SAMENVATTING VESTIBULOLOGIE –
REVALIDATIE VAN EVENWICHT
Examen
- Open vragen
- Vb. Geef eens enkele oefeningen die specifiek trainen voor VOR, etc.
HOOFDSTUK 1 – OVERZICHT EN CLASSIFICATIE
VESTIBULAIRE STOORNISSEN
1. CLASSIFICATIE VESTIBULAIRE STOORNISSEN
Acute vertigo Vestibular Neuritis VN
= Pathologie/klachten die zich Labyrinthitis LAB
acuut presenteren
Episodische vertigo Benign Paroxysmal Positional Vertigo BPPV
= Intermittent aanwezig Ménière’s Disease MD
Vestibular Migraine VM
Vestibular Paroxysmia VP
Superior Canal Dehisence SCD
Perilymphatic Fistula FT
Mal de Debarquement MDD
Chronische vertigo Peristent Postural Perceptual PPPD
Dizziness
= Persisterend aanwezig
Bilateral Vestibulopathy BVP
2. ACUTE VERTIGO
A. NEURONITIS VESTIBULARIS (NV)
- Acuut optredende intense draaiduizeligheid
- Misselijkheid, braken en angstgevoelens
- Klachten nemen toe bij hoofdbewegingen/positieveranderingen
- Geen gehoordaling/tinnitus (→ ≠ met labyrinthitis)
- Geen neurologische symptomen
Duur
- Enkele dagen (1-8 dag(en))
- Langzaam uitdoven (1 week – 3 maanden)
B. LABYRINTHITIS (LAB)
- Zelfde klinisch beeld als NV
- Maar: ook GV aan zijde waar evenwichtsorgaan is aangedaan
→ Mét neurosensoriële gehoorsdaling!
1
,Duur
- Enkele dagen (1-8 dag(en))
- Langzaam uitvoeren (1 week – 3 maanden)
C. NV + LAB
→ Zelfde vestibulair resultaat
- Statodynamische proeven: valeneiging naar aangetaste zijde
- Duidelijk zichtbare 3e graads spontane (horizontale) N nr gezonde zijde: invloed op alle deeltests VNG!
o SN naar gezonde zijde → klassieke uitvalsN
- Asymmetrische pendel (want nog geen centrale compensatie!)
- Calorische test: hypo-/areflexief labyrint aan aangetaste zijde (blijvend/recupererend)
→ Bij duidelijke LVK op calorische test → NVK irrelevant
- ENG/VNG mogelijks niet afneembaar tijdens acute fase!
- Halmagyi Head Thrust Test = Head Impulse Test (HIT) = wél makkelijk + snel uitvoerbaar in acute fase:
(overt) correctiesaccade bij hoofdbeweging naar aangetaste zijde
- Opgelet: interferentie van SN!!!
vHIT is altijd betrouwbaarder dan klinische HIT, behalve bij acute laesies door interferentie van SN!
Pathologieën: VN + LAB → SO-STONED
S Symptoms Vertigo, nausea, valneiging, instabiliteit
O Often Acuut → eenmalig
S Since Vaak na infectie/unknown
T Trigger Spontaan, hoofdbewegingen
O Otology NV: geen
(Bijkomende LAB: perceptief neurosensorieel GV
otologische klachten?)
N Neurology Geen
E Evolution Klachten die acuut manifesteren verminderen over tijdspanne van dagen/weken
(centrale compensatie)
D Duration Vertigoklachten + nauseau: enkele dagen (1-8 dagen, centrale compensatie)
Gevoel van instabiliteit: weken/maanden/jaren/altijd
D. CEREBROVASCULAIRACCIDENT (CVA)
= Vertebrobasilaire TIA/infarct
- Moet overwogen worden als er naast vertigo ook andere neurologische uitvalsverschijnselen zijn (vb.
