Samenvatting Rechtsfilosofie RB0522 - Open Universiteit

1


LEEREENHEID 1 SAMENVATTING
VRIJHEID VAN MENINGSUITING.
Is het echt nodig dat mensen het recht hebben hun mening te uiten?
Waarom verdienen uitingen bescherming?
Wat is het achterliggende belang van de vrijheid van meningsuiting?
Waarom is het belangrijk dat de uitingsvrijheid er is?

--> Filosofisch perspectief.

John Stuart Mill
 Negentiende eeuws auteur
 Boek On Liberty
 Grondlegger politiek liberalisme
 Hoeveel vrijheid moeten burgers hebben om te doen wat ze willen doen, hoeveel
vrijheid moet de overheid de burgers geven?

Brian Leiter
 Hedendaags auteur
 Manifest: Chicago Principles of free speech: sterke verdediging van uitingsvrijheid
 continentale filosofie
 veel belangstelling voor Nietzsche

TEKST 1: ON LIBERTY - JOHN STUART MILL
--> Vrije meningsuiting
--> politiek liberalisme

Centrale stelling:
“only purpose for which power can be rightfully exercised over any member of a
civilized community, against his will, is to prevent harm to others”.


Beperkingen van de vrijheid door middel van wetgeving.

Mag je door middel van wetgeving en in het bijzonder strafwetgeving de vrijheid
van mensen beperken door bepaalde dingen te verbieden en door sancties te stellen
op het overtreden van die bepalingen?

Mag het geweldsapparaat van de staat worden gebruikt, door middel van
regelgeving, om de vrijheid van mensen te beperken?

Antwoord:
Enkel voor het voorkomen van schade aan anderen.

= SCHADEBEGINSEL van Mill

“His own good, either physical or moral, is not a sufficient warrant”.

, 2


Wetgeving maken die erop gericht is om te voorkomen dat mensen zichzelf schade
toebrengen is niet geoorloofd.
Dat de overheid als een vader moet zorgen voor de burgers, die dan de kinderen zijn
en die kinderen een beetje moet opvoeden, tegen zichzelf in bescherming moet
nemen.

= PATERNALISME

vb: gebruik verdovende middelen --> mogen niet verboden worden.
Want als je dat doet, dan bescherm je mensen tegen zichzelf en dat is niet waar de
wet voor bedoeld is. Het gaat alleen maar om het voorkomen van schade aan
anderen.

KERN VAN HET SCHADEBEGINSEL:
 Wat je wel mag doen is met iemand gaan praten.


vb seksuele relatie:
Als iemand iets immoreel doet volgens een bepaalde religieuze opvatting (vb
seksuele relatie), is geen reden voor het strafrecht om in te grijpen.
Want de enige reden dat strafrecht mag ingrijpen, is om te
voorkomen dat jij schade toebrengt aan anderen!

Vb Harddrugs legaliseren:
Dit is iets waar mensen zichzelf schade mee toedoen en dat moet je proberen te
ontmoedigen (mensen wijzen op gevaar), maar je moet het niet verbieden.


MILL GAAT UITINGSVRIJHEID VERDEDIGEN.
Waarom is het belangrijk dat mensen hun mening uiten? Waarom is dat het
beschermen waard?


Over vrijheid van denken en spreken.
Als er 1 iemand is die anders denkt, dan moet die persoon het recht hebben om die
opvatting te uiten.
Waarom is dat zo belangrijk?

Opbouw van het betoog
Uitingsvrijheid is belangrijk:
1. Stel dat je iets verbiedt dat waar is, ga je het verbieden?
2. Als die opvatting onwaar is, (foute opvatting), waarom moet je zo'n opvatting dan
de ruimte geven om geuit te worden?

, 3


Opvatting juist?

Situatie

Opvatting onjuist?

Onderdrukken van meningen is schadelijk. Zo wordt de kans ontnomen om de volledige
waarheid te ontdekken.

Samenvatting en conclusies van het betoog

Betoog bestaat uit 4 punten:

1. Is de mening waaraan het zwijgen wordt opgelegd toch waar?

= FALLIBILISME (FEILBAARHEID)
= betekent dat op het moment dat jij een andere opvatting verbiedt, je
ervan uitgaat dat de opvatting die jij hebt de juiste opvatting is. Je
gaat ervan uit dat je met absolute zekerheid kunt stellen dat wat jij
vindt waar is en dat wat de ander vindt, fout is.

= jij bent onfeilbaar

= je weet nooit zeker dat de opvattingen die wij hebben juist zijn.

Hij zegt dat men in elk tijdperk opvattingen heeft aangehangen die in een
volgende periode niet alleen onjuist, maar zelfs onzinnig werden gevonden.

vb blasfemie (ontkennen bestaan van God.
- onbespreekbaar in zijn tijd.
- geschiedenis heeft hem gelijk gegeven
- Godsdienstige opvattingen zijn niet meer zo dominant als in de 19de eeuw

vb homoseksualiteit
- meeste Europese landen verboden
- nu volkomen aanvaard en niet meer strafbaar

Dus in elk tijdperk, laat Mill zien, heeft men opvattingen aangehangen die in
volgende periodes niet alleen onjuist, maar zelfs onzinnig worden gevonden.


Tegenwerping 1:
Je mag (als overheid) handelen naar je opvattingen, als je tegelijkertijd maar
de ruimte geeft om die opvattingen te bekritiseren, tegen te spreken en de
onjuistheid ervan aan te tonen. Want dan kun je nog bijsturen als dat nodig
blijkt.

Wetgever moet proberen om de samenleving in te richten volgens dan
geldende inzichten en daarmee aannemen dat het de juiste opvatting is. Maar

, 4


tegelijkertijd moet je mensen de ruimte geven om andere dingen te zeggen
en andere inzichten naar voren te brengen.


Tegenwerping 2:
Want wat een nuttige opvatting is en essentieel voor de samenleving is even
betwistbaar, even vatbaar voor twijfel en discussie, als de opvatting zelf..

Men moet zowel onfeilbaar zijn om het recht te hebben te beslissen of een
opinie schadelijk is, als om te beslissen of deze onwaar is.


Socrates is ter dood gebracht vanwege het ontkennen van goden.
Voor het uitdagen van de heersende opvattingen van zijn tijd.


Uiteindelijk overwint de waarheid toch wel.
--> de waarheid zal wel boven water komen.


Failliblisme is ook de essentie waar Leiten op wijst!!!


2. Is het mogelijk dat een onderdrukte opvatting (ook al is die niet juist), toch een
element van waarheid bevat? Is de opvatting deels waar?

Opvatting die verboden wordt = deels waar
--> Geen goede zaak
--> zo ken je niet de gehele waarheid
--> afwijkende opvatting is nodig om de rest van de waarheid te kennen
--> goed luisteren naar verschillende opvattingen


3 en 4. Een dood dogma en niet de levende waarheid

"diepe slaap van een gevestigde mening"

Jouw opvatting is waar en dat van de ander is flauwekul
--> Dan nog moet je die opvatting niet verbieden.

==> Je eigen opvattingen worden dan een dood dogma
= opvatting wordt door iedereen nagesproken, omdat het
waarheid zou zijn, maar waarvan niemand meer precies weet
waarom het de waarheid is.

==> Het is niet meer de levende waarheid, maar een dood dogma
geworden.

vb klimaaropwarming