Hoofdstuk 1 inleiding
1 functies van het spijsverteringsstelsel
• Propulsie → het voorstuwen van voedsel van mond naar anus
• Vertering van voedsel
o Door de zure pH→ maag
o Door enzymes → speekselklieren, maag, pancreas
• Absorptie van water en voedingstoffen → dunne darm
• Detoxificatie vna opgenomen voedingsstoffen → lever
• Secretie van interne en externe giftige substanties en water→ lever, colon
• Afweer → GALT
2 algemene histologie van het maagdarm kanaal
, • Tunica mucosa (laag dichts bij lumen)
o Epitheel
▪ Maag tem anus: eenlagig cilindrisch epitheel
▪ Slokdarm en meest distale deel anaal kanaal: meerlagig plaveiselepitheel
o Lamina propria
▪ Losmazig bindweefsel
▪ Bloed, lymfevaten en lymfoid weefsel
o Muscularis mucosea
▪ Dun laagje glad spierweefsel
• Tunica submucosa
o Losmazig bindweefsel
o Grotere bloed en lymfevaten en autonoma plexus submucosus
o Plexus submucosa wordt onderverdeeld in
▪ Plexus van meissner
• Oppervlakkig gelegen tegen de muscularis mucosae)
▪ Plexus van henle
• Dieper gelegen, tegen de tunica muscularis
• Tunica muscularis
o Twee orthogonale lagen glad spierweefsel
▪ Tunica muscularis interna
• Talrijke ringvormige spierbundels die rond lumen lopen
▪ Tunica muscularis externe
• Externe longitudinale spiermantel
o Tussen de twee lagen ligt de plexus myentericus of de plexus van Auerbach
• Lamina adventitia
o Uitwendige bekleding
o Bindweefsellaag die ook vet kan bevatten
o Gaat geleidelijk over in bindweefsel van de organen
o Wanneer de organen bekleed zijn met buikvlies, wordt de tunica adventitia de serose
genoemd
▪ Een laagje bindweefsel (subserosa), bekleed met mesotheel (eenlagig plaveiselcellig
epitheel) omringd deze organen
3 bevloeiing
3.1 arteriele bevloeiing
De aorta abdominalis bevloeit de intradiafragmatische buikorganen:
• Truncus coeliacus
o A lienalis → milt
o A gastrica sinistra → linkerzijde maag
o A hepatica communis → lever
▪ A hepatica propria
▪ A gastrica dextra
▪ A gastroduodenalis
• A mesenterica superior
o Dunne darm (jejunum, ileum)
• A mesenterica inferior
o Laatste deel dikke darm, sigmoid en rectum
,3.1.1 collaterale arteriële circulatie
De bevloeiing van de darm wordt gekenmerkt door een collaterale arteriële circulatie. Dit betekent dat er
meerdere bloedvaten en anastomosen (verbindingen) bestaan tussen de verschillende arteriën die de darmen
van bloed voorzien. Deze collaterale circulatie dient als een vangnet of een alternatieve route voor de
bloedtoevoer naar de darmen, waardoor de bloedtoevoer kan worden gehandhaafd, zelfs als er een
vernauwing of afsluiting optreedt in een van de belangrijkste arteriën
Compensatie bij vernauwing of afsluiting: Als er een vernauwing of afsluiting optreedt in een van de
belangrijke arteriën die de darmen van bloed voorzien, kunnen de collaterale bloedvaten en anastomosen de
bloedtoevoer naar de getroffen gebieden behouden. Deze alternatieve routes zorgen ervoor dat er nog steeds
voldoende zuurstofrijk bloed naar de darmweefsels kan stromen, waardoor mogelijke ischemie
(zuurstoftekort) en weefselschade worden voorkomen
3.2 veneuze bevloeiing
Vena porta
• Verzameld al het veneus bloed vanuit het spijsverteringsstelsel
• Al het bloed gaat eerst naar de lever, voordat het naar de VCI
stroomt
Klinische toepassing: lever cirrose
Levercirrose is een aandoening waarbij het gezonde leverweefsel wordt
vervangen door littekenweefsel. Dit littekenweefsel kan de normale
bloedstroom door de lever verstoren en verhoogt de druk in de bloedvaten
die door de lever lopen. Hierdoor zoekt het bloed een omweg via de linker
maagader (vena gastrica sinistra) en de korte maagader (vena gastrica
breves) naar de linker ader van de borst (vena gastrica breves), hierdoor
verhoogd de druk in deze aders en kunnen er spataders ontstaan. Er is
gevaar dat de spatader barst en het veneus bloed dat eigenlijk via de v
porta zou moeten lopen vrijkomt in het lumen
3.3 lymfevaten
• Vooral in de dunna darm
