Strafrecht
Wildplassen geen straf, wel sanctie
Sluikstorten geen straf, wel sanctie bv. Gas-boete
Stiekem met gsm bezig zijn geen straf
Gespiekt tijdens examen geen straf
Seks op openbare plaats wel strafbaar
Iets stelen wel strafbaar
Andermans brieven of emails openen wel strafbaar
Doktersbriefje of ander officieel document vervalsen wel strafbaar
Nachtlawaai wel strafbaar
MATERIEEL STRAFRECHT STRAFPROCESRECHT
= strafrecht in strikte zin = formeel strafrecht
Omschrijft : Omschrijft :
- Wat een misdrijf is en HOE verdachten van misdrijven
onder welke voorwaarden moeten worden opgespoord,
een persoon kan gestraft vervolgd en berecht
worden (=
strafrechtelijk
verantwoordelijk is)
- Met welke straf een
persoon kan gestraft
worden
Gericht tot de burger Gericht tot de overheid (politie,
justitie)
In wezen : verbodsbepalingen In wezen : procedurele spelregels
Sanctie : straf Sanctie : soms nietigheid van proces
of proceshandeling, soms verbod om
met bepaald bewijsstuk rekening te
houden, soms onontvankelijkheid
van de strafvordering, soms geen
sanctie
Vertolking van fundamentele Minder vanzelfsprekend. Makkelijker
waarden die als vatbaar voor verandering
vanzelfsprekend worden
aangevoeld
“Schuldig verzuim is het opzettelijk nalaten hulp te verlenen aan iemand
die in groot gevaar verkeert … . Het wordt bestraft met een straf van
niveau 2” materieel strafrecht
“Vooraleer wordt overgegaan tot het verhoor van een verdachte, dient
hem te worden meegedeeld dat hij de keuze heeft om te antwoorden op
de vragen of te zwijgen” strafprocesrecht
1
,Strafrecht
“Op de terechtzitting verschijnt de beschuldigde ongeboeid en wordt hij
slechts vergezeld door bewakers om te beletten dat hij ontvlucht”
strafprocesrecht
Welke overheid is bevoegd om regels m.b.t.
strafrecht uit te vaardigen?
Strafrecht in België is een federale materie, maar ook gemeenschappen en
gewesten hebben iets te zeggen.
- Ze kunnen strafbepalingen opnemen in hun wetgevende teksten,
voor materies die onder hun bevoegdheid vallen (milieu, ruimtelijke
ordening …) wel grotendeels afhankelijk van politie, openbaar
ministerie en de rechterlijke macht, die onder de federale
bevoegdheid vallen.
Bestuurlijke handhaving, via bv. Administratieve sancties, is geen
exclusieve bevoegdheid van de federale overheid, maar mag ook
gereguleerd worden door gemeenschappen en gewesten, voor zover het
gaat om de handhaving van regels die onder hun bevoegdheid vallen.
Ook zijn regels m.b.t. de jusititiehuizen (die o.m. instaan voor slachtoffer
onthaal en voor begeleiding en opvolging van verdachten of
veroordeelden die aan voorwaarden onderworpen werden), het
jeugddelinquentierecht, de organisatie van het elektronisch toezicht en
hulp- en dienstverlening aan gedetineerden en geïnterneerden
overgeheveld van federaal naar gemeenschapsniveau.
Doordat justitie geen exclusieve bevoegdheid is van de federale overheid,
zijn er dan ook 2 minister van Justitie; een Federale (Annelies Verlinden) en
een Vlaamse (Zuhal Demir).
Belangrijke bronnen van strafrecht
Belangrijkste van materieel strafrecht: het strafwetboek (boek I: algemene
bepalingen, boek II: waarin verschillende concrete misdrijven en hun
bestraffing worden opgesomd).
Aanvullend op boek II zijn er nog misdrijven en bestraffingen opgesomd in
afzonderlijke bijzondere strafwetten (bv. Wegverkeerswet, wegcode,
wapenwet, racismewet, …).
Strafprocesrecht wordt geregeld in het wetboek van strafvordering.
Naast het strafwetboek en het wetboek van strafvordering zijn ook de wet
Strafuitvoering, de Interneringswet en de wet van 20 juli 1990 betreffende
de voorlopige hechtenis belangrijk.
2
,Strafrecht
1. Strafprocesrecht
Doelstellingen van een strafproces
Waarheid ontdekken individuele grondrechten van de
betrokken partijen beschermen
- Doelstellingen staan vaak diametraal tegenover elkaar (maakt
strafprocesrecht minder vanzelfsprekend voor de burger)
- Pendelbeweging
- In welke richting gaat de slinger nu?
