Samenvatting publiek recht - bachelor sociaal werk

Publiek recht Academiejaar 2022-2023


Publiek recht
Online les 1: Wat is recht?
= Het geheel der regels die op een bepaald tijdstip, in een bepaalde gemeenschap
gelden & op haar gezag zijn vastgesteld.
Deze definitie bestaat uit 4 elementen.
 Geheel der regels: tussen de mensen & het apparaat.
 Op een bepaald tijdstip & in een bepaalde gemeenschap.
(tijd & plaats gebonden)

Vb; Positie van de vrouw in België.
Vroeger: politieke mening van de vrouw had geen belang.
Pas 100 jaar geleden werd vrouwenstemrecht ingevoerd.

Tot 2014 moesten kinderen de achternaam van de vader overnemen, dit werd
gezien als discriminatie.
2017: Kom je er niet aan uit? Beide achternamen in alfabetische volgorde.

 Op haar gezag vastgesteld = dwingend karakter.

Vb; Er staan sancties op het overtreden van de coronamaatregelen (dwingend
karakter).

1. Kenmerken van de definitie (het recht)
1.1 Geheel der regels
1.1.1 Gebodsbepalingen
= je moet!
 Opkomstplicht
 Leerplicht
 Aangifteplicht van geboorte
Napoleon wou weten waar jongens woonden om dienstplicht te vervolledigen.
 Belastingplicht (aangifteplicht – betalingsplicht)

1.1.2 Verbodsbepalingen
= dingen die je niet mag doen.
 Verbod op bigamie
= verbod op meer dan 1 huwelijk.
 Oneerlijke handelingspraktijken (enkel in België)
= geen verkeerde info geven of adverteren aan kinderen.
 Strafrecht

1.1.3 Verlofbepalingen
= je mag kiezen of je de regels gaat gebruiken.
 Indexering van woninghuur
 Huwelijksrecht

1

,Publiek recht Academiejaar 2022-2023


De wetgeving voorziet de automatische toepassing van het wettelijk stelsel, tenzij
het contract er expliciet van afwijkt.

1.1.4 Technische regels
= leggen plichten op om uniformiteit na te streven, dus sturen of bepalen niet ons
gedrag.
 Dagvaarding
 Identiteitskaart
 Akten van burgerlijke stand

1.1.5 Individuele beslissingen
= geen algemene draagwijdte.
 Vonnissen of arresten
 Bouwvergunningen
 Benoemingen
Gelden enkel op burgers die er betrekking op hebben.

1.2. Variëren in tijd & plaats
Recht & regels zijn instrumenten in handen van machthebbers om ons in een
bepaalde richting te sturen om de samenleving op een bepaalde manier te ordenen,
volgens hun inzichten.

Vb; 1789: Franse Revolutie = afrekening met de middeleeuwen.

1.2.1 Liberté, égalité & fraternité als politieke ideologie
1.2.1.1 Liberté
Welke politieke ideologie kan geassocieerd worden met deze term?
 Liberalisme, streven naar zoveel mogelijk vrijheid van het individu.

Bestaan ze nog?
 Ja

Welke politieke partijen belichamen deze stroming?
 Open VLD
 MR
 LDD
 Spirit (links)
 Blauw – Vlott (rechts)

Hebben deze politieke partijen macht? (Zitten ze in de federale/Vlaamse regering?)
 Alexander de Croo; Open VLD, premier. F
 Vincent van Quickenborne; Open VLD, minister justitie. F
 Hadja Labib; MR, minister buitenlandse zaken. F
 Bart Sommers; viceminister-president. V
 Lydia Peeters; minister van mobiliteit & openbare werken. V

Wat hebben ze betekend doorheen de geschiedenis?
2

,Publiek recht Academiejaar 2022-2023


Ze waren er al bij in 1831, bij het ontstaan van onze grondwet. In onze grondwet
werd er toen een hoofdstuk ‘Rechten & vrijheden’ toegevoegd. Dit was baanbrekend,
want België was het enigste land op het vasteland dat dit deed. Met die vrijheden
beschrijven in de grondwet wouden ze de individuen beschermen tegen de overheid.
Decennia lang was er een grote onderdrukking, dit was de perfecte reactie van de
liberalen. De liberalen zijn sinds dien bijna altijd mee aan zet, het principe die ze
voorop stelden is belastingverlaging, want belastingen zijn de inkomsten van de
overheid om dingen te doen. Maar de liberalen willen dat de overheid zo weinig
mogelijk doet & dat de burger zoveel mogelijk zijn zaken zelf kan regelen. Dit ging
goed voor de sterkere in de samenleving, maar minder voor de zwakken.


1.12.1.2 Fraternité
Welke politieke ideologie kan geassocieerd worden met deze term?
 Christen Democratie; christelijke opvattingen, oog voor gemeenschapszin &
naastenliefde.

