Samenvatting - Recht mbt sekse, seksualiteitsbeleving en voortplanting (E00M0A)

RECHT MBT SEKSE, SEKSUALITEITSBELEVING EN VOORTPLANTING


Deel I – Recht & Gender – Seksegerelateerde stereotypen als uitdaging voor recht en
maatschappij
1. Recht is overal

waar mensen zijn, maken mensen regels over hoe met elkaar om te gaan

 bv. op straat
o stel dat je groen hebt en er komt langs de andere kant iemand die u omver rijdt
o je zegt dat jij in je recht was aangezien het groen was voor jou en rood voor de
andere persoon
 bv. op het terras
o stel je bestelt een pintje en je krijgt een cola => was niet de afspraak
o je bent ziek van je pintje
 er zijn normen over wat er in voedsel mag zitten en regels over wat er moet
gebeuren als iemand schade ondervindt doordat iemand anders zich niet
correct gedragen heeft (burgerlijk recht)
 bv. in huis
o regels over hoe huizen eruit moeten zien, regels rond privacy en het binnenkomen
van je huis
o ‘onzichtbare regels’ die een werkelijkheid creëren
 bv. huwelijk: voor de meesten is trouwen iets dat weinig met het recht te maken heeft, maar
volgens het recht is een huwelijk een overeenkomst tussen 2 mensen over hoe zij hun leven
gaan organiseren
o bij onenigheid komt vrederechter tussen
o regels over hoe ze gaan zorg dragen voor hun goederen, eventuele kinderen etc.
o huwelijk was lang ook een drempel voor vrouwen omdat getrouwde vrouwen andere
rechten hadden dan niet-getrouwde vrouwen (man werd eigenaar van haar
goederen etc.)
o eigenlijk beschermingssysteem voor diegene die het minste rijk is, heeft voordeel bij
een klassiek huwelijk
o polygame huwelijken bestaan niet
 bv. in bed
o bepaalde seksuele handelingen zijn verboden in bepaalde Amerikaanse staten zoals
anale seks
o in België heeft het recht nooit echt seksuele handelingen verboden
 onderscheid maken tussen wat zondig is en wat een misdrijf is (de kerk vs. de
SL)
 als het de SL niet bedreigt, is er geen reden om dat een misdrijf te maken
o ook heel lang was incest geen misdrijf
 in Duitsland is dat strafbaar (recht is tijd- en plaatsgebonden!)
 bv. voortplanting
o het recht regelt wie familie is van wie, hoe moet je genetische verwantschap in
rekening brengen wanneer het gaat over wie voor het kind mag zorgen

, o welke kinderen worden erkend en welke niet, zijn anticonceptiva toegelaten, mag
abortus wel of niet…
 bv. seksualiteitsbeleving
o welke seksuele handelingen verboden (of zelfs strafbaar) zijn
 bv. sekse
o het recht registreert het geslacht en denkt dat dat uw genderidentiteit is
o voor veel mensen is dat zo maar niet voor iedereen en die kleine groep daagt het
recht uit net zoals polygame relaties het recht uitdagen

kenmerken vh recht

 we zijn er onbewust aan onderworpen
 gewoonte, zelden ‘kennis’
o Iemand rijdt door het rode licht; je krijgt het foute drankje = situaties waarbij er niet
volgens het heersende recht gehandeld wordt/werd
 informatie => verwachtingen
o verwachtingen over hoe mensen zich gedragen
o conflict kan zichtbaar worden wanneer mensen verwachtingen hebben die niet
ingelost kunnen worden door het ‘heersende’ recht
 ontstaan van een beweging die streeft naar een wijziging van het heersende
recht (bv. openstelling vh huwelijk, wetten mbt trans personen, hervorming
seksueel strafrecht etc.)
 sluimerend bestaan, pas bij conflict ‘zichtbaar’
o pas bij conflict wordt er beroep gedaan op rechtsregels

grondslagen vh recht

 geheel van regels en technieken tot ordening en aansturing van bepaalde samenleving en tot
oplossing van conflicten of problemen in die samenleving
 regelingen van verhoudingen
o het gaat altijd over regelingen van verhoudingen
 hoe moeten mensen in een relatie zich tegenover elkaar gedragen, hoe
moeten particulieren en rechtspersonen zich tegenover elkaar gedragen
=> burgerrecht, familierecht, vennootschapsrecht etc.
o (1) burgerlijk recht (privaat recht): regelt de verhoudingen tussen particulieren
(natuurlijke personen en rechtspersonen) onderling
 personen- en familierecht, vennootschapsrecht etc.
o (2) publiek recht regelt de verhoudingen tussen particulieren en de overheid
 strafrecht, fiscaal recht, administratief recht etc.
 OH heeft veel macht, beperkt uw bewegingsvrijheid
 doelstellingen (in een democratische rechts- en welvaartstaat)
o scheppen van sociale orde: soms zelfs belangrijker dat er orde is dan
rechtvaardigheid
o bevorderen van niet-gewelddadige conflictbeslechting
 oog om oog, tand om tand => was eigenlijk een beperking vd
conflictbeslechting
 probeert conflicten op niet gewelddadige manier te beslechten

