Doelgroepen 3
Hoofdstuk 1 : Kinderen en jongeren met gedrag – en
emotionele problemen
1. Omschrijving
verschillende benamingen/ niet éénduidig
continuüm van gedrag (lichte, tijdelijke tot ernstige problemen)
zichtbaar ongewoon of “abnormaal” gedrag
- storend gedrag (dingen die we kunnen waarnemen & opmerken, externaliserend)
- emotionele stoornissen (internaliserend, veel minder waarneembaar)
- somatoforme stoornissen (lichamelijke klachten die samenhangen met gevoelens,
internaliserend)
probleemgedrag=
ouders, leerkrachten en andere personen dit gedrag strijdig met de door hen en de samenleving
gehanteerde normen en regels en / of wanneer deskundigen dit gedrag als problematisch
beoordelen op basis van valide kenmerken inzake psychische (on)gezondheid
gedragsproblemen=
overkoepelende beschrijvende term voor alle kinderen die zich zichtbaar ongewoon of abnormaal
gedragen of die zichtbaar ongewone of abnormale emoties vertonen, en dat afgezien van de ernst,
oorzaak of de context van het gedrag of de emotie
(geen diagnose MAAR symptoom)
definitie VAPH
de groep gedrag – en emotionele stoornissen is een onderdeel van het internationaal
classificatiesysteem en verwijst naar externaliserende of internaliserend karakter van de emotionele
of gedragsproblematiek, met de term GES+ wordt verwezen naar extreme gedrag – en emotionele
problemen
Externaliserend Internaliserend
Sterke ongeremdheid Sterke geremdheid
Voornamelijk op buitenwereld gericht Vooral gericht op eigen persoon en weg van
buitenwereld
Agressief, hyperactief, ongehoorzaamheid Angstig, teruggetrokken, verlegen
1
,hetgeen wat je waarneemt topje van de ijsberg
(in het hier en nu beoordelen)
onze job om te kijken wat de oorzaak is (wat eronder zit)
stap 1 : inventariseren, observeren
- problemen & probleemgedrag inventariseren
- topje van de ijsberg bekijken
- al het gedrag dat we zien is een signaal
casus Jeroen
storend gedrag : agressief incident met medeleerling, onrustig heen en weer lopen (externaliserend)
emotionele problemen : krassen, depressieve klachten (internaliserend)
somatoform gedrag (eerst nagaan of er effectief geen fysieke klachten zijn) : moeheid
hoelang heeft Jeroen deze klachten al? hoe was hij hiervoor?
wat is er veranderd in de ijsberg waardoor het topje verander is?
anamnese (levensverhaal)
vroeggeboorte, niet schoolrijp, speciale communicatie, zwakke motoriek, eigenzinnig, weinig contact
met andere, overbezorgde mama, weinig verwachtingen / verwennend opvoedingsprofiel
hypothese
autismespectrumstoornis, chronisch psychotisch proces, geen optimale opvoedingsrelatie
2
,gedragsstoornissen
(diagnose enkel door kinderpsychiater)
- oppositioneel opstandige gedragsstoornis
- normoverschrijdende gedragsstoornis
Gedragsproblemen (symptoom) Gedragsstoornissen (diagnose)
Lichte tijdelijke problemen Ernstige langdurige problemen
Vb. de geboorte van een kleine broer zorgt voor Vb. blijvende woedebuien ongeacht leeftijd
woedebuien tegen broer
niet alle gedragsproblemen zijn gedragsstoornissen, alle gedragsstoornissen zijn gedragsproblemen
oppositioneel opstandige gedragsstoornis (ODD)
wanneer 4/8 van kenmerkende symptomen voorkomen in afgelopen halfjaar
- boze & prikkelbare stemming
- ruziezoekend / openlijk ongehoorzaam gedrag
- wraakzuchtig
normoverschrijdende gedragsstoornis (CD)
wanneer 3/15 van kenmerkende symptomen in afgelopen jaar, minstens 1 in afgelopen 6 maanden
- agressie tegen mensen & dieren
- vernieling van eigendom
- onbetrouwbaarheid/ diefstal
- ernstige overtreding van regels
link met delinquent gedrag
bij gedragsstoornissen worden er vaak regels overtreden, veel meer kans op delinquent gedrag
(geweld – en zedendelicten, vernieling, drugsdelicten,…)
3
, bijkomende aandachtspunten bij gedrag – en emotionele problemen
- niet hetzelfde als ontwikkelingsstoornissen want is niet aangeboren
- niet hetzelfde als kinderpsychiatrische stoornissen
- vaak een link met opvoedingsproblemen
4 criteria om objectief te kijken naar gedrag – en emotionele problemen (topje van de ijsberg)
1. ontwikkelingsperspectief
2. continuümgedachte
3. context
4. informant
ontwikkelingsperspectief je bekijkt het gedrag/ ontwikkeling van het kind naar zijn/ haar leeftijd
(wat is een normale ontwikkeling, welk gedrag past bij welke leeftijd?)