• Niet aanwezig in de mucosa van het colon en de maag
• Tumoren in de lymfevaten van de darm metastaseren via de v porta naar de lever
4 bezenuwing van spijsverteringsstelsel
Somatische bezenuwing Autonome bezenuwing
• Mond • Slokdarm
• Pharynx • Maag
• Dunne en dikke darm
• Speeksel- alvlees klier
• Lever
4.1 functies
• Waarneming van verandering (sensatie) via sensoriële receptoren : sensorische input
• Interpretatie van deze waarneming (integratie) en reactie via effector organen : motorische output
• Neuronen moeten
o Prikkel opnemen uit omgeving
o Prikkel omvormen tot zenuwimpuls
o De zenuwimpuls geleiden
o Transmissie van de impuls
, 4.2 craniale zenuwen
Craniale zenuwen spelen een rol in de bezenuwing van de mond,
de pharynx en de speekselklieren (aangeduidde kennen)
• 1. Nervus olfactorius
o Detecteren en verzenden van geurprikkels
vanuit de neus naar hersenen
• 2. Nervus opticus
o Overbrengen van visuele info vanuit oog naar
hersenen
• 3. Nervus oculomotorius
o Oorsprong: middenhersenen
o Motorisch: bezenuwd de oogspieren, Behalve:
▪ m obliquus superior: n troclearis
▪ laterale oogspier: n abducens
o Autonoom: constrictie pupil (pupilreflex)
• 4. Nervus trochlearis
• 5. Nervus trigeminus→ volledig somatisch
o Sensorisch
▪ Huid en gelaat
▪ Oog
▪ Neus en mondholte
o Motorisch
▪ Kauwspieren
▪ Spieren van de mondvloer
o Ganglion van asser
▪ Verzamelpunt voor de drie takken van de
n trigeminus
▪ Ontvangt sensorische info uit de drie
takken en stuurt dit naar hersenen
o Drie takken
▪ N opthalimicus
▪ N maxillaris
▪ N mandibullaris
o Toepassing: tandarts verdoofd , trigeminus
• 6. Nervus abducens
• 7. Nervus facialis→ zowel somatisch als autonoom
o Sensorisch
▪ smaakzin
o Motorisch
▪ Spieren van het gelaat (behalve kauwspieren, deze worden door n trigeminus
bezenuwd)
o Autonoom
▪ Traanklieren → traanproductie
▪ Speekselklieren → speekselproductie
o Toepassing: uitval van deze zenuw veroorzaakt gelaatsverlamming
• 8. Nervus vestibulocochlearis
1 functies van het spijsverteringsstelsel
• Propulsie → het voorstuwen van voedsel van mond naar anus
• Vertering van voedsel
o Door de zure pH→ maag
o Door enzymes → speekselklieren, maag, pancreas
• Absorptie van water en voedingstoffen → dunne darm
• Detoxificatie vna opgenomen voedingsstoffen → lever
• Secretie van interne en externe giftige substanties en water→ lever, colon
• Afweer → GALT
2 algemene histologie van het maagdarm kanaal
, • Tunica mucosa (laag dichts bij lumen)
o Epitheel
▪ Maag tem anus: eenlagig cilindrisch epitheel
▪ Slokdarm en meest distale deel anaal kanaal: meerlagig plaveiselepitheel
o Lamina propria
▪ Losmazig bindweefsel
▪ Bloed, lymfevaten en lymfoid weefsel
o Muscularis mucosea
▪ Dun laagje glad spierweefsel
• Tunica submucosa
o Losmazig bindweefsel
o Grotere bloed en lymfevaten en autonoma plexus submucosus
o Plexus submucosa wordt onderverdeeld in
▪ Plexus van meissner
• Oppervlakkig gelegen tegen de muscularis mucosae)
▪ Plexus van henle
• Dieper gelegen, tegen de tunica muscularis
• Tunica muscularis
o Twee orthogonale lagen glad spierweefsel
▪ Tunica muscularis interna
• Talrijke ringvormige spierbundels die rond lumen lopen
▪ Tunica muscularis externe
• Externe longitudinale spiermantel
o Tussen de twee lagen ligt de plexus myentericus of de plexus van Auerbach
• Lamina adventitia
o Uitwendige bekleding
o Bindweefsellaag die ook vet kan bevatten
o Gaat geleidelijk over in bindweefsel van de organen
o Wanneer de organen bekleed zijn met buikvlies, wordt de tunica adventitia de serose
genoemd
▪ Een laagje bindweefsel (subserosa), bekleed met mesotheel (eenlagig plaveiselcellig
epitheel) omringd deze organen
3 bevloeiing
3.1 arteriele bevloeiing
De aorta abdominalis bevloeit de intradiafragmatische buikorganen:
• Truncus coeliacus
o A lienalis → milt
o A gastrica sinistra → linkerzijde maag
o A hepatica communis → lever
▪ A hepatica propria
▪ A gastrica dextra
▪ A gastroduodenalis
