Hoofdstuk 1: Individu en organisatie
Motivatie door interne krachten:
Interne krachten worden ook wel
behoeften genoemd.
Theorie van Maslow:
1. Deprivatie (tekort) van behoeften leidt
tot activatie. De kracht van de activatie
hangt af van de mate van deprivatie.
2. Behoeften zijn hiërarchisch geordend.
Er is volgens Maslow een vast ordening
in behoeften.
De eerste vier behoeften komen vanuit een deprivatie, daarom worden ze
deficiëntiebehoeften genoemd. Voor de laatste geld dat niet.
Theorie van Alderfer
Volgens alderfer zijn er drie soorten behoeften:
1. Existentiële behoeften: Behoefte aan materiële zekerheid
(werkomstandigheden en salaris).
2. Relationele behoeften: Behoefte aan goede relaties met andere mensen,
liefde en vriendschap.
3. Groeibehoefte: Behoefte aan persoonlijke groei, aan mogelijkheden tot
zelfontplooiing. (zelfactualisatie)
Anders dan Maslow gaat Alderfer ervan uit dat verschillende soorten behoeften
tegelijkertijd aanwezig kunnen zijn. Bovendien is er geen vaste volgorde of ordening.
Daarnaast poneert hij de frustratie-regressie-hypothese: hoe meer de bevrediging
van hogere behoeften gefrustreerd wordt, des te belangrijker de behoeften van een
lager niveau worden.
Theorie van McLelland
Volgens McLelland ontwikkeld ieder individu in de eerste levensjaren een eigen
behoefteprofiel.
Hij onderscheidt drie profielen:
1. Prestatiebehoefte: deze persoon is vooral gericht op het leveren van goede
prestaties. Hij zal ook situaties opzoeken waarin hij kan laten zien wat hij kan.
2. Machtsbehoefte: deze persoon streeft naar invloed en controle over anderen.
Hij zal posities proberen te bereiken waarin dat mogelijk is.
3. Affiliatiebehoefte: deze persoon is gericht op het scheppen van goede
relaties met anderen.
Anders dan voorafgaande theorieën gaat McLelland er niet vanuit dat de behoeften
zijn aangeleerd.
1
, Motivatie door externe krachten (de situatie)
Trial and Error: Het proces van gissen en missen (vallen en opstaan)
De wet van het effect:
Positieve bekrachtiging: Leren door complimenten/beloningen.
Negatieve bekrachtiging: Leren door straffen.
Als een handeling steeds een positief effect heeft zal deze geconditioneerd worden,
ofwel opgenomen worden in het gedragsrepertoire.
Welke gevolgen een handeling oproept, is afhankelijk van kenmerken van de situatie,
ofwel stimuli.
Trekkende kracht: Je vertoont gedrag omdat dat wordt uitgelokt door de situatie.
Duwende kracht: Je vertoont gedrag omdat dat aangezet wordt door de behoefte.
Verwachtingstheorie van Vroom:
Volgens Vroom is het afhankelijk van verschillende overwegingen of mensen zich in
willen spannen voor het werk:
1. Het verband tussen inspanning en
prestatie
2. Het verband tussen prestaties en
opbrengsten
3. De waarde van de opbrengsten die
inspanning met zich meebrengt.
Attributietheorie (het willen verklaren wat oorzaken zijn van eigen gedrag):
interne (fout bij jezelf zoeken)
externe attributie (fouten komen ook bij anderen voor)
zelfdienende vertekening (positief is mijn toedoen en negatief komt door
omgevingsfactoren)
fundamentele attributiefout (als het bij een ander fout gaat, de oorzaak eerder
leggen bij de persoonlijkheid van die ander dan ook de omstandigheden mee te
nemen)
Houding tegenover het werk:
Instrumentele houding
– werk is geen doel, maar een middel
– sterke scheiding tussen werk en privé
– economische instelling
– weinig betrokkenheid bij het werk
Centrale levensinteresse
– werk staat centraal in leven (doel)
– sterke betrokkenheid
2
Motivatie door interne krachten:
Interne krachten worden ook wel
behoeften genoemd.
