100% tevredenheidsgarantie Direct beschikbaar na je betaling Lees online óf als PDF Geen vaste maandelijkse kosten 4.2 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting Orthopedagogiek: Theorieën en werkvelden

Beoordeling
-
Verkocht
-
Pagina's
122
Geüpload op
25-04-2025
Geschreven in
2024/2025

Deze samenvatting biedt een helder en beknopt overzicht van de belangrijkste theorieën en werkvelden binnen de orthopedagogiek. Ideaal voor studenten die zich willen voorbereiden op examens. Het bevat ook mogelijke examenvragen die zijn aangehaald tijdens de hoorcolleges. Deze samenvatting is handig als naslagwerk of ter ondersteuning bij het studeren. Het helpt je om snel inzicht te krijgen in de belangrijkste onderwerpen zonder de volledige stof opnieuw te hoeven doorwerken. Het is heel uitgebreid waardoor deze samenvatting alleen meer dan voldoende is!

Meer zien Lees minder













Oeps! We kunnen je document nu niet laden. Probeer het nog eens of neem contact op met support.

Documentinformatie

Heel boek samengevat?
Nee
Wat is er van het boek samengevat?
Onbekend
Geüpload op
25 april 2025
Bestand laatst geupdate op
24 mei 2025
Aantal pagina's
122
Geschreven in
2024/2025
Type
Samenvatting

Voorbeeld van de inhoud

ORTHOPEDAGOGIEK: THEORIEËN &
WERKVELDEN
INHOUDSOPGAVE

HC1: Praktische en inhoudelijke inleiding op het OPO .................................................................... 7
Praktische informatie ...................................................................................................................... 7
Cursusmateriaal .......................................................................................................................... 7
Evaluatievorm- en criteria ............................................................................................................. 7
Individu-context denken .................................................................................................................. 8
Medisch model… ......................................................................................................................... 8
…Verandering… ........................................................................................................................... 8
… De opkomst van sociale modellen: ............................................................................................ 8
Gespreksvaardigheden ...................................................................................................................14
Grondhouding – Carl Rogers ....................................................................................................... 14
Algemene gespreksvaardigheden ............................................................................................... 14

Observatievaardigheden .................................................................................................................17
Verschillende vormen van observatie .......................................................................................... 17
Aandachtspunten tijdens observatie ........................................................................................... 17
Verslaglegging ........................................................................................................................... 18

HC2: Kindfactoren en opvoeding .................................................................................................. 18
Inleiding .........................................................................................................................................18
Modellen & theorieën in de benadering van kinderen en jongeren met specifieke opvoedings- en
onderwijsbehoeften ................................................................................................................... 18
Doelstellingen Algemeen theoretische kaders ............................................................................. 19
Visie op kinderen, ontwikkeling en individuele verschillen ontwikkelings -en opvoedingsopgaven .......19
Ontwikkelings-en opvoedingstaken: Leeftijd 0-2 jaar (peutertijd) .................................................. 20
Ontwikkelings-en opvoedingstaken: 2-5j ..................................................................................... 21
Ontwikkelings-en opvoedingstaken 5-11j .................................................................................... 21
Ontwikkelings-en opvoedingstaken: leeftijd 12+ .......................................................................... 22
Individuele verschillen bij kinderen ..................................................................................................23
Temperament vs. persoonlijkheid ............................................................................................... 23
Sensitief zijn voor individuele kenmerken van kinderen in de opvoeding ........................................ 24
Individuele kenmerken & aanpak in de klas ................................................................................. 25

Visie op opvoeding en opvoedingsproblemen, principes: ..................................................................26
Componenten van opvoeding .........................................................................................................26
Determinanten van ouderlijk handelen (Belsky 1984) .......................................................................27
Opvoedingsvragen..........................................................................................................................27
Opvoedingsproblemen ...................................................................................................................28
Gedrags- VS. Opvoedinsproblemen.................................................................................................28



1

, Continuüm van gewone opvoedingssituatie naar opvoedingsnood ....................................................29
Oorzaken van opvoedingsproblemen...............................................................................................31
Het balansmaodel van Bakker, Bakker, van Dijke, & Terpstra........................................................ 31
Bedreigende & beschermende factoren ...................................................................................... 32

