Samenvatting beweging 3 - geleide bewegingsspelen, invalshoek 1 en 2, balvaardigheid, bewegingslandschap

Beweging 3

1. LEEREENHEID 1: geleide bewegingsspelen
1.1 Omschrijving
 Geleid bewegingsspel = klassikale activiteit, KO voorziet enkele speelse opdrachten ifv 1 of meer
deelaspecten van de invalshoeken
 Keuze invalshoek hangt nauw samen met gekozen materiaal, gekozen werkwijze.
- Materiaal als vast object of hanteermateriaal
Vb: een kegel kan je gebruiken als markering = vast object maar je kan de kegel ook gebruiken om een
bal op te vangen= hanteermateriaal
• Kegel als vast object: 50) Bewegen in de ruimte: omgaan met plaats: de kls. kunnen rekening
houden met de kegels en gaan er niet voorbij.
• Kegel als hanteermateriaal: 50) Bewegen in de ruimte: omgaan met bewegingsbanen: de kls.
kunnen de kegel richten naar de aankomende bal
 Zorg voor een veelzijdig aanbod  alle deelaspecten voldoende aanbieden tijdens het jaar



1.2 Hoe ga ik van start?
 Speelse opdrachten met en tov klein materiaal
- Vanuit inspiratie van kls: geeft info over de beginsituatie, kls geven zelf aan wat ze al kunnen
- Vanuit inspiratie van KO: uitdagingen bieden binnen de zone van de naaste ontwikkeling

 Vanuit verschillende invalshoeken
- We hebben een leidraad nodig met een groot en verscheiden aanbod. We starten vanuit de
invalshoeken  zorgt voor een intenser ervaringsaanbod en we kunnen makkelijker graderen. Het laat
ons toe een doelgericht aanbod aan te bieden, dat aansluit bij het ontwikkelingsniveau van de kls.



1.3 Didactische principes
1.3.1 Betrokkenheids- en motiveringsprincipe
 Aangepaste keuze van spelidee, moet aansluiten bij belevingswereld en het niveau van de kls
 Stel het aanschouwelijk voor  kls motiveren

1.3.2 Intensiveringsprincipe
 Voldoende bewegingskansen bieden: bewegen met het hele lichaam (grootmotorisch bewegen)
 Hoe een optimale verhouding krijgen?
- IT: instructie koppelen aan goede demo IT = instructiefase
- OT: materiaal zoveel mogelijk op voorhand klaarzetten OT = organisatiefase
- ALT: herhalen, 1 opdracht voldoende lang laten uitvoeren ALT = actieve
 Hoe groter de ATL, hoe beter. 1/3 voor elk deel = goede les! leerfase

1.3.3 Creativiteits- en inventiviteitsprincipe
 Kl moet ruimte krijgen en uitgenodigd worden zelf originele/nieuwe situaties te bedenken. Ze leren dit vooral
tijdens het vrij(er) aanbod
 Nodig uit tot inventief oplossen van vooropgestelde bewegingsproblemen, wijze waarop je het probleem
formuleert bepaalt welke eigenschap het meest wordt aangesproken
Vb: maak per twee een standbeeld waarbij slechts twee voeten en één hand de grond mogen raken

1.3.4 Herhalingsprincipe
 Er moet ruimte zijn om een opdracht eens te herhalen , het zorgt voor leereffect
 Het herhalen van een basisopdracht met gradatie en variatie zorgt voor herhaalbare uitdaging

1.3.5 Afwisselingsprincipe
 Een juiste dosering tussen inspanning en ontspanning. Intensief ↔ rustig



1

,1.3.6 Differentiatieprincipe
 Heterogene groep  niet alle kls kunnen of durven hetzelfde en hebben niet dezelfde motorische
competenties
 Zorg dat elke kleuter de “beste” kansen krijgt: optimaal intensief, veelzijdig, met plezier en met ruimte voor
eigen inbreng kunnen bewegen
 Aandachtspunten:
- Open situaties aanbieden
- Variatie en gradatie binnen een opdracht laten afhangen van wat je ziet bij de kls
- Individuele aanpassingen doen
- Niet iedereen moet dezelfde opdracht volbrengen

1.3.7 Variatie- en gradatieprincipe
 Variatie: is daarom niet moeilijker of makkelijker maar wel anders, betrokkenheid en vreugdebeleving bij de
kls stijgt
 Gradatie: anders en moeilijker of makkelijker: vbn samenwerkingsopdrachten of opdrachten waar ze zelf iets
moeten bedenken. Inbouwen in een les, lessenreeks of schooljaar

1.3.8 Veelzijdigheidsprincipe
 Binnen 1 les: verschillende bewegingservaringen uitvoeren binnen de optimale tijd, volgens beschikbare
ruimte en hun mogelijkheden
 Over het jaar: een rijk aanbod met verschillende invalshoeken en verschillende materialen

1.3.9 Veiligheidsprincipe
 Enkele aandachtspunten hierbij zijn:
- Maak op voorhand afspraken
- Vermijd rondslingerend materiaal
- Geen bewegingslessen op kousen
- Niet gooien met voorwerpen in de richting van ramen en in ruimtes met laag plafond

1.4 Organisatievormen
Organiseren = vooraf denken. Dit is nodig om een les vlot te laten verlopen. Organisatievormen dienen als
hulpmiddel.

