Publiek management
Les 1: Scientific Management en Science of Administration, en de
tegenbeweging
1. Op weg naar scientific management
INDUSTRIALISERING, NIEUWE ORGANISATIEPRAKTIJKEN EN -IDEEËN
- Van klassiek ambachtelijk model (thuisnijverheid, 1 persoon maakt 1 product,
gefragmenteerde productie en locatien) en individuele ambachtsleden maken de
beslissingen
- Van ambachtslieden & thuisnijverheid => eerste fabrieken
Taken worden specifiek gemaakt en verdeeld => productie neemt
gigantisch toe
Mensen worden snel opgeleid (moeten niet meer een hele ambacht leren,
maar wel 1 kleine specifieke taak)
- Goed beschrijft door Adam Smith, 1776, An Inquiry into the Nature and Causes of
the Wealth of Nations
- => nieuwe organisatiestructuren
READER: AN INQUIRY INTO THE NATURE AND CAUSES OF THE WEALTH OF NATIONS,
ADAM SMITH
- Bezoek aan speldenfabriek
Eerst -> 1 individu, bepaalde skill, speld volledig maken
o Na industrialisering? Taakverdeling
- 3 verschillende aspecten die een grotere productiviteit toelaten:
1. Arbeiders geen grote skill meer, maar specifieke taak
o Sneller opleiden, worden zeer goed in deze specifieke taak
uitvoeren
2. Tijd dat wordt uitgespaard omdat men niet constant van werk moet
veranderen
o Men moet zich niet verplaatsen, geen ander gereedschap
bovenhalen,...
3. Veel nieuwe machines
o Deze zijn vaak juist bedacht door gewone werkmannen die omdat
ze zich zo moeten focussen op 1 taak, op zoek gaan naar meer
efficiënte manieren om deze taak uit te voeren
o Arbeiders zelf uitvinden? Niet echt -> machines uitgevonden bij
diegene die ze niet gebruiken, maar door vindingrijkheid van
makers
Niets doen, alles zien -> mensen speculeren over machines
2. Frederick Taylor (1865-1915)
EEN VAN DE EERSTE ‘MANAGEMENTGOEROES’?
- Wilde productieprocessen efficiënter maken
1
, - ‘The principles of scientific management’ (1911): werkprocessen op een
wetenschappelijke manier gaan benaderen en dus de meest efficiënte
werkprocessen zoeken voor een fabriek
- ‘Shop management’: management op de werkvloer van de workshop, hoe kan je
een fabriek zo efficiënt mogelijk doen werken
PRINCIPES – ORGANISATIE
- Positivistische wetenschapsopvatting
- Zoektocht naar universele wetmatigheden
‘wetenschappelijkheid’ gebasseerd op een gedisciplineerde bestudering
van processen
Wat is de meeste efficiënte methode of de ‘one best way’ van organiseren
- Bureaucratisering als oplossing voor productiviteitsverhoging
Standaardisering (zo weinig mogelijk individualiteit)
Taaksplitsing – splitsen van taken in kleine onderdelen, die snel, repetitief
en efficiënt worden uitgevoerd
- Bv. fabriek Ford: eerste assamblagelijn
- Scheiden van denken en doen
Onderscheid tussen planning/ontwerp/management en uitvoering/arbeider
Organisatie van het werk is de verantwoordelijkheid van de manager, niet
van de individuele arbeider
Ontkoppeling van de taak of het werk en de vaardigheden en kennis van de
arbeider
=> voordeel: makkelijk om arbeiders te vinden en deze ook op te leiden
Zeer stricte taken, zeer goed beschreven, zo weinig mogelijk vrijheid
gelaten aan de arbeiders
- Wetenschappelijke selectie en training van arbeiders, de juiste persoon op de
juiste plaats
laat de training niet over aan arbeider zelf (hebben dan vaak het idee dat
ze zelf weten wat het meest efficiënt is, maar ze moeten binnen de vaste
protocollen werken)
PRINCIPES – MANAGEMENT
- Intensieve controle door het management op elk aspect van het werk
ook voor manager een zeer beperkte taak
‘management by exception’: na het opstellen van de protocollen, is de
enige taak van de manager om ervoor te zorgen dat iedereen zijn taak
volgens de regels uitvoert
Geen leiderschap, maar systematisch management
Verschillende soorten supervisie
