Organisatie in de gezondheidszorg
Les 1 Het ontstaan van de gezondheidszorg
1. Inleiding
De gezondheidszorg zoals we die nu kennen, is het resultaat van eeuwenlange
ontwikkelingen in de geneeskunde en de manier waarop zorg wordt
georganiseerd. Deze les behandelt:
De historische evolutie van geneeskunde en gezondheidszorg.
De rol van belangrijke medische pioniers.
De opkomst van verschillende zorgsectoren zoals huisartsenpraktijken,
ziekenhuizen en farmaceutische zorg.
2. Het Ontstaan van de Geneeskunde
2.1 Oertijd en Oudheid
In de oertijd werd ziekte vaak verklaard door goden en geesten. Mensen
brachten offers om genezing af te smeken. De natuur speelde een grote rol,
omdat er nog geen kunstmatige geneesmiddelen bestonden.
Empedocles (5e eeuw v.Chr.): Verklaarde dat de natuur bestond uit vier
elementen: lucht, vuur, aarde en water.
Hippocrates (460 v.Chr.):
o Begon met het observeren van symptomen en stelde de basis van
de medische diagnose.
o Introduceerde hygiëne, gezonde voeding en frisse lucht als
gezondheidsfactoren.
o Formuleerde de Eed van Hippocrates, nog steeds een morele
leidraad voor artsen.
1
,Voorbeeld van de Eed van Hippocrates:
"Ik zal dieetregels naar beste weten en vermogen aanwenden tot heil der
zieken, nooit tot hun verderf of schade."
3. Middeleeuwen en Renaissance
3.1 Middeleeuwen (500-1500)
Geneeskunde was sterk religieus beïnvloed. Ziekenzorg werd
voornamelijk uitgevoerd door kloosterorden.
Gasthuizen boden zorg aan zieken en armen, vaak onder toezicht van
nonnen en broeders.
Gehandicapten en geesteszieken werden vaak genegeerd of als
"bezeten" beschouwd.
3.2 Renaissance (1400-1600)
Tijdens de Renaissance begon men ziektewetenschap systematisch te
bestuderen.
Andreas Vesalius (1514-1564): Beschreef de anatomie van het menselijk
lichaam.
William Harvey (1578-1657): Ontdekte de bloedcirculatie.
Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723): Ontdekte bacteriën en
zaadcellen met zijn microscoop.
4. De 19e en 20e Eeuw: Professionalisering van de Gezondheidszorg
4.1 19e Eeuw
Louis Pasteur (1822-1895) ontdekte ziektekiemen en ontwikkelde
vaccinaties.
Marie Curie (1867-1934) onderzocht radioactieve straling en legde de
basis voor bestralingstherapie.
In 1849 werd de KNMG (Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot
Bevordering der Geneeskunst) opgericht.
2
, De 19e eeuw markeerde een omslagpunt:
Medisch onderwijs werd geformaliseerd.
De overheid ging zich bemoeien met gezondheidszorg en stelde regels
op.
Specialismen zoals geriatrie, oogheelkunde en revalidatiegeneeskunde
ontstonden.
4.2 20e Eeuw
Aletta Jacobs werd de eerste vrouwelijke arts in Nederland.
Sigmund Freud introduceerde de psychoanalyse, een revolutie in de
psychiatrie.
De eerste harttransplantatie vond plaats in de jaren 90.
Verzekeringen tegen ziektekosten werden algemeen beschikbaar, eerst
via ziekenfondsen en later via de zorgverzekeringswet.
5. De Opkomst van de Moderne Gezondheidszorg
5.1 Huisartsenpraktijk
In de 19e eeuw bezocht een arts patiënten thuis.
Rond 1900 ontstonden de eerste spreekuren, omdat artsen steeds meer
medische apparatuur nodig hadden.
Tegenwoordig werken huisartsen samen met doktersassistenten,
praktijkondersteuners en fysiotherapeuten.
5.2 Farmaceutische Zorg
Vroeger werd medicatie gemaakt op basis van kruiden.
Later namen apothekers dit over en werden geneesmiddelen chemisch
ontwikkeld.
Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) controleert nu
de werkzaamheid van medicijnen.