dubbelzien, articulatiestoornissen of coördinatiestoornissen
Snelle screening
- P: Praten laat persoon simpele zin uitspreken
- L: Lachen vraag persoon te lachen
2
, - A: Armen omhoog Laat persoon beide armen tegelijk omhoogsteken
- T: Tong vraag om tong uit te steken
→ Als slachtoffer moeite heeft met 1 van deze opdrachten, meteen doorverwijzen voor risico op herseninfarct
Snelle klinische screening: HiNTs
- HiT: Head Impulse Test
- NT: Nystagmus test
- s Skew test
I. HIT: HEAD IMPULSE TEST
a. Snelle bruuske hoofdbeweging met hoofd naar rechts, pt. houdt ogen op doel (neus onderzoeker)
b. Pt. volgt tijdens beweging met ogen mee met richting hoofdbeweging, verliest fixatiepunt op neus,
nood aan correctiesaccade → HIT met duidelijke correctiesaccade bij hoofdbeweging naar rechts →
indicatie voor perifere uitval aan rechterzijde (wijst meer op perifere laesie dan centrale)
→ Iemand met CVA (centraal probleem) zal perfecte HIT uitvoeren (ogen op neus gefixeerd houden)
II. NT: NYSTAGMUS TEST (SN + BLIKRICHTINGSN)
Perifere laesie (vaak 2e/3e graadsN)
- Blik centraal: horiz. N naar links (gezonde zijde)
- Blik links: N ↑ in blikrichting v/d snelle fase
- Blik rechts: N ↓ of verdwijnt
Centrale laesie
- Blik centraal: horizontale N naar links
- Blik links: N ↑ in blikrichting v/d snelle fase
- Blik rechts: N verandert van richting! Horizontale N naar
rechts
III. S: SKEW TEST
3
, - Alternerend linker-/rechteroog afdekken
- Alles ok? Oog staat stil/op zelfde plaats wnr hand wordt weggenomen
- Centrale laesies? Oog zakt naar beneden/boven bij afdekking
HiNTs Neuronitis Vestibularis (NV) CerebroVasculair Accident (CVA)
= Perifere laesie = Herseninfarct = centrale laesie
HIT Abnormale HIT met correctiesaccade bij Normale HIT
beweging naar aangetaste zijde
N Unidirectionele (horizontale) N Bidirectionele niet-richtingsvaste (horizontale)
N, evt. verticale/rotatoire component
Geen fixatiesuppressie (FN = SN)
Fixatiesuppressie (FN < SN)
Omgekeerde fixatiesuppressie (FN > SN)
Skew Normale skew test Abnormale skew test
Zonder verticale oogbeweging Met verticale oogbeweging
IV. SO-STONED HERSENINFARCT
- Alles zeer gelijkaardig aan VN
- Enige grote verschil: aanwezigheid van neurologische symptomen (ataxie, etc.)
3. EPISODISCHE VERTIGO
A. BENIGNE PAROXYSMALE POSITIONELE VERTIGO (BPPV)
Vuistregel: stimulatie van SCK leidt tot N in zelfde vlak van dat kanaal
- Vaak gemelde aanmeldingsklacht
- Kan voorkomen in elk van de 3 semicirculaire kanalen
4
REVALIDATIE VAN EVENWICHT
Examen
- Open vragen
- Vb. Geef eens enkele oefeningen die specifiek trainen voor VOR, etc.
HOOFDSTUK 1 – OVERZICHT EN CLASSIFICATIE
VESTIBULAIRE STOORNISSEN
1. CLASSIFICATIE VESTIBULAIRE STOORNISSEN
Acute vertigo Vestibular Neuritis VN
= Pathologie/klachten die zich Labyrinthitis LAB
acuut presenteren
Episodische vertigo Benign Paroxysmal Positional Vertigo BPPV
= Intermittent aanwezig Ménière’s Disease MD
Vestibular Migraine VM
Vestibular Paroxysmia VP
Superior Canal Dehisence SCD
Perilymphatic Fistula FT
Mal de Debarquement MDD
Chronische vertigo Peristent Postural Perceptual PPPD
Dizziness
= Persisterend aanwezig
Bilateral Vestibulopathy BVP
2. ACUTE VERTIGO
A. NEURONITIS VESTIBULARIS (NV)
- Acuut optredende intense draaiduizeligheid
- Misselijkheid, braken en angstgevoelens
- Klachten nemen toe bij hoofdbewegingen/positieveranderingen
- Geen gehoordaling/tinnitus (→ ≠ met labyrinthitis)
- Geen neurologische symptomen
Duur
- Enkele dagen (1-8 dag(en))
- Langzaam uitdoven (1 week – 3 maanden)
B. LABYRINTHITIS (LAB)
- Zelfde klinisch beeld als NV
- Maar: ook GV aan zijde waar evenwichtsorgaan is aangedaan
→ Mét neurosensoriële gehoorsdaling!
1
,Duur
- Enkele dagen (1-8 dag(en))
- Langzaam uitvoeren (1 week – 3 maanden)
C. NV + LAB
→ Zelfde vestibulair resultaat
- Statodynamische proeven: valeneiging naar aangetaste zijde
- Duidelijk zichtbare 3e graads spontane (horizontale) N nr gezonde zijde: invloed op alle deeltests VNG!
o SN naar gezonde zijde → klassieke uitvalsN
- Asymmetrische pendel (want nog geen centrale compensatie!)
