Pedagogiek en gezinsondersteuning
Inhoud
Inleiding pedagogiek en gezinsondersteuning ............................................................. 5
Pedagogiek vs. pedagogische wetenschappen ........................................................ 5
Twee wetenschapsbenaderingen ........................................................................... 5
1. Evidence Based Pedagogiek ........................................................................... 5
2. Fundamentele Pedagogiek ............................................................................. 6
Stellingen ............................................................................................................. 6
De wereld is pedagogiek en pedagogiek is de wereld ............................................... 7
Ontdekken van het concept ‘kind’ .......................................................................... 7
Ontdekkingen van het concept ‘kindertijd’ .............................................................. 7
6 Kindbeelden ...................................................................................................... 8
1. Het voorspelbare kind .................................................................................... 8
2. Het kind als burger ......................................................................................... 8
3. Het witte kind ................................................................................................ 9
4. Het kind als risico .......................................................................................... 9
5. Het kind als held ............................................................................................ 9
6. Het kind als kapitaal ....................................................................................... 9
Wat is gezinsondersteuning? ................................................................................... 10
Wat is een ‘gezin’? ............................................................................................... 10
Wat is ‘gezinsondersteuning? ............................................................................... 11
Opvoeding in het vizier ..................................................................................... 11
Opvoeding in de regelgeving ............................................................................. 12
Opvoedingsondersteuning vs. gezinsondersteuning ........................................... 13
Gedeelde vs. verdeelde verantwoordelijkheid .................................................... 15
Toepassingen (leerpad) ....................................................................................... 16
Beïnvloedende en ondersteunende factoren bij (eigen) opvoeding ...................... 16
Functies van opvoedingsondersteuning ............................................................ 17
Aanbod (toepassingen/voorbeelden) van gezinsondersteuning? ......................... 18
1
, Gastcollege Michel Vandenbroeck ....................................................................... 22
1. 18e eeuw: eerste boeken voor breed publiek .................................................. 22
2. 19e eeuw: eerste boeken door moeders ........................................................ 22
3. Begin 20e eeuw: wetenschap neemt over ...................................................... 22
4. WOI-WOII: eugenetica.................................................................................. 23
5. Na WOII: opvoeden is Love & Fun .................................................................. 24
6. jaren 1980: toch niet zo veel fun .................................................................... 24
7. Na de crisis(sen): trust yourself ..................................................................... 25
8. Besluit ........................................................................................................ 26
Kind als held .......................................................................................................... 27
Hoorcollege + leerpad ......................................................................................... 27
Wat houdt het kindbeeld in? ............................................................................. 27
Wat is de rol van de volwassene? ...................................................................... 27
Wat vertelt dit over de samenleving? ................................................................. 27
Wat is de rol van de pedagogiek? ...................................................................... 28
Toepassingen .................................................................................................. 30
Het witte kind ......................................................................................................... 42
Leerpad.............................................................................................................. 42
Hoorcollege ........................................................................................................ 43
Wat houdt het kindbeeld in? ............................................................................. 43
Wat is de rol van de volwassene? ...................................................................... 44
Wat vertelt dit over de samenleving? ................................................................. 44
Wat is de rol van de pedagogiek in dit kindbeeld? ............................................... 46
De doxa van eentaligheid ................................................................................. 49
Het voorspelbare kind ............................................................................................. 55
Hoorcollege + leerpad ......................................................................................... 55
Kindbeeld onder de loep .................................................................................. 55
Bekende denkers ............................................................................................. 57
Ethische dilemma’s ......................................................................................... 59
Het kind als burger ................................................................................................. 62
Hoorcollege ........................................................................................................ 62
Wat houdt het kindbeeld in? ............................................................................. 62
2
, Wat is de rol van de volwassene? ...................................................................... 62
Wat vertelt dit over de samenleving? ................................................................. 63
Wat is de rol van de pedagogiek? ...................................................................... 64
Toepassingen .................................................................................................. 64
4 elementen voor participatie ........................................................................... 67
Good practice ................................................................................................. 67
Leerpad.............................................................................................................. 69
De participatieladder ....................................................................................... 69
Burgerschap, rechten en participatie in de jeugdhulp ......................................... 72