HC3: Orthopedagogisch kader ..................................................................................................... 33
Orthopedagogisch kader: ouder-kindrelatie .....................................................................................33
Domeinen van samenleving in het gezin ...................................................................................... 33
Componenten van opvoedingssituaties in het gezin ..................................................................... 34
Pedagogische vraag: kindfactoren .............................................................................................. 35
Pedagogisch aanbod: ouderfactoren .......................................................................................... 37
Subsysteemkenmerken: ............................................................................................................. 38
Gezinskenmerken ...................................................................................................................... 40
Contextkenmerken .................................................................................................................... 41
Opvoedingsproblemen in orthopedagogisch kader ...................................................................... 41
Orthopedagogisch kader: leerkracht-leerlingrelatie ..........................................................................43
Domeinen van samenleven op school ......................................................................................... 43
Componenten van onderwijsleersituaties op school:................................................................... 44
Pedagogische vraag: kindfactoren .............................................................................................. 45
Pedagogisch aanbod op school: leerkrachtkenmerken ................................................................ 45
Pedagogisch aanbod op school: schoolkenmerken ..................................................................... 46
Onderwijsleersituaties en-problemen ......................................................................................... 46

HC4: Theorie sociaal leren ........................................................................................................... 46
Leertheorieën: historiek ..................................................................................................................46
Het S-O-R-C model.........................................................................................................................47
Functies van gedrag ................................................................................................................... 48
Observatie van gedrag ................................................................................................................ 48
Het organisme ........................................................................................................................... 49
Social information processing model: ......................................................................................... 50
De wetten van effect: hoe leren kinderen gedrag? ........................................................................ 51
SLT in ecologisch perspectief ..................................................................................................... 53
Voorbeeld toepassing SLT in interventie: ..........................................................................................53
Gewenst gedrag versterken .............................................................................................................54
Hoe beloningen geven? .............................................................................................................. 54
Aandachtspunten bij een beloningssysteem ............................................................................... 54
Kritische noot bij verbaal belonen ............................................................................................... 54
Twee contrasterende visies: ....................................................................................................... 55
Opdrachten geven ..........................................................................................................................56
Aandachtspunten bij opdrachten geven: ..................................................................................... 56
Afspraken maken en grenzen trekken (dimensie controle) ................................................................56
Corrigeren van gedrag .....................................................................................................................57
Vormen van ‘corrigeren’ bij ongewenst gedrag ............................................................................. 57
Straffen ..................................................................................................................................... 58
Lichamelijk straffen.................................................................................................................... 58



2

, Time-out ........................................................................................................................................59
Kritische noot bij time-out (Solnick, rincover & peterson, 1977) .................................................... 59
Kritische noot bij time-out (prochner en hwang, 2008) ................................................................. 60

Monitoring (supervisie)....................................................................................................................60
Kritische noot bij ‘monitoring’ (Sattin & Kerr, 2000) ...................................................................... 61
Positieve betrokkenheid..................................................................................................................62
Problemen oplossen ......................................................................................................................62
Gedragsregulatie bij kleuters in de klas ............................................................................................63
Toepassing: Het ‘Good Behavior Game’ ..........................................................................................63

Toepassing: Woede- of driftbuien bij peuters & kleuters ....................................................................65
Definitie..................................................................................................................................... 65
Gedrags- of opvoedingsprobleem? ............................................................................................. 65
Prevalentie ................................................................................................................................ 66
Waarom woedebuien? ............................................................................................................... 66
Ontwikkelingsaspecten .............................................................................................................. 66
Hanteringsgedrag (situatiehantering) bij woedebuien .................................................................. 67
Situatiehantering bij woedebuien ................................................................................................ 67
Hantering vanuit theorie sociaal leren ......................................................................................... 67

HC5: Systeemtheorie................................................................................................................... 68

Plaatsbepaling & verkenning ...........................................................................................................68
Historische achtergrond ............................................................................................................. 68

Verklaring van menselijk gedrag ......................................................................................................68
Algemene kenmerken van systeemtheorie .......................................................................................69
5 basisprincipes......................................................................................................................... 69
Oorzaken van gedrag volgens systeemtheorie ............................................................................. 69
Begrippen ......................................................................................................................................70
Vijf axioma’s mbt interactie binnen systemen ..................................................................................73
Het is niet mogelijk om niet te communiceren ............................................................................. 73
Elke communicatie bezit een inhouds- en betrekkingsaspect; de relatie ertussen is hiërarchisch .. 73
Het karakter van de betrekking is afhankelijk van de interpunctie van de reeksen communicaties
tussen de communicerende personen. ....................................................................................... 74
Mensen communiceren zowel analoog als digitaal. ..................................................................... 75
Elke uitwisseling van communicatie is ofwel symmetrisch ofwel complementair, al naargelang ze
gebaseerd is op gelijkheid of verschil. ......................................................................................... 75

Gezinsrollen en -posities ................................................................................................................76
De grens tussen het ouderlijk subsysteem en het subsysteem van de kinderen..................................76
Zondebok .................................................................................................................................. 77
Parentificatie ............................................................................................................................. 77
Go-between ............................................................................................................................... 77
Perverse triade ........................................................................................................................... 77
Gezinsmythen en -geheimen ...................................................................................................... 78
Grenzen tussen het gezinssysteem en de omgeving .........................................................................78
De levenscyclus van het gezin .................................................................................................... 78