- Focus op design van individuele jobs, minder op inrichting van totale organisatie
Alle kleine units in de operatie worden op zich zo efficiënt mogelijk
gemaakt, met het idee dat als deze units vlot lopen, de operatie dat als
geheel ook wel zou hebben
PRINCIPES MENSBEELD
- Mensopvatting: mens is een rationeel-economisch wezen
2
, => management ahv belonen, en eventueel controle, straf en dwang
Arbeider vooral gemotiveerd door salaris
- Maximaliseren van output door financiële aanmoediging en door afdwingen van
regels
- Hogere productiviteit leidt tot hogere remuneratie, en dus minder conflicten
Taylor denkt dus dat een harminieuze organisatie komt door duidelijke
regels en een goed belonings- en bestraffingssysteem
Specifieke instructies verminderen sociale conflicten
TECHNIEKEN GEBRUIKT IN SCIENTIFIC MANAGEMENT
- Time & motion studies: systematisch in kaart brengen wat er gebeurt in een
organisatie en daarmee op zoek gaan naar efficiëntieverbeteringen
Zie video online
Op zoek gaan naar processen dmv neerschrijven gebeurtenissen
Actueel gebruikt -> consultants die zaken in kaart brengen
- Formulierendesign: op zoek gaan naar patronen en uitzonderingen
Kijken naar formulieren -> ontwikkelen zodat elke ambtenaar kan begrijpen
o Alles wat nodig is, zeker niet meer
o Hoe vermijden dat mensen fouten maken bij het invullen
- Instructiekaarten
Welomschreven formulieren met instructies, waarop staat wat moet
gebeuren
Duidelijk protocol voor uitvoeren van handelingen
- Symmetrie & standaardisering: paralelle processen zijn efficiënter
Symmetrisch inrichten van proces én werkvloer -> hogere productie
- Routing systeem: uittellen wanneer onderdeel op welke plek moet zijn
Juiste voorraad altijd aanwezig zijn
Iedereen moet continu kunnen doorwerken
- Ergonomie: ervoor zorgen dat arbeiders een werkplek heeft dat aangepast is/ dat
de zwaardere taken meer worden afgewisseld,… (niet perse bekommert om het
welzijn van de arbeider, maar wel om het zo goed mogelijk inzetten van
werkkracht)
- Opsporen van verspilling
- Differential Rate system: mensen niet betalen per uur, maar ze betalen voor hun
prestatie (om zo inefficiënte mensen uit de organisatie te duwen)
= extreem voorbeeld
Substantieel meer beloond bij goed/snel/hard werken dan anderen
Voorbeeld van appelpluk -> per kilo betaald, harder werken = meer
betaald
o Kan ook adhv targets, bij behalen steeds meer betaald krijgen
Eenheidsopbrengst verhogen indien bepaald target behaald
o Traag werk? Kilo-opbrengsten verlagen
- Single purpose tools: meer gereedschap kopen waardoor elk apparaat 1 specifieke
functie heeft
GANTT-DIAGRAM
3
, - = grafische weergave van verschillende processen
Taken opspliten en visueel maken
- Henry Gannt werkte samen met Frederick Taylor
- Taken afgezet tegen tijd => kunnen daarmee een diagnose maken van waar er te
veel vertraging zit in het proces
- Niet uitgevonden door Gannt, maar door Gannt gebruikt als diagnosetool (niet
zozeer als planningstool)
KRITIEKEN OP SCIENTIFIC MANAGEMENT
- al vrij vroeg ontstond er kritiek op het scientific management en de effecten ervan
op organisaties
leed al snel tot stakingen door ambtenaren die niet blij waren dat hun werk
helemaal werd gereorganiseerd
Taylor niet beste reputatie tov arbeiders door gevolgen van zijn organisatie
- Effect op medewerkers
Abstrahering van het werk, en vervreemding van de arbeider van zijn werk
(cf. Marx)
o Filmfragment Modern Times – Charlie Chaplin
Arbeider voelt zich niet verantwoordelijk voor het eindproduct
o Afstompende taken => voldoening valt weg
o Goed betalen = ter compensatie
McDonaldization = standaardiseren, alles hetzelfde
o Menselijke ervaring beperken tot wat systeem vraagt
Stopwatch system gezien als denigrerend => stakingen
Ondemocratisch?
