Samenvatting Micro-Economie
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Analyseren van economische problemen .................................................................................... 4
Micro-economie ................................................................................................................................................. 4
3 belangrijke analytische instrumenten ............................................................................................................. 4
Positieve en normatieve analyse ........................................................................................................................ 5
Soort economie................................................................................................................................................... 5
Economisch systeem ........................................................................................................................................... 6
Nut van micro-economie .................................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 2: Vraag- en aanbodanalyse ............................................................................................................ 7
Vraag, aanbod en marktevenwicht .................................................................................................................... 7
Soorten elasticiteiten .......................................................................................................................................... 9
Back-of-the-envelope calcualtions ................................................................................................................... 13
Het identificatie probleem ................................................................................................................................ 15
Effecten van vraag- en aanbodschokken op het marktevenwicht: comparatieve statica ................................ 15
Meerdere markten: algemene evenwichten .................................................................................................... 17
Hoofdstuk 3: voorkeuren van de consument en het concept nut ................................................................... 18
Voorkeuren en nut ............................................................................................................................................ 18
Voorkeuren met een enkel goed ....................................................................................................................... 19
Quasi-lineaire nutsfuncties ............................................................................................................................... 22
Verschil marginaal nut en MSV ........................................................................................................................ 23
Hoofdstuk 4: Keuze van de consument .......................................................................................................... 23
Keuze van de consument .................................................................................................................................. 23
Eenvoudige toepassingen over keuze van consument ..................................................................................... 27
Een toepassing op intertemporele keuze: lenen en uitlenen ............................................................................ 31
Extensies ........................................................................................................................................................... 34
Kunnen we erachter komen of het gedrag van een persoon consistent is met het maximaliseren van het nut?
.......................................................................................................................................................................... 36
Begrensde rationaliteit: individuen zijn niet in alle situaties 100% rationeel ................................................... 37
Hoofdstuk 5: De theorie van de vraag ............................................................................................................ 41
Individuele vraagfuncties ................................................................................................................................. 41
Inkomens- en substitutie-effecten: prijseffect opsplitsen in 2 .......................................................................... 45
Applicatie: consumentenprijsindex CPI ............................................................................................................. 47
Illustratie van substitutie bias .......................................................................................................................... 48
1
, Hoe veranderingen in kosten levensonderhoud correct meten? ...................................................................... 49
Consumentensurplus ........................................................................................................................................ 49
Geaggregeerde vraag en netwerkexternaliteiten ............................................................................................ 52
Consumentenvraag en arbeidsaanbod............................................................................................................. 54
De kenmerkende benadering van de vraag van de consument ....................................................................... 58
Hoofdstuk 6: Productiemiddelen en productiefuncties .................................................................................. 64
Productiefunctie ............................................................................................................................................... 65
Productiefunctie met een enkele input: Q = f(L) ............................................................................................... 67
Productiefunctie met 2 inputs: Q = f(L, K) ......................................................................................................... 69
Inputsubstitutie en isoquanten ......................................................................................................................... 70
Inputssubstitutie ............................................................................................................................................... 72
De elasticiteit van substitie............................................................................................................................... 74
Terug naar schaal ............................................................................................................................................. 76
Technologische vooruitgang ............................................................................................................................ 78
Hoofdstuk 7: Kosten en minimalisering van de kosten ................................................................................... 79
Definitie van kosten en winst ........................................................................................................................... 80
Kostminimalisatie ............................................................................................................................................. 83
Functies voor de vraag naar invoer .................................................................................................................. 87
