2024
2025
EMBRYOLOGIE &
TERATOLOGIE
Deel 2: voorbereiding
op nieuw leven
3E BACHELOR
1
,2
,HOOFDSTUK 3 : GAMETOGENESE
A. DE MEIOTISCHE DELING
Meiose of rijpingsdeling = unieke eigenschap vd gametogenese en neemt zowel in de
spermatogenese als ovogenese een prominente plaats in.
Belangrijke Kenmerken van Meiose
1. Het is geen celcyclus
2. Diploïde cel als uitgangspunt:
- Elke celkern bevat een diploïd (2n) aantal chromosomen, bestaande uit homologe
paren: één chromosoom van de moeder en één van de vader.
- Deze homologe chromosomen bevatten dezelfde genen, maar dragen mogelijk
verschillende varianten (allelen).
3. DNA-duplicatie voorafgaand aan meiose:
- Tijdens de voorbereidende interfase wordt het DNA verdubbeld.
- Elk chromosoom bestaat daarna uit twee zusterchromatiden die via het centromeer
met
elkaar verbonden zijn. Dit wordt weergegeven als 2c (twee chromatiden/
chromosoom).
→ 2n2c: als men finaal tot de helft wilt komen moet men 2 delingen doen
o Bij man weken, Bij vrouw jaren
4. De Fasen van Meiose
1. Eerste meiotische deling (reductiedeling)
Doel: Reductie van het chromosomenaantal van diploïd (2n) naar haploïd (n).
1 chromosoom wordt weggetrokken en wordt in nieuwe kern
gedeponeerd
Duurt heel lang!
- Profase I:
- Homologe chromosomen schikken zich naast elkaar (synapsis).
- Crossing-over kan optreden: uitwisseling van stukken DNA tussen homologe
chromatiden(diploteenstadium), wat leidt tot genetische recombinatie.
- Metafase I:
- Homologe chromosomenparen (tetraden) liggen naast elkaar op
evenaarsplaat.
- Anafase I:
- De homologe chromosomen worden van elkaar gescheiden en naar
tegenovergestelde polen van de cel getrokken.
- Elk chromosoom blijft nog uit twee zusterchromatiden bestaan (n, 2c).
- Telofase I en cytokinese:
- De cel deelt zich, en elke dochtercel bevat één set chromosomen (haploïd),
elk
nog bestaande uit twee chromatiden (n, 2c).
2. Tweede meiotische deling (mitotische deling)
Doel: Splitsing vd zusterchromatiden, zodat elke dochtercel 1 chromatide per
chromosoom krijgt.
3
, Bij man: zeer snel, nauwelijks zichtbaar (spermatocyt 2 niet zichtbaar histologisch)
Bij vrouw: duurt langer, gebeurt meestal niet tenzij bij bevruchting
- Profase II: Chromosomen condenseren opnieuw.
- Metafase II: Chromosomen liggen op de evenaarsplaat.
- Anafase II: Zusterchromatiden worden van elkaar gescheiden en naar
tegenovergestelde polen getrokken (n, c).
- Telofase II en cytokinese: Cel deelt zich opnieuw.
Resultaat:
- Vier haploïde dochtercellen (n, c), elk met een enkelvoudige set chromosomen
bestaande uit één chromatide.
- De cellen blijven verbonden door cytoplasmabruggen.
Meiose in Spermatogenese en Ovogenese
- Spermatogenese:
- De meiose vindt ongeveer halverwege de ontwikkelingscyclus plaats.
- Resultaat: vier even grote, idendtieke haploïde spermatiden, die zich differentiëren
tot
rijpe spermatozoa.
- Ovogenese:
- De meiose vindt op het einde van de ontwikkelingscyclus plaats en wordt pas
afgerond
na de bevruchting.
- Resultaat: 1 rijpe eicel & drie kleine poollichaampjes, die degenereren → niet
identiek
4
2025
EMBRYOLOGIE &
TERATOLOGIE
Deel 2: voorbereiding
op nieuw leven
3E BACHELOR
1
,2
,HOOFDSTUK 3 : GAMETOGENESE
A. DE MEIOTISCHE DELING
Meiose of rijpingsdeling = unieke eigenschap vd gametogenese en neemt zowel in de
spermatogenese als ovogenese een prominente plaats in.
Belangrijke Kenmerken van Meiose
1. Het is geen celcyclus
2. Diploïde cel als uitgangspunt:
- Elke celkern bevat een diploïd (2n) aantal chromosomen, bestaande uit homologe
paren: één chromosoom van de moeder en één van de vader.
- Deze homologe chromosomen bevatten dezelfde genen, maar dragen mogelijk
verschillende varianten (allelen).
3. DNA-duplicatie voorafgaand aan meiose:
- Tijdens de voorbereidende interfase wordt het DNA verdubbeld.
- Elk chromosoom bestaat daarna uit twee zusterchromatiden die via het centromeer
met
elkaar verbonden zijn. Dit wordt weergegeven als 2c (twee chromatiden/
chromosoom).
→ 2n2c: als men finaal tot de helft wilt komen moet men 2 delingen doen
o Bij man weken, Bij vrouw jaren
4. De Fasen van Meiose
1. Eerste meiotische deling (reductiedeling)
Doel: Reductie van het chromosomenaantal van diploïd (2n) naar haploïd (n).
1 chromosoom wordt weggetrokken en wordt in nieuwe kern
gedeponeerd
Duurt heel lang!
- Profase I:
- Homologe chromosomen schikken zich naast elkaar (synapsis).
- Crossing-over kan optreden: uitwisseling van stukken DNA tussen homologe
chromatiden(diploteenstadium), wat leidt tot genetische recombinatie.
- Metafase I:
- Homologe chromosomenparen (tetraden) liggen naast elkaar op
evenaarsplaat.
- Anafase I:
- De homologe chromosomen worden van elkaar gescheiden en naar
tegenovergestelde polen van de cel getrokken.
- Elk chromosoom blijft nog uit twee zusterchromatiden bestaan (n, 2c).
- Telofase I en cytokinese:
- De cel deelt zich, en elke dochtercel bevat één set chromosomen (haploïd),
elk
nog bestaande uit twee chromatiden (n, 2c).
2. Tweede meiotische deling (mitotische deling)
Doel: Splitsing vd zusterchromatiden, zodat elke dochtercel 1 chromatide per
chromosoom krijgt.
3
, Bij man: zeer snel, nauwelijks zichtbaar (spermatocyt 2 niet zichtbaar histologisch)
Bij vrouw: duurt langer, gebeurt meestal niet tenzij bij bevruchting
- Profase II: Chromosomen condenseren opnieuw.
- Metafase II: Chromosomen liggen op de evenaarsplaat.
- Anafase II: Zusterchromatiden worden van elkaar gescheiden en naar
tegenovergestelde polen getrokken (n, c).
- Telofase II en cytokinese: Cel deelt zich opnieuw.
Resultaat:
- Vier haploïde dochtercellen (n, c), elk met een enkelvoudige set chromosomen
bestaande uit één chromatide.
- De cellen blijven verbonden door cytoplasmabruggen.
Meiose in Spermatogenese en Ovogenese
- Spermatogenese:
- De meiose vindt ongeveer halverwege de ontwikkelingscyclus plaats.
- Resultaat: vier even grote, idendtieke haploïde spermatiden, die zich differentiëren
tot
rijpe spermatozoa.
- Ovogenese:
- De meiose vindt op het einde van de ontwikkelingscyclus plaats en wordt pas
afgerond
na de bevruchting.
- Resultaat: 1 rijpe eicel & drie kleine poollichaampjes, die degenereren → niet
identiek
4