• A mesenterica superior
o Dunne darm (jejunum, ileum)
• A mesenterica inferior
o Laatste deel dikke darm, sigmoid en rectum
,3.1.1 collaterale arteriële circulatie
De bevloeiing van de darm wordt gekenmerkt door een collaterale arteriële circulatie. Dit betekent dat er
meerdere bloedvaten en anastomosen (verbindingen) bestaan tussen de verschillende arteriën die de darmen
van bloed voorzien. Deze collaterale circulatie dient als een vangnet of een alternatieve route voor de
bloedtoevoer naar de darmen, waardoor de bloedtoevoer kan worden gehandhaafd, zelfs als er een
vernauwing of afsluiting optreedt in een van de belangrijkste arteriën
Compensatie bij vernauwing of afsluiting: Als er een vernauwing of afsluiting optreedt in een van de
belangrijke arteriën die de darmen van bloed voorzien, kunnen de collaterale bloedvaten en anastomosen de
bloedtoevoer naar de getroffen gebieden behouden. Deze alternatieve routes zorgen ervoor dat er nog steeds
voldoende zuurstofrijk bloed naar de darmweefsels kan stromen, waardoor mogelijke ischemie
(zuurstoftekort) en weefselschade worden voorkomen
3.2 veneuze bevloeiing
Vena porta
• Verzameld al het veneus bloed vanuit het spijsverteringsstelsel
• Al het bloed gaat eerst naar de lever, voordat het naar de VCI
stroomt
Klinische toepassing: lever cirrose
Levercirrose is een aandoening waarbij het gezonde leverweefsel wordt
vervangen door littekenweefsel. Dit littekenweefsel kan de normale
bloedstroom door de lever verstoren en verhoogt de druk in de bloedvaten
die door de lever lopen. Hierdoor zoekt het bloed een omweg via de linker
maagader (vena gastrica sinistra) en de korte maagader (vena gastrica
breves) naar de linker ader van de borst (vena gastrica breves), hierdoor
verhoogd de druk in deze aders en kunnen er spataders ontstaan. Er is
gevaar dat de spatader barst en het veneus bloed dat eigenlijk via de v
porta zou moeten lopen vrijkomt in het lumen
3.3 lymfevaten
• Vooral in de dunna darm
• Niet aanwezig in de mucosa van het colon en de maag
• Tumoren in de lymfevaten van de darm metastaseren via de v porta naar de lever
4 bezenuwing van spijsverteringsstelsel
Somatische bezenuwing Autonome bezenuwing
• Mond • Slokdarm
• Pharynx • Maag
• Dunne en dikke darm
• Speeksel- alvlees klier
• Lever
4.1 functies
• Waarneming van verandering (sensatie) via sensoriële receptoren : sensorische input
• Interpretatie van deze waarneming (integratie) en reactie via effector organen : motorische output
• Neuronen moeten
o Prikkel opnemen uit omgeving
o Prikkel omvormen tot zenuwimpuls
o De zenuwimpuls geleiden
o Transmissie van de impuls
, 4.2 craniale zenuwen
Craniale zenuwen spelen een rol in de bezenuwing van de mond,
de pharynx en de speekselklieren (aangeduidde kennen)
• 1. Nervus olfactorius
o Detecteren en verzenden van geurprikkels
vanuit de neus naar hersenen
• 2. Nervus opticus
o Overbrengen van visuele info vanuit oog naar
hersenen
• 3. Nervus oculomotorius
o Oorsprong: middenhersenen
o Motorisch: bezenuwd de oogspieren, Behalve:
▪ m obliquus superior: n troclearis
▪ laterale oogspier: n abducens
o Autonoom: constrictie pupil (pupilreflex)
• 4. Nervus trochlearis
• 5. Nervus trigeminus→ volledig somatisch
o Sensorisch
▪ Huid en gelaat
▪ Oog
▪ Neus en mondholte
o Motorisch
▪ Kauwspieren
▪ Spieren van de mondvloer
o Ganglion van asser
▪ Verzamelpunt voor de drie takken van de
n trigeminus
▪ Ontvangt sensorische info uit de drie
takken en stuurt dit naar hersenen
o Drie takken
▪ N opthalimicus
▪ N maxillaris
▪ N mandibullaris
o Toepassing: tandarts verdoofd , trigeminus
• 6. Nervus abducens
• 7. Nervus facialis→ zowel somatisch als autonoom
o Sensorisch
▪ smaakzin
o Motorisch
▪ Spieren van het gelaat (behalve kauwspieren, deze worden door n trigeminus
bezenuwd)
o Autonoom
▪ Traanklieren → traanproductie
▪ Speekselklieren → speekselproductie
o Toepassing: uitval van deze zenuw veroorzaakt gelaatsverlamming
• 8. Nervus vestibulocochlearis