Applicatie: parking meters ............................................................................................................................... 90
Minimalisering van de kosten op korte termijn ................................................................................................ 93
Hoofdstuk 8: Kostencurves (wijkt af van HB) .................................................................................................. 96
Lange termijn kostencurves .............................................................................................................................. 96
Kostencurves ............................................................................................................................................... 96
Schaalvoordelen ........................................................................................................................................ 102
Korte termijn kostencurves ............................................................................................................................. 106
Korte en lange termijn kosten ................................................................................................................... 106
Kostenfuncties: theorie ................................................................................................................................... 112
Bewijs van Shephard’s Lemma .................................................................................................................. 112
Kostenfuncties: schatting ............................................................................................................................... 113
Extensies ......................................................................................................................................................... 114
Hoofdstuk 9: Perfectie concurrentie ............................................................................................................. 122
Winstmaximalisatie door concurrerende bedrijven ....................................................................................... 123
Korte-termijn evenwicht ................................................................................................................................. 126
Lange-termijn evenwicht ................................................................................................................................ 131
Hoofdstuk 10: concurrerend markten, toepassingen van overheidsingrijpen ............................................... 138
3 vormen van overheidsingrijpen: .................................................................................................................. 140
Indirecte taxen en subsidies ...................................................................................................................... 140
Prijsplafonds en minimums ....................................................................................................................... 147
Quotas ....................................................................................................................................................... 149
2
,Hoofdstuk 11: monopolie en monopsonie ................................................................................................... 152
Toetredingsbelemmeringen (3 soorten): 1 aanbieder/producent .................................................................. 152
Winstmaximalistie door monopolist............................................................................................................... 153
Prijsregel voor inverse elasticiteit ................................................................................................................... 161
Prijzen in de praktijk: markup-prijzen (zaken in vorig puntje besproken compatibel met praktijk?)............ 166
Monopolie met meerdere fabrieken/productievestigingen ........................................................................... 167
De welvaartskosten van een monopolie ......................................................................................................... 170
Monopsonie .................................................................................................................................................... 173
Hoofdstuk 12: Surplus vastleggen ................................................................................................................ 177
Inleiding .......................................................................................................................................................... 177
Prijsdiscriminatie ............................................................................................................................................ 177
Eerste graad: het in rekening brengen van maximale betalingsbereidheid ................................................... 178
Tweedegraads: kwantumkortingen ............................................................................................................... 181
Derde graad: verschillende prijzen voor verschillende groepen consumenten............................................... 190
Koppelen en bundelen .................................................................................................................................... 194
Reclame .......................................................................................................................................................... 197
Hoofdstuk 13: Marktstructuur en concurrentie ............................................................................................ 200
Introductie: marktstructuren .......................................................................................................................... 201
Oligopolie met homogene producten (marktvorm) ....................................................................................... 203
Dominante bedrijfsmarkten (marktvorm) ...................................................................................................... 215
Oligopolie met horizontaal gedifferentieerde producten ............................................................................... 217
Monopolistische concurrentie ........................................................................................................................ 221
Hoofdstuk 14: Speltheorie en strategisch gedrag ......................................................................................... 224
Speltheorie...................................................................................................................................................... 225
3
, Hoofdstuk 1: Analyseren van economische problemen
Micro-economie
= wetenschap die zich bezighoudt met toewijzing van beperkte middelen om onbeperkte
menselijke behoeften te bevredigen
- Middelen zijn schaars → beperkt in keuzes
= de wetenschap van de beperkte keuze
- Micro-economie: bestudeert economisch gedrag van individuele economische
beslisser
o Rol van de overheid en effecten van overheidsacties
- Macro-economie: bestudeert hoe een hele nationale economie presteert
Elke maatschappij moet zich afvragen:
- Welke goederen en diensten gaan we produceren en in welke hoeveelheden?
- Wie zal deze produceren en hoe?
- Wie zal ze ontvangen?