- Telefoontap makkelijker
- Opheffing anonimiteit prepaid-kaarten
- Huiszoekingen in kader van terrorismebestrijding kan 24u/24u
De twee fasen van een strafproces ( burgerlijk
proces)
Vooronderzoek (2 soorten: opsporingsonderzoek (OM) en gerechtelijk
onderzoek (OR))
= voorlopig onderzoek, bij openbaar ministerie of onderzoeksrechter
- Doelstellingen
- Verdachte identificeren
- Nagaan of er voldoende bezwaren tegen hem bestaan om hem
voor de vonnisrechter te brengen
- Kenmerken
- Geheim:
- Alle onderzoeksverrichtingen en procedurehandelingen
gebeuren zonder dat het publiek wordt toegelaten
- Ook verdachte en slachtoffer worden in principe niet
betrokken, behalve bij bv. reconstructie
- Niet-tegensprekelijk:
- Verdachte heeft geen recht om verzamelde bezwaren te
weerleggen
- Verdachte heeft geen inspraak in de manier waarop het
onderzoek gevoerd wordt
- Voorlopige hechtenis uitgesproken door onderzoeksrechter tijdens
fase van het vooronderzoek
Inquisitoir
Onderzoek ten gronde
= onderzoek ter terechtzitting, bij vonnisrechter (politierechtbank,
correctionele rechtbank, Hof van Assisen)
- Doelstellingen
- Uitspraak over 2 vragen
3
, Strafrecht
- Heeft de verdachte inderdaad het misdrijf gepleegd?
- Zo ja, welke straf?
- Kenmerken
- Openbaar
- Het publiek is in principe toegelaten, kan achter gesloten
deuren gebeuren, maar de uiteindelijke uitspraak van de
rechter is altijd openbaar.
- Tegensprekelijk
- Verdachte mag, wat men tegen hem aanvoert, trachten
te weerleggen
- Gevangenisstraf uitgesproken door een vonnisrechter op het
einde van de fase van de terechtzitting
Accusatoir
De hoofdrolspelers in het strafprocesrecht
De verdachte
Verdachte in de ruime zin van het woord: alle personen tegen wie een
strafzaak loopt (minimumrechten bij ondervraging)
Verdachte in de strikte zin van het woord: alle personen tegen wie het
vooronderzoek loopt (minimumrechten bij ondervraging)
Vooronderzo Inverdenkinggestelde: persoon tegen wie een gerechtelijk onderzoek
ek
loopt, en aan wie door de onderzoeksrechter officieel is meegedeeld dat
hij verdacht wordt van een misdrijf (verplicht ingeval van ernstige
aanwijzingen van schuld) (vlotter inzage, vragen van onderzoeksdaden,
zuivering nietigheden)
Beklaagde: persoon die naar de politierechtbank of naar de correctionele
rechtbank werd verwezen (alle rechten van een procespartij: inzage,
tegenspraak)
4
Wildplassen geen straf, wel sanctie
Sluikstorten geen straf, wel sanctie bv. Gas-boete
Stiekem met gsm bezig zijn geen straf
Gespiekt tijdens examen geen straf
Seks op openbare plaats wel strafbaar
Iets stelen wel strafbaar
Andermans brieven of emails openen wel strafbaar
Doktersbriefje of ander officieel document vervalsen wel strafbaar
Nachtlawaai wel strafbaar
MATERIEEL STRAFRECHT STRAFPROCESRECHT
= strafrecht in strikte zin = formeel strafrecht
Omschrijft : Omschrijft :
- Wat een misdrijf is en HOE verdachten van misdrijven
onder welke voorwaarden moeten worden opgespoord,
een persoon kan gestraft vervolgd en berecht
worden (=
strafrechtelijk
verantwoordelijk is)
- Met welke straf een
persoon kan gestraft
worden
Gericht tot de burger Gericht tot de overheid (politie,
justitie)
In wezen : verbodsbepalingen In wezen : procedurele spelregels
Sanctie : straf Sanctie : soms nietigheid van proces
of proceshandeling, soms verbod om
met bepaald bewijsstuk rekening te
houden, soms onontvankelijkheid
van de strafvordering, soms geen
sanctie
Vertolking van fundamentele Minder vanzelfsprekend. Makkelijker
waarden die als vatbaar voor verandering
vanzelfsprekend worden
aangevoeld
“Schuldig verzuim is het opzettelijk nalaten hulp te verlenen aan iemand
die in groot gevaar verkeert … . Het wordt bestraft met een straf van
niveau 2” materieel strafrecht
“Vooraleer wordt overgegaan tot het verhoor van een verdachte, dient
hem te worden meegedeeld dat hij de keuze heeft om te antwoorden op
de vragen of te zwijgen” strafprocesrecht
1
,Strafrecht
“Op de terechtzitting verschijnt de beschuldigde ongeboeid en wordt hij
slechts vergezeld door bewakers om te beletten dat hij ontvlucht”
strafprocesrecht
Welke overheid is bevoegd om regels m.b.t.
strafrecht uit te vaardigen?
Strafrecht in België is een federale materie, maar ook gemeenschappen en
gewesten hebben iets te zeggen.
- Ze kunnen strafbepalingen opnemen in hun wetgevende teksten,
voor materies die onder hun bevoegdheid vallen (milieu, ruimtelijke
ordening …) wel grotendeels afhankelijk van politie, openbaar
ministerie en de rechterlijke macht, die onder de federale
bevoegdheid vallen.
