Hoofdstuk 3 : Over wetenschap, causaliteit en
verklaring
1. Inleiding
Verschillende visies op ‘objectiviteit’ doorheen de geschiedenis
o Realisme
o Zacht realisme
o Hard realisme
Wat is een realistisch perspectief ?
o Metafysisch / ontologisch
Er bestaat een objectieve realiteit los van ons
o Semantisch
Concepten en termen in wetenschap verwijzen naar die realiteit
o Epistemisch
We kunnen deze werkelijkheid kennen, ‘de waarheid’ benaderen
2. Een realistisch perspectief
Vergaren van objectieve kennis = moeilijk !
o Eigen interpretaties, beïnvloedbare of selectieve waarneming
Belang van methodologie
o Poging om deze vertekeningen uit te schakelen
Cyclus
o Deductie
o Testen
o Falsificeren / confirmeren
o Bijsturen
Dé waarheid zal wallicht nooit achterhaald worden, enkel (betere / minder slechte)
benaderingen door rigoureus onderzoek
Geen uitsluiting van subjectieve beleving
o Insluiting van subjectieve beleving als onderwerp van objectieve studie
Meest prominente tegenhanger van realisme : constructivisme
o Relativistische benadering
o Hard : geen objectieve realiteit van zacht : wel deels objectieve realiteit
o Beiden in principe verzoenbaar (soft-constructionisme en minimalistisch realisme)
o Blijvende discussie (methodenstreit)
3. Het concept ‘verklaren’
Heel wat inkt over gevloeid !
(Causale) verklaring voor deze cursus :
o ‘To explain is to exhibit or assume a mechanism in the natural sciences no event or
process in regarded as having been satisfactorily understood unless its actual or
possible mechanism has been unveiled.’
1
Etiologische Criminologie
, = duidelijk een mechanistische opvatting over het begrip ‘verklaren’
4. Fundamentele vragen over causaliteit
Kerndebat in de wetenschapfilososfie
o Wat is ‘causaliteit’ ?
o Wanneer is een verband ‘causaal’?
Verschillende visies
5. Causaliteit als regelmatige samenhang
David Hume : causaliteit kan nooit vastgesteld worden, regulariteiten wél
Gelijkaardig aan causaliteit als correlatie / intuïtieve opvatting van causaliteit
Voorwaarden :
o Noodzakelijkheid : oorzaak voor gevolg
o Constant conjunction : oorzaak en gevolg samen geobserveerd
o Nabijheid : oorzaak en gevolg worden dicht bij elkaar geobserveerd
Alle kennis is gebaseerd op ervaring (Hume = empirist)
Kennis komt inductief tot stand
Causaliteit is niet meer dan regelmatige samenhang
Bij Hume : ‘Correlations are all that matter, all the rest is chatter’
6. Causaliteit als de productie van effecten
Enkel spreken over samenhang is niet voldoende …
Mario Bunge : hedendaags wetenschapfilosoof over causaliteit
Belang van ‘productiviteit’
o De oorzaak moet ook in zekere mate verantwoordelijk zijn voor het gevolg/ de
gevolgen
Belang van ‘toestandsverandering’
o De oorzaak moet wezenlijk inwerken op de toestand die wijzigt door de oorzaak
Twee basisvoorwaarden
o Wetmatigheid : als de oorzaak zich voordoet, moet het gevolg zich ook voordoen (in
gelijkaardige condities)
o Productie : de oorzaak moet deze verandering teweeg brengen via (bekende)
theoretische modellen
Causaliteit als een mechanisme :
2
Etiologische Criminologie
verklaring
1. Inleiding
Verschillende visies op ‘objectiviteit’ doorheen de geschiedenis
o Realisme
o Zacht realisme
o Hard realisme
Wat is een realistisch perspectief ?
o Metafysisch / ontologisch
Er bestaat een objectieve realiteit los van ons
o Semantisch
Concepten en termen in wetenschap verwijzen naar die realiteit
o Epistemisch
We kunnen deze werkelijkheid kennen, ‘de waarheid’ benaderen
2. Een realistisch perspectief
Vergaren van objectieve kennis = moeilijk !
o Eigen interpretaties, beïnvloedbare of selectieve waarneming
Belang van methodologie
o Poging om deze vertekeningen uit te schakelen
Cyclus
o Deductie
o Testen
o Falsificeren / confirmeren
o Bijsturen
Dé waarheid zal wallicht nooit achterhaald worden, enkel (betere / minder slechte)
benaderingen door rigoureus onderzoek
Geen uitsluiting van subjectieve beleving
o Insluiting van subjectieve beleving als onderwerp van objectieve studie
Meest prominente tegenhanger van realisme : constructivisme
o Relativistische benadering
o Hard : geen objectieve realiteit van zacht : wel deels objectieve realiteit
o Beiden in principe verzoenbaar (soft-constructionisme en minimalistisch realisme)
o Blijvende discussie (methodenstreit)
3. Het concept ‘verklaren’
Heel wat inkt over gevloeid !
(Causale) verklaring voor deze cursus :
o ‘To explain is to exhibit or assume a mechanism in the natural sciences no event or
process in regarded as having been satisfactorily understood unless its actual or
possible mechanism has been unveiled.’
1
Etiologische Criminologie
, = duidelijk een mechanistische opvatting over het begrip ‘verklaren’
4. Fundamentele vragen over causaliteit
Kerndebat in de wetenschapfilososfie
o Wat is ‘causaliteit’ ?
o Wanneer is een verband ‘causaal’?
Verschillende visies
5. Causaliteit als regelmatige samenhang
David Hume : causaliteit kan nooit vastgesteld worden, regulariteiten wél
Gelijkaardig aan causaliteit als correlatie / intuïtieve opvatting van causaliteit
Voorwaarden :
o Noodzakelijkheid : oorzaak voor gevolg
o Constant conjunction : oorzaak en gevolg samen geobserveerd
o Nabijheid : oorzaak en gevolg worden dicht bij elkaar geobserveerd
Alle kennis is gebaseerd op ervaring (Hume = empirist)
Kennis komt inductief tot stand
Causaliteit is niet meer dan regelmatige samenhang
Bij Hume : ‘Correlations are all that matter, all the rest is chatter’
6. Causaliteit als de productie van effecten
Enkel spreken over samenhang is niet voldoende …
Mario Bunge : hedendaags wetenschapfilosoof over causaliteit
Belang van ‘productiviteit’
o De oorzaak moet ook in zekere mate verantwoordelijk zijn voor het gevolg/ de
gevolgen
Belang van ‘toestandsverandering’
o De oorzaak moet wezenlijk inwerken op de toestand die wijzigt door de oorzaak
Twee basisvoorwaarden
o Wetmatigheid : als de oorzaak zich voordoet, moet het gevolg zich ook voordoen (in
gelijkaardige condities)
o Productie : de oorzaak moet deze verandering teweeg brengen via (bekende)
theoretische modellen
Causaliteit als een mechanisme :
2
Etiologische Criminologie