, o bewerkstelligen van een zo rechtvaardig mogelijke verdeling van schaarse goederen
in de samenleving
 zo rechtvaardig mogelijk
 wat is rechtvaardig? Iemand die arbeidsongeval heeft en niet meer kan
werken, waar heeft die persoon recht op? Op wat heeft iemand die werkloos
is recht? Heeft iedereen toegang op onderwijs? Willen we gezonde
maaltijden aanbieden op school?
o Kanaliseren van sociale verandering
 Bv. de openstelling vh huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht
- SL heeft dit afgedwongen en is bewerkstelligt door het recht aan te
passen
 Moet eerst het recht veranderen zodat de SL verandert of moet de SL eerst
veranderen om het recht aan te passen? = beide waar
- Soms loopt de SL voor en loopt het recht achter
- Na een paar jaar is het zo normaal dat niemand er nog naar kraait
o Garanderen van ontplooiing en autonomie van burgers
 Mensenrechten garanderen en beschermen

2. Gender is overal

Genderopvattingen zijn overal waar mensen zijn

 Seksuele identiteit
o Sekse(kenmerken): kenmerken waarmee je geboren wordt
 Geslachtelijke connotatie
o Genderidentiteit: identiteitsbesef dat je zelf hebt op een bepaald moment
 Idee dat je mannelijk of vrouwelijk bent
 Je kan een genderidentiteit hebben die niet overeenkomt met sekse
 Als je daar niets mee doet dan zit je mss wel in een vrouwelijke
genderexpressie terwijl je genderidentiteit anders kan zijn
o Genderexpressie: mannelijke of vrouwelijke uitstraling
o Seksuele oriëntatie: het is niet omdat je trans bent dat je holebi bent
 Kan gericht zijn op hetzelfde, het andere geslacht, beide geslachten,
verschillen op andere momenten etc.
o Seksueel gedrag (voortplanting): nauw verbonden met deze elementen
 Het is niet zo omdat je een homo bent dat je geen kinderwens hebt
 Het is niet zo omdat je hetero bent dat je dan perse kinderen wilt

3. Stereotypen

= snelwegen in onze hersenen

 ‘a generalized view or preconception of attributes or charateristics possessed by, or the roles
that should be performed by, members of a particular group’. (< Rebecca Cook en Simone
Cusack)
o Algemene ideeën of vooronderstellingen over kenmerken of rollen van bepaalde
groepen die dan vervuld zouden moeten worden door mensen die tot die groepen
behoren
 ‘beliefs about groups of people’ (< Alexandra Timmer)
o Opvattingen over groepen van mensen

,  ‘a preconceived belief formed before full knowledge or evidence is available about the
attributes, characteristics or roles of a social group or subgroup’ (< Veronica Birga)
o Aanname gevormd voor je er echt kennis over hebt (preconceived)

Kenmerken

 Beschrijvend of descriptief en/of prescriptief (normerend) en/of roltyperend
o Beschrijving vd werkelijkheid: bv. Hollanders zijn heel goed met taal
o Normerend: bv. alle moeders zijn zachtaardig
 Kan beschrijvend bedoelt zijn maar afhankelijk van de context ook
normerend omdat alle moeders zich zo zouden moeten gedragen
 Kunnen foutief zijn of kunnen een grond van ‘waarheid’ bevatten
o Vb. dat vrouwen minder intelligent zijn dan mannen slaat nergens op
o Vb. discussie wie beter met de auto kan rijden: mannen of vrouwen?
 Wat is beter rijden?
 Goed parkeren: dan rijden mannen beter
 Minder ongevallen: dan rijden vrouwen beter
 Negatief of schijnbaar ‘positief’
o “Vrouwen kunnen gewoon beter en sneller de afwas doen dus is het logisch dat zij
de afwas doen”
o In een bepaalde richting van gedrag duwen
 Overtuigingen van individuele personen, maar ook collectieve opvattingen ≈ sociale normen
o Niet erg als het een idee is in iemand zijn hoofd
o Maar als die opvattingen bij een grote groep leven dan worden dat collectieve
opvattingen en kunnen dat zelfs sociale normen (diegenen die daar niet aan
conformeren komen in de problemen) worden die het gedrag gaan sturen

4. Genderstereotypen

 Seksestereotypen
o ≈ gelieerd aan het ‘vrouw’ of ‘man’ zijn
o Bv. vrouwen/mannen zijn…
 Genderrolstereotypen
o ≈ gelieerd aan genderrollen
o Bv. moeders zijn…
 Seksualiteitsstereotypen
o ≈ gelieerd aan seksualiteitsbeleving
o Bv. jongens hebben altijd en overal zin in seks => opvattingen over seksueel geweld:
het is moeilijk om een jongen seksueel te misbruiken als die altijd zin hebben in seks
o Bv. vrouwen hebben geen automatische “sex drive” => een nee heb je, een ja kun je
krijgen: idee dat je bij vrouwen wat moeite moet doen om hen zin te laten krijgen in
seks => kan gevaarlijk zijn
 Intersectionele stereotypen
o ≈ ‘mix’ van stereotypen: bv. gender en/of andere criteria waarop mensen worden
uitgesloten (bv. huidskleur)
o Bv. Aziatische vrouwen zijn zo gewillig, dienbaar