continuümgedachte wat is de ernst, frequentie & intensiteit
context in welke context doet het probleemgedrag zich voor? (thuis, school, 1 persoon)
mogelijks ook meerdere situaties (pervasief)
mild (weinig contexten) & ernstig (veel contexten)
informant wie meldt de gedragsproblemen, wie beoordeelt het gedrag, verschil in perceptie
4
Hoofdstuk 1 : Kinderen en jongeren met gedrag – en
emotionele problemen
1. Omschrijving
verschillende benamingen/ niet éénduidig
continuüm van gedrag (lichte, tijdelijke tot ernstige problemen)
zichtbaar ongewoon of “abnormaal” gedrag
- storend gedrag (dingen die we kunnen waarnemen & opmerken, externaliserend)
- emotionele stoornissen (internaliserend, veel minder waarneembaar)
- somatoforme stoornissen (lichamelijke klachten die samenhangen met gevoelens,
internaliserend)
probleemgedrag=
ouders, leerkrachten en andere personen dit gedrag strijdig met de door hen en de samenleving
gehanteerde normen en regels en / of wanneer deskundigen dit gedrag als problematisch
beoordelen op basis van valide kenmerken inzake psychische (on)gezondheid
gedragsproblemen=
overkoepelende beschrijvende term voor alle kinderen die zich zichtbaar ongewoon of abnormaal
gedragen of die zichtbaar ongewone of abnormale emoties vertonen, en dat afgezien van de ernst,
oorzaak of de context van het gedrag of de emotie
(geen diagnose MAAR symptoom)
definitie VAPH
de groep gedrag – en emotionele stoornissen is een onderdeel van het internationaal
classificatiesysteem en verwijst naar externaliserende of internaliserend karakter van de emotionele
of gedragsproblematiek, met de term GES+ wordt verwezen naar extreme gedrag – en emotionele
problemen
Externaliserend Internaliserend
Sterke ongeremdheid Sterke geremdheid
Voornamelijk op buitenwereld gericht Vooral gericht op eigen persoon en weg van
buitenwereld
Agressief, hyperactief, ongehoorzaamheid Angstig, teruggetrokken, verlegen
1
,hetgeen wat je waarneemt topje van de ijsberg
(in het hier en nu beoordelen)
onze job om te kijken wat de oorzaak is (wat eronder zit)
stap 1 : inventariseren, observeren
- problemen & probleemgedrag inventariseren
- topje van de ijsberg bekijken
- al het gedrag dat we zien is een signaal
casus Jeroen
storend gedrag : agressief incident met medeleerling, onrustig heen en weer lopen (externaliserend)
emotionele problemen : krassen, depressieve klachten (internaliserend)
somatoform gedrag (eerst nagaan of er effectief geen fysieke klachten zijn) : moeheid
hoelang heeft Jeroen deze klachten al? hoe was hij hiervoor?
wat is er veranderd in de ijsberg waardoor het topje verander is?
anamnese (levensverhaal)
vroeggeboorte, niet schoolrijp, speciale communicatie, zwakke motoriek, eigenzinnig, weinig contact
met andere, overbezorgde mama, weinig verwachtingen / verwennend opvoedingsprofiel
hypothese
autismespectrumstoornis, chronisch psychotisch proces, geen optimale opvoedingsrelatie
2
,gedragsstoornissen
(diagnose enkel door kinderpsychiater)
- oppositioneel opstandige gedragsstoornis
- normoverschrijdende gedragsstoornis
Gedragsproblemen (symptoom) Gedragsstoornissen (diagnose)
Lichte tijdelijke problemen Ernstige langdurige problemen
Vb. de geboorte van een kleine broer zorgt voor Vb. blijvende woedebuien ongeacht leeftijd
woedebuien tegen broer
niet alle gedragsproblemen zijn gedragsstoornissen, alle gedragsstoornissen zijn gedragsproblemen
oppositioneel opstandige gedragsstoornis (ODD)
wanneer 4/8 van kenmerkende symptomen voorkomen in afgelopen halfjaar
- boze & prikkelbare stemming
- ruziezoekend / openlijk ongehoorzaam gedrag
- wraakzuchtig
normoverschrijdende gedragsstoornis (CD)
wanneer 3/15 van kenmerkende symptomen in afgelopen jaar, minstens 1 in afgelopen 6 maanden
- agressie tegen mensen & dieren
- vernieling van eigendom
- onbetrouwbaarheid/ diefstal
- ernstige overtreding van regels
link met delinquent gedrag
bij gedragsstoornissen worden er vaak regels overtreden, veel meer kans op delinquent gedrag
(geweld – en zedendelicten, vernieling, drugsdelicten,…)
3
, bijkomende aandachtspunten bij gedrag – en emotionele problemen
- niet hetzelfde als ontwikkelingsstoornissen want is niet aangeboren
- niet hetzelfde als kinderpsychiatrische stoornissen
- vaak een link met opvoedingsproblemen
4 criteria om objectief te kijken naar gedrag – en emotionele problemen (topje van de ijsberg)
1. ontwikkelingsperspectief
2. continuümgedachte
3. context
4. informant
ontwikkelingsperspectief je bekijkt het gedrag/ ontwikkeling van het kind naar zijn/ haar leeftijd
(wat is een normale ontwikkeling, welk gedrag past bij welke leeftijd?)
continuümgedachte wat is de ernst, frequentie & intensiteit
context in welke context doet het probleemgedrag zich voor? (thuis, school, 1 persoon)
mogelijks ook meerdere situaties (pervasief)
mild (weinig contexten) & ernstig (veel contexten)
informant wie meldt de gedragsproblemen, wie beoordeelt het gedrag, verschil in perceptie
4