Burgerschap, rechten en participatie in het onderwijs ........................................ 77
Het kind als kapitaal ............................................................................................... 79
Hoorcollege 1 ..................................................................................................... 79
Inleiding… kind als kapitaal? ............................................................................ 79
Wat houdt het kindbeeld in? ............................................................................. 79
Wat is de rol van de volwassenen? .................................................................... 80
Wat vertelt dit over de samenleving? ................................................................. 80
Wat is de rol van de pedagogiek? ...................................................................... 83
Hoorcollege 2 ..................................................................................................... 85
Meritocratie .................................................................................................... 85
Vermarkting .................................................................................................... 87
Van rendabel tot niet-rendabel ......................................................................... 89
Leerpad.............................................................................................................. 90
Het kind als risico ................................................................................................... 92
Hoorcollege ........................................................................................................ 92
Jeugdcriminaliteit ............................................................................................ 92
Risicovol spelen .............................................................................................. 97
Leerpad.............................................................................................................103
Een digitale wereld .........................................................................................103
Mediawijsheid ................................................................................................104
Opvoeden in een digitale wereld ......................................................................106
Pedagogisch raamwerk ..........................................................................................109
Gastles – Wibrich Bruyninckx ..............................................................................109
3
, Opwarmers ....................................................................................................109
Dienst Kinderopvang Stad Gent .......................................................................113
Toekomstplan ................................................................................................115
MEMOQ+ .......................................................................................................118
Gezinnen in armoede.............................................................................................127
Hoorcollege .......................................................................................................127
(Kinder)armoede ............................................................................................127
Wat gezinnen in armoede als ondersteunend ervaren .......................................133
Aan de slag: armoedebewust handelen............................................................134
Leerpad.............................................................................................................134
Armoede en jeugdhulp ....................................................................................134
4
Inhoud
Inleiding pedagogiek en gezinsondersteuning ............................................................. 5
Pedagogiek vs. pedagogische wetenschappen ........................................................ 5
Twee wetenschapsbenaderingen ........................................................................... 5
1. Evidence Based Pedagogiek ........................................................................... 5
2. Fundamentele Pedagogiek ............................................................................. 6
Stellingen ............................................................................................................. 6
De wereld is pedagogiek en pedagogiek is de wereld ............................................... 7
Ontdekken van het concept ‘kind’ .......................................................................... 7
Ontdekkingen van het concept ‘kindertijd’ .............................................................. 7
6 Kindbeelden ...................................................................................................... 8
1. Het voorspelbare kind .................................................................................... 8
2. Het kind als burger ......................................................................................... 8
3. Het witte kind ................................................................................................ 9
4. Het kind als risico .......................................................................................... 9
5. Het kind als held ............................................................................................ 9
6. Het kind als kapitaal ....................................................................................... 9
Wat is gezinsondersteuning? ................................................................................... 10
Wat is een ‘gezin’? ............................................................................................... 10
Wat is ‘gezinsondersteuning? ............................................................................... 11
Opvoeding in het vizier ..................................................................................... 11
Opvoeding in de regelgeving ............................................................................. 12
Opvoedingsondersteuning vs. gezinsondersteuning ........................................... 13
Gedeelde vs. verdeelde verantwoordelijkheid .................................................... 15
Toepassingen (leerpad) ....................................................................................... 16
Beïnvloedende en ondersteunende factoren bij (eigen) opvoeding ...................... 16
Functies van opvoedingsondersteuning ............................................................ 17
Aanbod (toepassingen/voorbeelden) van gezinsondersteuning? ......................... 18
1
, Gastcollege Michel Vandenbroeck ....................................................................... 22
1. 18e eeuw: eerste boeken voor breed publiek .................................................. 22
2. 19e eeuw: eerste boeken door moeders ........................................................ 22
3. Begin 20e eeuw: wetenschap neemt over ...................................................... 22
4. WOI-WOII: eugenetica.................................................................................. 23
5. Na WOII: opvoeden is Love & Fun .................................................................. 24
6. jaren 1980: toch niet zo veel fun .................................................................... 24
7. Na de crisis(sen): trust yourself ..................................................................... 25
