE CLASSIFICATIE VAN ORGANISMEN VOLGENS LINNAEUS
o Taxonomie: hierbinnen worden soorten organismen geordent op grond van hun evolutionaire verwantschap
o Zweedse geoloog, zoöloog Carolus Linnaeus (Carl von Linné)
o Zijn classificatiesysteem helpt bij herkennen van patronen. Zijn classificatiesysteem was enorm
belangirijk in het debatteren over de verwantschap tussen soorten (verwantschap tussen de mensen
en mensapen)
o ‘Systema Naturae’: belangrijk werk van Linneaus waarin hij de basis legde voor de moderne taxonomie
o Sommige soorten zijn nauwer aan elkaar verwant dan andere soorten!
4. DE WEG NAAR DE DARWINIAANSE REVOLUTIE
o Comte de Buffon: geloofde zeer sterk in de veranderbaarheid van het leven en het feit dat hedendaags
levende soorten de nakomelingen zijn van soorten die vroeger hebben geleeft (aanvaardde het idee van
biologische verandering)
o Georges Cuvier: geloofde niet in de evolueerbaarheid van het leven maar stelde dat alle diersoorten
verdwene ten gevolge van catastrofes en dat daarna nieuwe soorten ontstonden -> catastrofisme (dit is een
fout idee !!)
o J.B. de Lamarck: Hij was ervan overtuigd dat organismen in
staat waren om kenmerken te verwerven gedurende hun
levensloop. Die organismen konden later doorgegeven
worden aan hun nakomelingen.
o Lysenkoïsme: In de periode van de Sovjet unie werden
de theoriëen van Lamarck letterlijk toegepast. Deze
theorie stelde dat erfelijke eigenschappen direct
konden veranderen onder invloed van omgevingsfactoren, zonder genetische overerving.
Vb. Lysenko beweerde dat tarwezaden die in kouder water werden geweekt, "aan de kou konden
wennen" en zo beter bestand zouden zijn tegen koude klimaten. Dit zorgde voor mislukte oogsten en
hongersnood.
4
, o Uniformitarianisme beïnvloedde het evolutiedenken (met name het ‘gradualisme’)
= is het idee dat natuurlijke processen die vandaag de aarde vormgeven, zoals erosie en sedimentatie, ook in
het verleden op dezelfde manier hebben gewerkt.
o Twee geologen beïnvloedden Darwin:
o James Hutton (1726–1797)
o Charles Lyell (1797–1875)
Zij zullen een grote stempel zetten op het denken van Charles Darwin
5. DE DARWINIAANSE REVOLUTIE
o Charles Darwin (1809–1882) was de Kleinzoon van Erasmus Darwin (1731-1802), een bekend arts.
o Botanist (wetenschapper die planten bestudeert) en naturalist.
o Inspiratie bij de reizen van Alexander von Humboldt.
o Reis met de HMS Beagle (1831–1836): tijdens deze reis verzamelde hij materiaal om zijn evolutie theorie
later meer te gaan staven.
6. DE ESSENTIE VAN DE EVOLUTIETHEORIE
o Darwin's drie observaties en twee deducties (afleidingen):
o OBSERVATIE 1: Alle organismen hebben het potentieel voor explosieve groei. (cf. Malthus!)
o OBSERVATIE 2: Toch blijven populaties vrij stabiel (organismen blijven stabiel in aantallen ookal hebben
ze het potentieel tot explosieve groei
▪ Deductie 1: Er moet een zekere strijd zijn om te overleven.
o OBSERVATIE 3: De natuur zit vol van variatie.
▪ Deductie 2: Sommige variaties zijn gunstiger dan andere.
DE VIJF ONDERDELEN VAN HET DARWINIAANS MODEL TER VERKLARING VAN DE EVOLUTIE VAN
HET LEVEN OP AARDE
1. Evolutie
o ‘Descent with modification from common ancestry by historical processes that did not require acts of
creation’
= "Afdaling met modificatie vanuit een gemeenschappelijke voorouder door historische processen die
geen scheppingsdaden vereisten."
o De wereld is niet constant maar verandert gestaag en levende wezens veranderen in de tijd.
2. Gemeenschappelijke afstamming
o Alle groepen organismen hebben gemeenschappelijke voorouders.
3. Vermenigvuldiging van de soorten
o Diversiteit komt voort uit het feit dat soorten zich vermenigvuldigen, ofwel door op te splitsen in
dochtersoorten, ofwel door geografische afscheiding waardoor nieuwe soorten ontstaan.
4. Gradualisme
o Evolutie als graduele verandering van populaties (het is een langzaam proces)
o Niet door plotse verschijning van nieuwe individuen van een nieuw type
5. Natuurlijke selectie (= werkt als zeef)
o Overvloedige productie van genetische variatie in elke nieuwe generatie.
o Diegenen die overleven, omdat ze gunstig aan de omgeving aangepast zijn, vormen de nieuwe
generatie!
5
, BASIS VOOR NATUURLIJKE SELECTIE
1) Het kenmerk moet geërfd worden (‘genetische transmissie’).
2) Het kenmerk moet variatie vertonen tussen individuen.
3) De omgeving moet een zekere druk uitoefenen op het kenmerk. Men spreekt van selectiedruk.
o Fitness (reproductive fitness)
o Populatie
o Mutatie
Deze 3 kenmerken hebben tot gevolg dat dragers van een bepaalde kenmerken of een bepaalde variant er in slagen
om meer nakomelingen na te laten.
CONSEQUENTIES VAN DE EVOLUTIEHORIE
o Het wereldbeeld werd GRONDIG door elkaar geschud!
o Het Darwiniaanse algoritme (variatie, reproductie, selectie of ‘V.S.R.’) was geboren.
1. Van statisch naar dynamisch wereldbeeld. (er werd zeer veel waarde gehecht aan een scheppingsbeeld =
statisch, goddelijke interventie)
2. Van spiritualisme naar materialisme / fysicalisme.
3. Van bovennatuurlijke determinanten naar natuurlijke determinanten.
4. Antropocentrisme steeds meer in vraag gesteld: de mens is een soort onder de soorten, het hele idee dat de
mens de kroon op de schepping is wordt in vraag gesteld
7. DE REACTIES OP DE IDEEËN VAN DARWIN
o Aantasting van niet-dynamische wereldbeelden (statische wereldbeeld)
o De kerk voelde zich beledigd….
o Veel opschudding…
o De catastrofetheorie bleek compleet onhoudbaar (zie voorheen) <-> evolutietheorie
8. WETENSCHAP EN CREATIONISME
1. James Usscher
o jonge aarde creationist (aarde = 6000 jaar oud???), hij berekende de oudheid van de aarde op basis van
de bijbel en het scheppingsverhaal
6