Bestuurlijke handhaving, via bv. Administratieve sancties, is geen
exclusieve bevoegdheid van de federale overheid, maar mag ook
gereguleerd worden door gemeenschappen en gewesten, voor zover het
gaat om de handhaving van regels die onder hun bevoegdheid vallen.
Ook zijn regels m.b.t. de jusititiehuizen (die o.m. instaan voor slachtoffer
onthaal en voor begeleiding en opvolging van verdachten of
veroordeelden die aan voorwaarden onderworpen werden), het
jeugddelinquentierecht, de organisatie van het elektronisch toezicht en
hulp- en dienstverlening aan gedetineerden en geïnterneerden
overgeheveld van federaal naar gemeenschapsniveau.
Doordat justitie geen exclusieve bevoegdheid is van de federale overheid,
zijn er dan ook 2 minister van Justitie; een Federale (Annelies Verlinden) en
een Vlaamse (Zuhal Demir).
Belangrijke bronnen van strafrecht
Belangrijkste van materieel strafrecht: het strafwetboek (boek I: algemene
bepalingen, boek II: waarin verschillende concrete misdrijven en hun
bestraffing worden opgesomd).
Aanvullend op boek II zijn er nog misdrijven en bestraffingen opgesomd in
afzonderlijke bijzondere strafwetten (bv. Wegverkeerswet, wegcode,
wapenwet, racismewet, …).
Strafprocesrecht wordt geregeld in het wetboek van strafvordering.
Naast het strafwetboek en het wetboek van strafvordering zijn ook de wet
Strafuitvoering, de Interneringswet en de wet van 20 juli 1990 betreffende
de voorlopige hechtenis belangrijk.
2
,Strafrecht
1. Strafprocesrecht
Doelstellingen van een strafproces
Waarheid ontdekken individuele grondrechten van de
betrokken partijen beschermen
- Doelstellingen staan vaak diametraal tegenover elkaar (maakt
strafprocesrecht minder vanzelfsprekend voor de burger)
- Pendelbeweging
- In welke richting gaat de slinger nu?
- Telefoontap makkelijker
- Opheffing anonimiteit prepaid-kaarten
- Huiszoekingen in kader van terrorismebestrijding kan 24u/24u
De twee fasen van een strafproces ( burgerlijk
proces)
Vooronderzoek (2 soorten: opsporingsonderzoek (OM) en gerechtelijk
onderzoek (OR))
= voorlopig onderzoek, bij openbaar ministerie of onderzoeksrechter
- Doelstellingen
- Verdachte identificeren
- Nagaan of er voldoende bezwaren tegen hem bestaan om hem
voor de vonnisrechter te brengen
- Kenmerken
- Geheim:
- Alle onderzoeksverrichtingen en procedurehandelingen
gebeuren zonder dat het publiek wordt toegelaten
- Ook verdachte en slachtoffer worden in principe niet
betrokken, behalve bij bv. reconstructie
- Niet-tegensprekelijk:
- Verdachte heeft geen recht om verzamelde bezwaren te
weerleggen
- Verdachte heeft geen inspraak in de manier waarop het
onderzoek gevoerd wordt
- Voorlopige hechtenis uitgesproken door onderzoeksrechter tijdens
fase van het vooronderzoek
Inquisitoir
Onderzoek ten gronde
= onderzoek ter terechtzitting, bij vonnisrechter (politierechtbank,
correctionele rechtbank, Hof van Assisen)
- Doelstellingen
- Uitspraak over 2 vragen
3
, Strafrecht
- Heeft de verdachte inderdaad het misdrijf gepleegd?
- Zo ja, welke straf?
- Kenmerken
- Openbaar
- Het publiek is in principe toegelaten, kan achter gesloten
deuren gebeuren, maar de uiteindelijke uitspraak van de
rechter is altijd openbaar.
- Tegensprekelijk
- Verdachte mag, wat men tegen hem aanvoert, trachten
te weerleggen
- Gevangenisstraf uitgesproken door een vonnisrechter op het
einde van de fase van de terechtzitting
Accusatoir
De hoofdrolspelers in het strafprocesrecht
De verdachte
Verdachte in de ruime zin van het woord: alle personen tegen wie een
strafzaak loopt (minimumrechten bij ondervraging)
Verdachte in de strikte zin van het woord: alle personen tegen wie het
vooronderzoek loopt (minimumrechten bij ondervraging)
Vooronderzo Inverdenkinggestelde: persoon tegen wie een gerechtelijk onderzoek
ek
loopt, en aan wie door de onderzoeksrechter officieel is meegedeeld dat
hij verdacht wordt van een misdrijf (verplicht ingeval van ernstige
aanwijzingen van schuld) (vlotter inzage, vragen van onderzoeksdaden,
zuivering nietigheden)
Beklaagde: persoon die naar de politierechtbank of naar de correctionele
rechtbank werd verwezen (alle rechten van een procespartij: inzage,
tegenspraak)
4