o Spanning tussen het efficiënter maken en de sociale reactie erop
o Ideeën dat niet iedereen moet nadenken, maar dat er enkele
mensen de processen moeten ontwerpen en de arbeiders moeten
gewoon braaf volgen
- Effect op producten en diensten
Gebrek aan innovatie?
o Zeer efficiënte productie, maar zeer slecht in het aanpassen van
deze productie aan nieuwe omstandigheden
o Afwijken van proces zou nodig zijn => kan niet gebeuren door
individu zelf
o Afwijken van standaard wil niemand van weten
Compartimentalisering/ fragmentatie van de organisatie
o Veel aandacht naar alle deelprocessen, maar geen aandacht voor
de organisatie als geheel (de deelprocessen worden niet op elkaar
afgesteld)
o Nieuwe denkstroming => Science of Administration
Organisatie in geheel bekijken, processen op elkaar
afstemmen
- Te sterk vooruitgangsgeloof? => centrale planning jaren ’30 (blijft lang het
basisprincipe)
New Public Management = herverpakken van oud Scientific Management
idee
o Zelfde time & motionstudies
BELANG SCIENTIFIC MANAGEMENT
4
Les 1: Scientific Management en Science of Administration, en de
tegenbeweging
1. Op weg naar scientific management
INDUSTRIALISERING, NIEUWE ORGANISATIEPRAKTIJKEN EN -IDEEËN
- Van klassiek ambachtelijk model (thuisnijverheid, 1 persoon maakt 1 product,
gefragmenteerde productie en locatien) en individuele ambachtsleden maken de
beslissingen
- Van ambachtslieden & thuisnijverheid => eerste fabrieken
Taken worden specifiek gemaakt en verdeeld => productie neemt
gigantisch toe
Mensen worden snel opgeleid (moeten niet meer een hele ambacht leren,
maar wel 1 kleine specifieke taak)
- Goed beschrijft door Adam Smith, 1776, An Inquiry into the Nature and Causes of
the Wealth of Nations
- => nieuwe organisatiestructuren
READER: AN INQUIRY INTO THE NATURE AND CAUSES OF THE WEALTH OF NATIONS,
ADAM SMITH
- Bezoek aan speldenfabriek
Eerst -> 1 individu, bepaalde skill, speld volledig maken
o Na industrialisering? Taakverdeling
- 3 verschillende aspecten die een grotere productiviteit toelaten:
1. Arbeiders geen grote skill meer, maar specifieke taak
o Sneller opleiden, worden zeer goed in deze specifieke taak
uitvoeren
2. Tijd dat wordt uitgespaard omdat men niet constant van werk moet
veranderen
o Men moet zich niet verplaatsen, geen ander gereedschap
bovenhalen,...
3. Veel nieuwe machines
o Deze zijn vaak juist bedacht door gewone werkmannen die omdat
ze zich zo moeten focussen op 1 taak, op zoek gaan naar meer
efficiënte manieren om deze taak uit te voeren
o Arbeiders zelf uitvinden? Niet echt -> machines uitgevonden bij
diegene die ze niet gebruiken, maar door vindingrijkheid van
makers
Niets doen, alles zien -> mensen speculeren over machines
2. Frederick Taylor (1865-1915)
EEN VAN DE EERSTE ‘MANAGEMENTGOEROES’?