Theorie van Maslow:
1. Deprivatie (tekort) van behoeften leidt
tot activatie. De kracht van de activatie
hangt af van de mate van deprivatie.
2. Behoeften zijn hiërarchisch geordend.
Er is volgens Maslow een vast ordening
in behoeften.
De eerste vier behoeften komen vanuit een deprivatie, daarom worden ze
deficiëntiebehoeften genoemd. Voor de laatste geld dat niet.
Theorie van Alderfer
Volgens alderfer zijn er drie soorten behoeften:
1. Existentiële behoeften: Behoefte aan materiële zekerheid
(werkomstandigheden en salaris).
2. Relationele behoeften: Behoefte aan goede relaties met andere mensen,
liefde en vriendschap.
3. Groeibehoefte: Behoefte aan persoonlijke groei, aan mogelijkheden tot
zelfontplooiing. (zelfactualisatie)
Anders dan Maslow gaat Alderfer ervan uit dat verschillende soorten behoeften
tegelijkertijd aanwezig kunnen zijn. Bovendien is er geen vaste volgorde of ordening.
Daarnaast poneert hij de frustratie-regressie-hypothese: hoe meer de bevrediging
van hogere behoeften gefrustreerd wordt, des te belangrijker de behoeften van een
lager niveau worden.
Theorie van McLelland
Volgens McLelland ontwikkeld ieder individu in de eerste levensjaren een eigen
behoefteprofiel.
Hij onderscheidt drie profielen:
1. Prestatiebehoefte: deze persoon is vooral gericht op het leveren van goede
prestaties. Hij zal ook situaties opzoeken waarin hij kan laten zien wat hij kan.
2. Machtsbehoefte: deze persoon streeft naar invloed en controle over anderen.
Hij zal posities proberen te bereiken waarin dat mogelijk is.
3. Affiliatiebehoefte: deze persoon is gericht op het scheppen van goede
relaties met anderen.
Anders dan voorafgaande theorieën gaat McLelland er niet vanuit dat de behoeften
zijn aangeleerd.
1
, Motivatie door externe krachten (de situatie)
Trial and Error: Het proces van gissen en missen (vallen en opstaan)
De wet van het effect:
Positieve bekrachtiging: Leren door complimenten/beloningen.
Negatieve bekrachtiging: Leren door straffen.
Als een handeling steeds een positief effect heeft zal deze geconditioneerd worden,
ofwel opgenomen worden in het gedragsrepertoire.
Welke gevolgen een handeling oproept, is afhankelijk van kenmerken van de situatie,
ofwel stimuli.
Trekkende kracht: Je vertoont gedrag omdat dat wordt uitgelokt door de situatie.
Duwende kracht: Je vertoont gedrag omdat dat aangezet wordt door de behoefte.
Verwachtingstheorie van Vroom:
Volgens Vroom is het afhankelijk van verschillende overwegingen of mensen zich in
willen spannen voor het werk:
1. Het verband tussen inspanning en
prestatie
2. Het verband tussen prestaties en
opbrengsten
3. De waarde van de opbrengsten die
inspanning met zich meebrengt.
Attributietheorie (het willen verklaren wat oorzaken zijn van eigen gedrag):
interne (fout bij jezelf zoeken)
externe attributie (fouten komen ook bij anderen voor)
zelfdienende vertekening (positief is mijn toedoen en negatief komt door
omgevingsfactoren)
fundamentele attributiefout (als het bij een ander fout gaat, de oorzaak eerder
leggen bij de persoonlijkheid van die ander dan ook de omstandigheden mee te
nemen)
Houding tegenover het werk:
Instrumentele houding
– werk is geen doel, maar een middel
– sterke scheiding tussen werk en privé
– economische instelling
– weinig betrokkenheid bij het werk
Centrale levensinteresse
– werk staat centraal in leven (doel)
– sterke betrokkenheid
2