1.4.1 Turnrij of frontrij
 Kls op rijnaast elkaar, aangezicht naar KO
 Bij start van de les, uitvoeringen best rechtlijnig uitvoeren

1.4.2 Verspreide opstelling
 Kls staan verspreid in de zaal
 Bij experimenteren, ruimte- en materiaalverkenning,
bij individuele oefeningen

1.4.3 Kolom
 Kls staan achter elkaar opgesteld
 Bij opdrachten waarbij de kls hun beurt moeten afwachten

1.4.4 Werkposten
 Kls worden verdeeld over verschillende toestellen/posten
Wachten op het signaal om door te schuiven
 Bij bewegingsaanbod met kleinere groepen of in beperkte ruimte
 Bij tijdsgebrek moeten niet alle kls alle posten gedaan hebben:
Beter goed bewegen aan 2 posten, dan te weinig aan 3 posten

1.4.5 Parcours – doorlopend circuit- omloop
 Kls doorlopen continu en herhalen opgegeven toestellenreeks
Aangepaste variatie en gradatie
 Heel bewegingsintensief, vermijd wachttijden door goede organisatie
2

, 1.4.6 Golven
 Kls voeren op signaal, in verschillende frontrijen, opdrachten uit
Sluiten daarna achteraan weer aan
 Bij uitvoeringen die rechtlijnig worden uitgevoerd
 Ideaal om in een beperkte ruimte intensief bezig te zijn

1.4.7 Estafette
 Klas trachten in groep zo snel mogelijk klaar te zijn met de opdracht

1.4.8 Kring of halve kring
 Bij speluitleg of het geven van een opdracht bij kringspel.
 Opstelling voor een dans



1.5 Organisatievorm en ontwikkelingslijn
2,5- / 3-jarigen 4-jarigen 5-jarigen
Afspraken Verstaan nog geen afspraken, Kunnen afspraken aan en blijven Kunnen reeds zelfstandig een
kunnen deze niet onthouden  in groep (max 4 kls) opdrachtenkaart hanteren en
weinig organisatie volgen
Organisatievorm Heel gestructureerd: een veilige Alle vormen zijn haalbaar Alle vormen zijn haalbaar
loopbaan (botsingen), allemaal in
dezelfde richting

1.6 Didactische aandachtspunten
1.6.1 Voorbereiding
 Zorg dat je zelf de inhoud goed kent
 Tracht op voorhand zoveel mogelijk materiaal te plaatsen en/of bij de hand te hebben

1.6.2 Instructie van de leerkracht
 Wanneer je de kls verzamelt, maak je best gebruik van steeds dezelfde organisatie
 Wacht tot de kls stil zijn en bereid te luisteren naar je uitleg
 Zoek oogcontact met de ganse groep
 Wees kort en duidelijk
 Zorg voor de 6w‟s  wie, wat, waar, wanneer, welke manier, wat erna
 Maak afspraken: starten, stoppen, stiltesignalen (maak gebruik van gekke signalen)
 Laat kls zelf eens verwoorden wat ze moeten doen

1.6.3 Houding van de leerkracht
 Speel zelf mee, kls kijken naar je op en doen wat jij doet
 Straal zelfzekerheid uit
 Laat de kls “voelen” dat je aanwezig bent
 Wees consequent in het naleven van afspraken
 Tracht je speels op te stellen en betrokkenheid uit te stralenµ
 Gebruik voldoende mimiek en lichaamstaal
 Observeer en durf ingrijpen
- Ganse groep doet het nagenoeg goed  bevestigen, aanmoedigen, ga over naar gradatie
- Ganse groep doet het nagenoeg verkeerd  opnieuw uitleggen, vereenvoudigen,
- Slechts een deel doet het verkeerd  groepje dat het goed doet laten demonstreren
 Probeer op voorhand je alles mentaal voor te stellen en oplossingen te bedenken voor mogelijke problemen.

1.7 Leerplan en ontwikkelingsplan: leren werken met de doelen BO
1.7.1 De ontwikkelingsaspecten  terug te vinden op verharde kaart of ontwikkelingsplan
Vooral werken op motorisch vlak! Zie pagina 21

1.7.2 De deelaspecten van de verschillende invalshoeken versus het ontwikkelingsplan en –doelen
Zie pagina 21 en 22 in de cursus



3