- Wilde productieprocessen efficiënter maken
1
, - ‘The principles of scientific management’ (1911): werkprocessen op een
wetenschappelijke manier gaan benaderen en dus de meest efficiënte
werkprocessen zoeken voor een fabriek
- ‘Shop management’: management op de werkvloer van de workshop, hoe kan je
een fabriek zo efficiënt mogelijk doen werken
PRINCIPES – ORGANISATIE
- Positivistische wetenschapsopvatting
- Zoektocht naar universele wetmatigheden
‘wetenschappelijkheid’ gebasseerd op een gedisciplineerde bestudering
van processen
Wat is de meeste efficiënte methode of de ‘one best way’ van organiseren
- Bureaucratisering als oplossing voor productiviteitsverhoging
Standaardisering (zo weinig mogelijk individualiteit)
Taaksplitsing – splitsen van taken in kleine onderdelen, die snel, repetitief
en efficiënt worden uitgevoerd
- Bv. fabriek Ford: eerste assamblagelijn
- Scheiden van denken en doen
Onderscheid tussen planning/ontwerp/management en uitvoering/arbeider
Organisatie van het werk is de verantwoordelijkheid van de manager, niet
van de individuele arbeider
Ontkoppeling van de taak of het werk en de vaardigheden en kennis van de
arbeider
=> voordeel: makkelijk om arbeiders te vinden en deze ook op te leiden
Zeer stricte taken, zeer goed beschreven, zo weinig mogelijk vrijheid
gelaten aan de arbeiders
- Wetenschappelijke selectie en training van arbeiders, de juiste persoon op de
juiste plaats
laat de training niet over aan arbeider zelf (hebben dan vaak het idee dat
ze zelf weten wat het meest efficiënt is, maar ze moeten binnen de vaste
protocollen werken)
PRINCIPES – MANAGEMENT
- Intensieve controle door het management op elk aspect van het werk
ook voor manager een zeer beperkte taak
‘management by exception’: na het opstellen van de protocollen, is de
enige taak van de manager om ervoor te zorgen dat iedereen zijn taak
volgens de regels uitvoert
Geen leiderschap, maar systematisch management
Verschillende soorten supervisie
- Focus op design van individuele jobs, minder op inrichting van totale organisatie
Alle kleine units in de operatie worden op zich zo efficiënt mogelijk
gemaakt, met het idee dat als deze units vlot lopen, de operatie dat als
geheel ook wel zou hebben
PRINCIPES MENSBEELD
- Mensopvatting: mens is een rationeel-economisch wezen
2
, => management ahv belonen, en eventueel controle, straf en dwang
Arbeider vooral gemotiveerd door salaris
- Maximaliseren van output door financiële aanmoediging en door afdwingen van
regels
- Hogere productiviteit leidt tot hogere remuneratie, en dus minder conflicten
Taylor denkt dus dat een harminieuze organisatie komt door duidelijke
regels en een goed belonings- en bestraffingssysteem
Specifieke instructies verminderen sociale conflicten
TECHNIEKEN GEBRUIKT IN SCIENTIFIC MANAGEMENT
- Time & motion studies: systematisch in kaart brengen wat er gebeurt in een
organisatie en daarmee op zoek gaan naar efficiëntieverbeteringen
Zie video online
Op zoek gaan naar processen dmv neerschrijven gebeurtenissen
Actueel gebruikt -> consultants die zaken in kaart brengen
- Formulierendesign: op zoek gaan naar patronen en uitzonderingen
Kijken naar formulieren -> ontwikkelen zodat elke ambtenaar kan begrijpen
o Alles wat nodig is, zeker niet meer
o Hoe vermijden dat mensen fouten maken bij het invullen
- Instructiekaarten
Welomschreven formulieren met instructies, waarop staat wat moet