Economen construeren en analyseren economische modellen over de problemen die ze
aanpakken
- Exogene variabelen: waarde wordt aangenomen zoals gegeven in analyse van
economisch systeem
- Endogene variabelen: waarde wordt bepaald binnen onderzochte economische
systeem
3 belangrijke analytische instrumenten
1) Beperkte optimalisatie: hulpmiddel om de beste keuze te maken, rekening houdend
met mogelijke beperkingen en restricties van de keuze
o Objectieve functie: relatie dat beslisser streeft te maximaliseren of
minimaliseren
o Vaak restricties op keuzes door de schaarste van middelen/bronnen
o Beperkingen: beperkingen of limieten die aan beslisser worden opgelegd
2) Evenwichtsanalyse:
o Evenwicht: toestand die voor onbepaalde tijd zal voortduren zolang factoren
die exogeen zijn aan het systeem onveranderd blijven
o In competitieve markt is er een evenwicht wanneer vraag en aanbod aan
elkaar gelijk zijn
o V > A: vraagoverschot/aanbodtekort bij een gegeven prijs
o V < A: aanbodoverschot/vraagtekort bij een gegeven prijs
3) Vergelijkende statica:
4
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Analyseren van economische problemen .................................................................................... 4
Micro-economie ................................................................................................................................................. 4
3 belangrijke analytische instrumenten ............................................................................................................. 4
Positieve en normatieve analyse ........................................................................................................................ 5
Soort economie................................................................................................................................................... 5
Economisch systeem ........................................................................................................................................... 6
Nut van micro-economie .................................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 2: Vraag- en aanbodanalyse ............................................................................................................ 7
Vraag, aanbod en marktevenwicht .................................................................................................................... 7
Soorten elasticiteiten .......................................................................................................................................... 9
Back-of-the-envelope calcualtions ................................................................................................................... 13
Het identificatie probleem ................................................................................................................................ 15
Effecten van vraag- en aanbodschokken op het marktevenwicht: comparatieve statica ................................ 15
Meerdere markten: algemene evenwichten .................................................................................................... 17
Hoofdstuk 3: voorkeuren van de consument en het concept nut ................................................................... 18
Voorkeuren en nut ............................................................................................................................................ 18
Voorkeuren met een enkel goed ....................................................................................................................... 19
Quasi-lineaire nutsfuncties ............................................................................................................................... 22
Verschil marginaal nut en MSV ........................................................................................................................ 23
Hoofdstuk 4: Keuze van de consument .......................................................................................................... 23
Keuze van de consument .................................................................................................................................. 23
Eenvoudige toepassingen over keuze van consument ..................................................................................... 27
Een toepassing op intertemporele keuze: lenen en uitlenen ............................................................................ 31
Extensies ........................................................................................................................................................... 34
Kunnen we erachter komen of het gedrag van een persoon consistent is met het maximaliseren van het nut?
.......................................................................................................................................................................... 36
Begrensde rationaliteit: individuen zijn niet in alle situaties 100% rationeel ................................................... 37
Hoofdstuk 5: De theorie van de vraag ............................................................................................................ 41
Individuele vraagfuncties ................................................................................................................................. 41
Inkomens- en substitutie-effecten: prijseffect opsplitsen in 2 .......................................................................... 45
Applicatie: consumentenprijsindex CPI ............................................................................................................. 47
Illustratie van substitutie bias .......................................................................................................................... 48
1
, Hoe veranderingen in kosten levensonderhoud correct meten? ...................................................................... 49
Consumentensurplus ........................................................................................................................................ 49
Geaggregeerde vraag en netwerkexternaliteiten ............................................................................................ 52
Consumentenvraag en arbeidsaanbod............................................................................................................. 54
De kenmerkende benadering van de vraag van de consument ....................................................................... 58
Hoofdstuk 6: Productiemiddelen en productiefuncties .................................................................................. 64
Productiefunctie ............................................................................................................................................... 65
Productiefunctie met een enkele input: Q = f(L) ............................................................................................... 67
Productiefunctie met 2 inputs: Q = f(L, K) ......................................................................................................... 69
Inputsubstitutie en isoquanten ......................................................................................................................... 70
Inputssubstitutie ............................................................................................................................................... 72
De elasticiteit van substitie............................................................................................................................... 74
Terug naar schaal ............................................................................................................................................. 76
Technologische vooruitgang ............................................................................................................................ 78
Hoofdstuk 7: Kosten en minimalisering van de kosten ................................................................................... 79
Definitie van kosten en winst ........................................................................................................................... 80
Kostminimalisatie ............................................................................................................................................. 83
Functies voor de vraag naar invoer .................................................................................................................. 87