Bestaat ze nog?
 Ja

Welke politieke partijen belichamen deze stroming?
 CD&V (centrum rechts)
 Cdh (links)

Hebben deze politieke partijen macht? (Zitten ze in de federale/Vlaamse regering?)
 Vincent van Peteghem; vice-eersteminister. F
 Annelies Verlinden; minister binnenlandse zaken. F
 Nicole De Moor; staatsecretaris voor asiel & migratie. F
 Jo Brands; viceminister-president. V
 Hilde Crevits; minister van welzijn. V
 Benjamin Dale; minister voor Brussel, jeugd & media. V

Wat hebben ze betekend doorheen de geschiedenis?
Onze samenleving is doordrongen van het christendemocraten gedachtegoed, meer
dan in andere landen. Bijvoorbeeld het verbod op bigamie. Dat komt uit de
christelijke leer, 1 man & 1 vrouw. Alles is daarop gebaseerd. Pas de laatste jaren
zijn daar wat versoepelingen in gekomen. Maar het kantelpunt was in 1990 bij de
abortuskwestie. Een ander voorbeeld is het kindergeld, vroeger was dat een kleine
100 voor 1 kind, 200 voor het 2e, … En dan kwam daar nog eens leeftijdsbeslagen
op. Nu is het voor elk kind evenveel, 166 euro per kind. De boodschap was vroeger
‘vermenigvuldig u’. Anticonceptie gebruiken was dan een schande. Wat wou men
daar mee bereiken? Het idee dat bij hen leefde was, ‘Hoe meer christelijke kinderen,
hoe meer we op wereldvlak kunnen domineren.’.



1.12.1.3 Egalité

3

, Publiek recht Academiejaar 2022-2023


Welke politieke ideologie kan geassocieerd worden met deze term?
 Socialisme; ieder moet dezelfde mogelijkheid krijgen.
 Tegenover communisme; iedereen moet helemaal gelijk behandeld worden.

Bestaat ze nog?
 Ja

Welke politieke partijen belichamen deze stroming?
 Vooruit
 PS
 PVDA
 PTB
 Spirit (probeerde een burg te bouwen tussen socialisme & liberalisme)

Hebben deze politieke partijen macht? (Zitten ze in de federale/Vlaamse regering?)
 Frank van den Broecke; F.
 Mirjam Kitir; minister van ontwikkelingssamenleving. F
 Piere-Yves darmagne; vise-premier & minister van werk. F
 Carine Lalieu; mininster van pensioen. F
 Ludivin Dendonder; minister van defensie. F
 Thomas de Minne; staatsecretaris. F

Wat hebben ze betekend doorheen de geschiedenis?
De oorsprong lag in de visie van Carl Max, die als de grondlegger van het socialisme
werd beschouwd. Zijn theorie ging over dat hij mensen als slaven in fabrieken zag.
Toen werd er aan die oproep weinig aandacht geschonken, mensen waren te
gefocust op puur overleven. Later werd hij wel gehoord. De tijd van Daens dat waren
de nadagen van de industriële revolutie, er was grote armoede. Situatie was
onhoudbaar, de arbeiders verenigden zich & namen initiatieven. Ze begonnen een
beetje van hun loon te sparen via de Spaarkas (voorloper Mutualiteit). Die gaf dan
wat geld aan arbeiders die ziek waren, zodat ze nog wat inkomen hadden om te
overleven. Arbeiders gingen zich ook verenigen & kregen daardoor wat macht. Zo
ontstond het syndicaat (vakbonden), dit was een belangrijk strijdpunt. Verder was er
ook nog de oprichting van de 1e politieke partijen specifiek met het oog op die
socialistische thema’s erdoor proberen te duwen in de regering. In 1893 werd het
algemeen meervoudig stemrecht voor mannen ingevoerd. Dat betekend dat mannen
mochten gaan stemmen, maar de hoeveelheid stemmen per man werd afhankelijk
gemaakt van de studies & hoeveelheid belastingen je betaalde. Kiezers van de
socialisten hadden overigens maar 1 stem. Daardoor bleef hun succes beperkt.
Begin 20e eeuw, tijdens WOII, breekt het socialisme meer & meer door. De
socialistische partijen kregen een voedingsbodem door de wantoestanden binnen
het leger tijdens WOI. Daar was de Franstalige elite de baas over de grote Vlaamse
meerderheid. De Vlamingen kregen bevelen in het frans die ze niet begrepen, met
alle gevolgen van dien. In 1917 is er ook nog eens de Russische revolutie, daar
stond de tsaar aan het hoofd van de standenmaatschappij. Op een gegeven moment
het hun volk er genoeg van, wierpen het regime omver en werd die tsaar & zijn
familie geëxecuteerd. Er waren 2 groepen socialisten bolsjewieken (communisten)

4