gebeuren
Duidelijk protocol voor uitvoeren van handelingen
- Symmetrie & standaardisering: paralelle processen zijn efficiënter
Symmetrisch inrichten van proces én werkvloer -> hogere productie
- Routing systeem: uittellen wanneer onderdeel op welke plek moet zijn
Juiste voorraad altijd aanwezig zijn
Iedereen moet continu kunnen doorwerken
- Ergonomie: ervoor zorgen dat arbeiders een werkplek heeft dat aangepast is/ dat
de zwaardere taken meer worden afgewisseld,… (niet perse bekommert om het
welzijn van de arbeider, maar wel om het zo goed mogelijk inzetten van
werkkracht)
- Opsporen van verspilling
- Differential Rate system: mensen niet betalen per uur, maar ze betalen voor hun
prestatie (om zo inefficiënte mensen uit de organisatie te duwen)
= extreem voorbeeld
Substantieel meer beloond bij goed/snel/hard werken dan anderen
Voorbeeld van appelpluk -> per kilo betaald, harder werken = meer
betaald
o Kan ook adhv targets, bij behalen steeds meer betaald krijgen
Eenheidsopbrengst verhogen indien bepaald target behaald
o Traag werk? Kilo-opbrengsten verlagen
- Single purpose tools: meer gereedschap kopen waardoor elk apparaat 1 specifieke
functie heeft
GANTT-DIAGRAM
3
, - = grafische weergave van verschillende processen
Taken opspliten en visueel maken
- Henry Gannt werkte samen met Frederick Taylor
- Taken afgezet tegen tijd => kunnen daarmee een diagnose maken van waar er te
veel vertraging zit in het proces
- Niet uitgevonden door Gannt, maar door Gannt gebruikt als diagnosetool (niet
zozeer als planningstool)
KRITIEKEN OP SCIENTIFIC MANAGEMENT
- al vrij vroeg ontstond er kritiek op het scientific management en de effecten ervan
op organisaties
leed al snel tot stakingen door ambtenaren die niet blij waren dat hun werk
helemaal werd gereorganiseerd
Taylor niet beste reputatie tov arbeiders door gevolgen van zijn organisatie
- Effect op medewerkers
Abstrahering van het werk, en vervreemding van de arbeider van zijn werk
(cf. Marx)
o Filmfragment Modern Times – Charlie Chaplin
Arbeider voelt zich niet verantwoordelijk voor het eindproduct
o Afstompende taken => voldoening valt weg
o Goed betalen = ter compensatie
McDonaldization = standaardiseren, alles hetzelfde
o Menselijke ervaring beperken tot wat systeem vraagt
Stopwatch system gezien als denigrerend => stakingen
Ondemocratisch?
o Spanning tussen het efficiënter maken en de sociale reactie erop
o Ideeën dat niet iedereen moet nadenken, maar dat er enkele
mensen de processen moeten ontwerpen en de arbeiders moeten
gewoon braaf volgen
- Effect op producten en diensten
Gebrek aan innovatie?
o Zeer efficiënte productie, maar zeer slecht in het aanpassen van
deze productie aan nieuwe omstandigheden
o Afwijken van proces zou nodig zijn => kan niet gebeuren door
individu zelf
o Afwijken van standaard wil niemand van weten
Compartimentalisering/ fragmentatie van de organisatie
o Veel aandacht naar alle deelprocessen, maar geen aandacht voor
de organisatie als geheel (de deelprocessen worden niet op elkaar
afgesteld)
o Nieuwe denkstroming => Science of Administration
Organisatie in geheel bekijken, processen op elkaar
afstemmen
- Te sterk vooruitgangsgeloof? => centrale planning jaren ’30 (blijft lang het
basisprincipe)
New Public Management = herverpakken van oud Scientific Management
idee
o Zelfde time & motionstudies
BELANG SCIENTIFIC MANAGEMENT
4