Applicatie: parking meters ............................................................................................................................... 90
Minimalisering van de kosten op korte termijn ................................................................................................ 93
Hoofdstuk 8: Kostencurves (wijkt af van HB) .................................................................................................. 96
Lange termijn kostencurves .............................................................................................................................. 96
Kostencurves ............................................................................................................................................... 96
Schaalvoordelen ........................................................................................................................................ 102
Korte termijn kostencurves ............................................................................................................................. 106
Korte en lange termijn kosten ................................................................................................................... 106
Kostenfuncties: theorie ................................................................................................................................... 112
Bewijs van Shephard’s Lemma .................................................................................................................. 112
Kostenfuncties: schatting ............................................................................................................................... 113
Extensies ......................................................................................................................................................... 114
Hoofdstuk 9: Perfectie concurrentie ............................................................................................................. 122
Winstmaximalisatie door concurrerende bedrijven ....................................................................................... 123
Korte-termijn evenwicht ................................................................................................................................. 126
Lange-termijn evenwicht ................................................................................................................................ 131
Hoofdstuk 10: concurrerend markten, toepassingen van overheidsingrijpen ............................................... 138
3 vormen van overheidsingrijpen: .................................................................................................................. 140
Indirecte taxen en subsidies ...................................................................................................................... 140
Prijsplafonds en minimums ....................................................................................................................... 147
Quotas ....................................................................................................................................................... 149
2
,Hoofdstuk 11: monopolie en monopsonie ................................................................................................... 152
Toetredingsbelemmeringen (3 soorten): 1 aanbieder/producent .................................................................. 152
Winstmaximalistie door monopolist............................................................................................................... 153
Prijsregel voor inverse elasticiteit ................................................................................................................... 161
Prijzen in de praktijk: markup-prijzen (zaken in vorig puntje besproken compatibel met praktijk?)............ 166
Monopolie met meerdere fabrieken/productievestigingen ........................................................................... 167
De welvaartskosten van een monopolie ......................................................................................................... 170
Monopsonie .................................................................................................................................................... 173
Hoofdstuk 12: Surplus vastleggen ................................................................................................................ 177
Inleiding .......................................................................................................................................................... 177
Prijsdiscriminatie ............................................................................................................................................ 177
Eerste graad: het in rekening brengen van maximale betalingsbereidheid ................................................... 178
Tweedegraads: kwantumkortingen ............................................................................................................... 181
Derde graad: verschillende prijzen voor verschillende groepen consumenten............................................... 190
Koppelen en bundelen .................................................................................................................................... 194
Reclame .......................................................................................................................................................... 197
Hoofdstuk 13: Marktstructuur en concurrentie ............................................................................................ 200
Introductie: marktstructuren .......................................................................................................................... 201
Oligopolie met homogene producten (marktvorm) ....................................................................................... 203
Dominante bedrijfsmarkten (marktvorm) ...................................................................................................... 215
Oligopolie met horizontaal gedifferentieerde producten ............................................................................... 217
Monopolistische concurrentie ........................................................................................................................ 221
Hoofdstuk 14: Speltheorie en strategisch gedrag ......................................................................................... 224
Speltheorie...................................................................................................................................................... 225
3
, Hoofdstuk 1: Analyseren van economische problemen
Micro-economie
= wetenschap die zich bezighoudt met toewijzing van beperkte middelen om onbeperkte
menselijke behoeften te bevredigen
- Middelen zijn schaars → beperkt in keuzes
= de wetenschap van de beperkte keuze
- Micro-economie: bestudeert economisch gedrag van individuele economische
beslisser
o Rol van de overheid en effecten van overheidsacties
- Macro-economie: bestudeert hoe een hele nationale economie presteert
Elke maatschappij moet zich afvragen:
- Welke goederen en diensten gaan we produceren en in welke hoeveelheden?
- Wie zal deze produceren en hoe?
- Wie zal ze ontvangen?
Economen construeren en analyseren economische modellen over de problemen die ze
aanpakken
- Exogene variabelen: waarde wordt aangenomen zoals gegeven in analyse van
economisch systeem
- Endogene variabelen: waarde wordt bepaald binnen onderzochte economische
systeem
3 belangrijke analytische instrumenten
1) Beperkte optimalisatie: hulpmiddel om de beste keuze te maken, rekening houdend
met mogelijke beperkingen en restricties van de keuze
o Objectieve functie: relatie dat beslisser streeft te maximaliseren of
minimaliseren
o Vaak restricties op keuzes door de schaarste van middelen/bronnen
o Beperkingen: beperkingen of limieten die aan beslisser worden opgelegd
2) Evenwichtsanalyse:
o Evenwicht: toestand die voor onbepaalde tijd zal voortduren zolang factoren
die exogeen zijn aan het systeem onveranderd blijven
o In competitieve markt is er een evenwicht wanneer vraag en aanbod aan
elkaar gelijk zijn
o V > A: vraagoverschot/aanbodtekort bij een gegeven prijs
o V < A: aanbodoverschot/vraagtekort bij een gegeven prijs
3) Vergelijkende statica:
4