- Calorische test: hypo-/areflexief labyrint aan aangetaste zijde (blijvend/recupererend)
→ Bij duidelijke LVK op calorische test → NVK irrelevant
- ENG/VNG mogelijks niet afneembaar tijdens acute fase!
- Halmagyi Head Thrust Test = Head Impulse Test (HIT) = wél makkelijk + snel uitvoerbaar in acute fase:
(overt) correctiesaccade bij hoofdbeweging naar aangetaste zijde
- Opgelet: interferentie van SN!!!
vHIT is altijd betrouwbaarder dan klinische HIT, behalve bij acute laesies door interferentie van SN!
Pathologieën: VN + LAB → SO-STONED
S Symptoms Vertigo, nausea, valneiging, instabiliteit
O Often Acuut → eenmalig
S Since Vaak na infectie/unknown
T Trigger Spontaan, hoofdbewegingen
O Otology NV: geen
(Bijkomende LAB: perceptief neurosensorieel GV
otologische klachten?)
N Neurology Geen
E Evolution Klachten die acuut manifesteren verminderen over tijdspanne van dagen/weken
(centrale compensatie)
D Duration Vertigoklachten + nauseau: enkele dagen (1-8 dagen, centrale compensatie)
Gevoel van instabiliteit: weken/maanden/jaren/altijd
D. CEREBROVASCULAIRACCIDENT (CVA)
= Vertebrobasilaire TIA/infarct
- Moet overwogen worden als er naast vertigo ook andere neurologische uitvalsverschijnselen zijn (vb.
dubbelzien, articulatiestoornissen of coördinatiestoornissen
Snelle screening
- P: Praten laat persoon simpele zin uitspreken
- L: Lachen vraag persoon te lachen
2
, - A: Armen omhoog Laat persoon beide armen tegelijk omhoogsteken
- T: Tong vraag om tong uit te steken
→ Als slachtoffer moeite heeft met 1 van deze opdrachten, meteen doorverwijzen voor risico op herseninfarct
Snelle klinische screening: HiNTs
- HiT: Head Impulse Test
- NT: Nystagmus test
- s Skew test
I. HIT: HEAD IMPULSE TEST
a. Snelle bruuske hoofdbeweging met hoofd naar rechts, pt. houdt ogen op doel (neus onderzoeker)
b. Pt. volgt tijdens beweging met ogen mee met richting hoofdbeweging, verliest fixatiepunt op neus,
nood aan correctiesaccade → HIT met duidelijke correctiesaccade bij hoofdbeweging naar rechts →
indicatie voor perifere uitval aan rechterzijde (wijst meer op perifere laesie dan centrale)
→ Iemand met CVA (centraal probleem) zal perfecte HIT uitvoeren (ogen op neus gefixeerd houden)
II. NT: NYSTAGMUS TEST (SN + BLIKRICHTINGSN)
Perifere laesie (vaak 2e/3e graadsN)
- Blik centraal: horiz. N naar links (gezonde zijde)
- Blik links: N ↑ in blikrichting v/d snelle fase
- Blik rechts: N ↓ of verdwijnt
Centrale laesie
- Blik centraal: horizontale N naar links
- Blik links: N ↑ in blikrichting v/d snelle fase
- Blik rechts: N verandert van richting! Horizontale N naar
rechts
III. S: SKEW TEST
3
, - Alternerend linker-/rechteroog afdekken
- Alles ok? Oog staat stil/op zelfde plaats wnr hand wordt weggenomen
- Centrale laesies? Oog zakt naar beneden/boven bij afdekking
HiNTs Neuronitis Vestibularis (NV) CerebroVasculair Accident (CVA)
= Perifere laesie = Herseninfarct = centrale laesie
HIT Abnormale HIT met correctiesaccade bij Normale HIT
beweging naar aangetaste zijde
N Unidirectionele (horizontale) N Bidirectionele niet-richtingsvaste (horizontale)
N, evt. verticale/rotatoire component
Geen fixatiesuppressie (FN = SN)
Fixatiesuppressie (FN < SN)
Omgekeerde fixatiesuppressie (FN > SN)
Skew Normale skew test Abnormale skew test
Zonder verticale oogbeweging Met verticale oogbeweging
IV. SO-STONED HERSENINFARCT
- Alles zeer gelijkaardig aan VN
- Enige grote verschil: aanwezigheid van neurologische symptomen (ataxie, etc.)
3. EPISODISCHE VERTIGO
A. BENIGNE PAROXYSMALE POSITIONELE VERTIGO (BPPV)
Vuistregel: stimulatie van SCK leidt tot N in zelfde vlak van dat kanaal
- Vaak gemelde aanmeldingsklacht
- Kan voorkomen in elk van de 3 semicirculaire kanalen
4