3
Les 1 Het ontstaan van de gezondheidszorg
1. Inleiding
De gezondheidszorg zoals we die nu kennen, is het resultaat van eeuwenlange
ontwikkelingen in de geneeskunde en de manier waarop zorg wordt
georganiseerd. Deze les behandelt:
De historische evolutie van geneeskunde en gezondheidszorg.
De rol van belangrijke medische pioniers.
De opkomst van verschillende zorgsectoren zoals huisartsenpraktijken,
ziekenhuizen en farmaceutische zorg.
2. Het Ontstaan van de Geneeskunde
2.1 Oertijd en Oudheid
In de oertijd werd ziekte vaak verklaard door goden en geesten. Mensen
brachten offers om genezing af te smeken. De natuur speelde een grote rol,
omdat er nog geen kunstmatige geneesmiddelen bestonden.
Empedocles (5e eeuw v.Chr.): Verklaarde dat de natuur bestond uit vier
elementen: lucht, vuur, aarde en water.
Hippocrates (460 v.Chr.):
o Begon met het observeren van symptomen en stelde de basis van
de medische diagnose.
o Introduceerde hygiëne, gezonde voeding en frisse lucht als
gezondheidsfactoren.
o Formuleerde de Eed van Hippocrates, nog steeds een morele
leidraad voor artsen.
1
,Voorbeeld van de Eed van Hippocrates:
"Ik zal dieetregels naar beste weten en vermogen aanwenden tot heil der
zieken, nooit tot hun verderf of schade."
3. Middeleeuwen en Renaissance
3.1 Middeleeuwen (500-1500)
Geneeskunde was sterk religieus beïnvloed. Ziekenzorg werd
voornamelijk uitgevoerd door kloosterorden.
Gasthuizen boden zorg aan zieken en armen, vaak onder toezicht van
nonnen en broeders.
Gehandicapten en geesteszieken werden vaak genegeerd of als
"bezeten" beschouwd.
3.2 Renaissance (1400-1600)
Tijdens de Renaissance begon men ziektewetenschap systematisch te
bestuderen.
Andreas Vesalius (1514-1564): Beschreef de anatomie van het menselijk
lichaam.
William Harvey (1578-1657): Ontdekte de bloedcirculatie.
Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723): Ontdekte bacteriën en
zaadcellen met zijn microscoop.
4. De 19e en 20e Eeuw: Professionalisering van de Gezondheidszorg
4.1 19e Eeuw
Louis Pasteur (1822-1895) ontdekte ziektekiemen en ontwikkelde
vaccinaties.
Marie Curie (1867-1934) onderzocht radioactieve straling en legde de
basis voor bestralingstherapie.
In 1849 werd de KNMG (Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot
Bevordering der Geneeskunst) opgericht.
2
, De 19e eeuw markeerde een omslagpunt:
Medisch onderwijs werd geformaliseerd.
De overheid ging zich bemoeien met gezondheidszorg en stelde regels
op.
Specialismen zoals geriatrie, oogheelkunde en revalidatiegeneeskunde
ontstonden.
4.2 20e Eeuw
Aletta Jacobs werd de eerste vrouwelijke arts in Nederland.
Sigmund Freud introduceerde de psychoanalyse, een revolutie in de
psychiatrie.
De eerste harttransplantatie vond plaats in de jaren 90.
Verzekeringen tegen ziektekosten werden algemeen beschikbaar, eerst
via ziekenfondsen en later via de zorgverzekeringswet.
5. De Opkomst van de Moderne Gezondheidszorg
5.1 Huisartsenpraktijk
In de 19e eeuw bezocht een arts patiënten thuis.
Rond 1900 ontstonden de eerste spreekuren, omdat artsen steeds meer
medische apparatuur nodig hadden.
Tegenwoordig werken huisartsen samen met doktersassistenten,
praktijkondersteuners en fysiotherapeuten.
5.2 Farmaceutische Zorg
Vroeger werd medicatie gemaakt op basis van kruiden.
Later namen apothekers dit over en werden geneesmiddelen chemisch
ontwikkeld.
Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) controleert nu
de werkzaamheid van medicijnen.
3