8. Besluit ........................................................................................................ 26
Kind als held .......................................................................................................... 27
Hoorcollege + leerpad ......................................................................................... 27
Wat houdt het kindbeeld in? ............................................................................. 27
Wat is de rol van de volwassene? ...................................................................... 27
Wat vertelt dit over de samenleving? ................................................................. 27
Wat is de rol van de pedagogiek? ...................................................................... 28
Toepassingen .................................................................................................. 30
Het witte kind ......................................................................................................... 42
Leerpad.............................................................................................................. 42
Hoorcollege ........................................................................................................ 43
Wat houdt het kindbeeld in? ............................................................................. 43
Wat is de rol van de volwassene? ...................................................................... 44
Wat vertelt dit over de samenleving? ................................................................. 44
Wat is de rol van de pedagogiek in dit kindbeeld? ............................................... 46
De doxa van eentaligheid ................................................................................. 49
Het voorspelbare kind ............................................................................................. 55
Hoorcollege + leerpad ......................................................................................... 55
Kindbeeld onder de loep .................................................................................. 55
Bekende denkers ............................................................................................. 57
Ethische dilemma’s ......................................................................................... 59
Het kind als burger ................................................................................................. 62
Hoorcollege ........................................................................................................ 62
Wat houdt het kindbeeld in? ............................................................................. 62
2
, Wat is de rol van de volwassene? ...................................................................... 62
Wat vertelt dit over de samenleving? ................................................................. 63
Wat is de rol van de pedagogiek? ...................................................................... 64
Toepassingen .................................................................................................. 64
4 elementen voor participatie ........................................................................... 67
Good practice ................................................................................................. 67
Leerpad.............................................................................................................. 69
De participatieladder ....................................................................................... 69
Burgerschap, rechten en participatie in de jeugdhulp ......................................... 72
Burgerschap, rechten en participatie in het onderwijs ........................................ 77
Het kind als kapitaal ............................................................................................... 79
Hoorcollege 1 ..................................................................................................... 79
Inleiding… kind als kapitaal? ............................................................................ 79
Wat houdt het kindbeeld in? ............................................................................. 79
Wat is de rol van de volwassenen? .................................................................... 80
Wat vertelt dit over de samenleving? ................................................................. 80
Wat is de rol van de pedagogiek? ...................................................................... 83
Hoorcollege 2 ..................................................................................................... 85
Meritocratie .................................................................................................... 85
Vermarkting .................................................................................................... 87
Van rendabel tot niet-rendabel ......................................................................... 89
Leerpad.............................................................................................................. 90
Het kind als risico ................................................................................................... 92
Hoorcollege ........................................................................................................ 92
Jeugdcriminaliteit ............................................................................................ 92
Risicovol spelen .............................................................................................. 97
Leerpad.............................................................................................................103
Een digitale wereld .........................................................................................103
Mediawijsheid ................................................................................................104
Opvoeden in een digitale wereld ......................................................................106
Pedagogisch raamwerk ..........................................................................................109
Gastles – Wibrich Bruyninckx ..............................................................................109
3
, Opwarmers ....................................................................................................109
Dienst Kinderopvang Stad Gent .......................................................................113
Toekomstplan ................................................................................................115
MEMOQ+ .......................................................................................................118
Gezinnen in armoede.............................................................................................127
Hoorcollege .......................................................................................................127
(Kinder)armoede ............................................................................................127
Wat gezinnen in armoede als ondersteunend ervaren .......................................133
Aan de slag: armoedebewust handelen............................................................134
Leerpad.............................................................................................................134
Armoede en jeugdhulp ....................................................................................134
4