3

, Invalshoek: Systeemtheorie ............................................................................................................79
Hoe pakt hij het aan? .................................................................................................................. 79
Concepten systeemtheorie van toepassing op casus................................................................... 80
Verwarringen tussen het inhouds- en betrekkingsaspect ............................................................. 80
Invalshoek Contextuele theorie .......................................................................................................81
Casus: ....................................................................................................................................... 81
Concepten contextuele theorie van toepassing op casus ............................................................. 81

HC6: De contextuele benadering .................................................................................................. 82
De grondlegger: Ivan Boszormenyi-Nagy (1920-2007) .......................................................................82
Uitgangspunten ......................................................................................................................... 82
De relationele context ................................................................................................................ 82
Vier dimensies van het menselijke relatiepatroon ........................................................................ 83
Oefening: de vier dimensies van het menselijk relatiepatroon ...................................................... 83

Loyaliteit ........................................................................................................................................84
Soorten loyaliteit ........................................................................................................................ 84
Voorbeeld: ................................................................................................................................. 84
Loyaliteit en autonomie: ............................................................................................................. 85
Loyaliteit onder druk .......................................................................................................................86
Loyaliteitsdilemma’s en –conflicten ............................................................................................ 86
Gespleten loyaliteit .................................................................................................................... 87
Onzichtbare loyaliteit ................................................................................................................. 87
Gevolgen van niet loyaal mogen zijn ............................................................................................ 87
Overbelaste verticale loyaliteit: parentificatie en delegaat ........................................................... 88
Erkenning & Onrecht.......................................................................................................................91
Erkenning in contextuele betekenis ............................................................................................. 91
Onrecht ..................................................................................................................................... 91
Reacties op aangedaan onrecht.................................................................................................. 92
De dynamische driehoek ................................................................................................................93

Het genogram ................................................................................................................................94

HC7: Problematische opvoedingssituaties ................................................................................... 95
Opvoeding: algemene visie .............................................................................................................95
Opvoeding ................................................................................................................................. 95
Opmerking: VOS ........................................................................................................................ 95
Verontrusting vs. Maatschappelijke noodzaak ............................................................................. 96

Orthopedagogische vraagstelling ....................................................................................................96
Theorie van Kok .......................................................................................................................... 96
Samengevat: het opvoedingsproces: .......................................................................................... 98
Andere conceptualisaties ........................................................................................................... 99
Vraagstelling van Kok .................................................................................................................... 100
Problematische opvoedingssituaties ............................................................................................. 100
Achtergrond ............................................................................................................................. 100
Centrale kenmerken................................................................................................................. 100
Opvoeding ............................................................................................................................... 101



4

, Problematische opvoedingssituatie .......................................................................................... 101
Casus Leroy ............................................................................................................................. 101
Intern versus extern gedefinieerde POS ..................................................................................... 101
Primair versus secundaire POS ................................................................................................. 102
Casus: primair of secundair ...................................................................................................... 102
Casus toepassing (examenvraag!!): .......................................................................................... 103

HC8&9: Methodische aanpak van opvoedingsproblemen: De klinische cyclus & handelingsgerichte
diagnostiek ............................................................................................................................... 103
Methodisch handelen: achtergrond en processen .......................................................................... 103
Voorwaarden voor hulpverlening............................................................................................... 103
Vertekend (klinisch) oordeel ..................................................................................................... 104
Methodische processen ........................................................................................................... 106
De empirische cyclus ............................................................................................................... 106
De regulatieve cyclus ............................................................................................................... 107
Klinische cyclus ....................................................................................................................... 107

Diagnostiek en classificatie........................................................................................................... 108
Classificatie ............................................................................................................................ 109
De diagnostische cyclus: .............................................................................................................. 110
Diagnostische cyclus: De klinische cyclus ..................................................................................... 110
Diagnostiek ............................................................................................................................. 110
Indicatiestelling ....................................................................................................................... 116
Methodische cycli .................................................................................................................... 120
Diagnostische cyclus: Handelingsgerichte diagnostiek................................................................... 120
Uitgangspunten: ...................................................................................................................... 120




5

, 6
€7,48
Krijg toegang tot het volledige document:

100% tevredenheidsgarantie
Direct beschikbaar na je betaling
Lees online óf als PDF
Geen vaste maandelijkse kosten

Maak kennis met de verkoper
Seller avatar
EmiVdP
5,0
(1)

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
EmiVdP Katholieke Universiteit Leuven
Bekijk profiel
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
7
Lid sinds
1 jaar
Aantal volgers
0
Documenten
4
Laatst verkocht
1 maand geleden

5,0

1 beoordelingen

5
1
4
0
3
0
2
0
1
0

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Veelgestelde vragen