Samenvatting Sociologie, 1ste Bachelor Orthopedagogie 19/20

Sociologie
Wat is sociale orde: wanneer je weet wat er van jou verwacht wordt
 Het leger -> verwachting dat je mee doet en mee marcheert
 Stagediven -> man kondigt door zijn houding aan dat hij gaat springen, er wordt verwacht dat
je hem gaat opvangen
 Bij een ijsje bestellen -> er wordt verwacht dat je eerst wacht in de wachtrij, dan zegt wat je
wilt kopen en dan betaalt
Sociale orde is overal! -> moshpit is sociale orde want er zijn regels en je moet je daar aan aanpassen
(confirmeren) de regel is dat je niet mag vechten
Aan sociale orde hangen vaak sancties aan : door het rood rijden -> dood of boete
Sociaal handelen : handelen op een actor ( als je alleen staat, gaan andere mensen medelijden
krijgen en bij jou komen staan
Netwerk = in een bepaalde positie ga je anders handelen
 Sommige mensen gaan zich eerder op de achtergrond houden
 Andere mensen zullen haantjes te voren zijn
DE ALGEMENE REGEL IS OM ER BIJ TE PASSEN

Sociologie of samenlevingskunde
Sociologen willen weten hoe mensen samenleven in sociale verbanden, wat de kenmerken zijn van
die samenlevingsverbanden en door welke wetmatigheden ze worden gestuurd.
Sociologie is de wetenschap die maatschappelijke patronen en structuren bestudeert, in hun
bestaan, voortbestaan en veranderen, en tevens het sociaal handelen van mensen in interactie met
deze patronen en structuren.
Sociologen bestuderen de sociale zijde van het individueel leven -> eten en drinkne, lifestyl en
tijdsbesteding, liefde en vriendschap,…
Sociologie of samenlevingskunde= verhouding tussen de samenleving (speelveld),
verwachtingen(spelregels -> normen en kunnen vastgelegd zijn in wetten ) en mensen of organisaties
(spelers)
De samenleving wordt voorgesteld aan de hand van een speelveld

1.1 De samenleving als speelveld
Wie doet wat? Aan welke prijs? Met welke beloning ? -> Alle acties die je onderneemt hangen vast
aan sancties ( fiets nemen -> verkeersregels), er hangen beloningen ( compliment geven) of straffen
aan (kan ook een teken van afkeuring zijn)
 Spellen : (de systemen van de samenleving)
 Speelveld met spelregels zoals wetten en gedragsregels ( samenleving)
 Spelers ( mensen, organisaties, instituties)
 Verwachtingen ( spelregels)
 Er worden spellen gespeeld -> achter de schermen worden er ook spellen gespeeld

, Positie
 Het is afgebakend met lijnen, er zijn mensen die buiten het speelveld vallen omdat ze
gekwetst zijn of slecht in de groep liggen -> ze worden uitgesloten en kunnen niet
meespelen
 Niet iedereen kan aanspraak maken op een positie in het “dreamteam” -> mensen
met een psychologische kwetsbaarheid, fysieke beperking en mensen in armoede (zij
ervaren drempels om deel te nemen aan de samenleving)
 Regels
 Regels liggen vast in verschillende regelementen (beleefdheidsregels ,
personeelsstatuten, GAS- boetes, decreten en EU – regelgeving) er zijn ook informele
regels ( regels van fair play)
 De rechter kan een geldboete of een persoon een tijd naar de gevangenis sturen bij
inbreuk om de regels
 Er gelden andere regels binnen de publieke ruimte dan in de particuliere ruimte ( op
straat doe je niet wat je binnenshuis doet)
 Alle acties die je onderneemt hangen vast aan sancties (fiets nemen ->
verkeersregels) er hangen beloningen ( complimenten geven) of straffen aan ( kan
ook teken van afkeuring zijn
 De wens ‘to fit in’
 Taakverdeling
 De arbeidsbemiddeling bestaat uit verschillende posities, bij elke positie horen
specifieke rollen
 Bij een treinbestuurder verwacht hij dat je veilig naar een bestemming geraakt en bij
een therapeut verwacht je dat hij een luisterend oor biedt
 Waardering
 Afhankelijk van de positie worden de spelers ook verschillend gewaardeerd, hogere
of lagere status
 Ondanks een lagere waardering zijn die beroepen even belangrijk voor de goede
werking van de samenleving
 Communiceren
 In het leven ben je voortdurend bezig met communiceren, rekening houden met hoe
anderen zich gedragen
 Leiders
 In instellingen, voorzieningen, ondernemingen en verenigingen zijn er formele en
informele leiders. De formele leider komt via officiele kanalen aan de macht maar ze
hebben niet altijd het meeste gezag
 Macht
 Politieke partijen willen politieke macht, ondernemingen willen winst. Ze beslissen
waar het naartoe gaat

,  Mensen hebben vaak hun eigen verborgen agenda, ze willen hun maatschappelijke
status verbeteren
 De tribune
 In de werkelijkheid is het minder duidelijk afgebakend. Regels worden continu
gemaakt, spelers hebben verschillende rollen
 Spelregels zorgen voor de nodige zekerheid en voorspelbaarheid

1.2 het dagelijks leven door de bril van de socioloog
Sociologische verbeelding (Mills):
Het is de wijze van kijken naar wat met mensen hun leven gebeurt.
Sociologische verbeelding is het vermogen om afstand te nemen van onze dagelijkse levens en er
anders naar te kijken, los van de vertrouwde routines en met een frisse blik.
Om de achterliggende werkelijkheid te “lezen” is een sociologische bril nuttig , maar we moeten ook
betekenis kunnen geven aan wat we waarnemen
Is op vlak van 3 componenten:
 Geschiedenis: bv. ijskar
 Hoe is de samenleving tot stand is gekomen en hoe verandert ze ?
 De wortels in het verleden moeten we kennen om te begrijpen wat er vandaag
gebeurt
 Biografie :
 Welke mensen vormden de samenleving ? bv. Mensen die naar de ijskar gaan
 Sociale structuur :
 Welke instituties bewaken de sociale orde bv. Parlement
=> “De sociologische verbeelding van 'de Belg' is die van een middenklasser met een
gemiddeldinkomen, een ruime woning met tuin(tje) in een peri-urbane gemeente, met opgroeiende
schoolgaande kinderen en een vaste job die thuiswerk toelaat.”  door corona klopt deze stelling
niet meer, er is een bepaald beeld van ‘de Belg’ op basis van dit gaat de regering regels opstellen.
Maar dit is niet altijd in realiteit zo, daar houdt de regering geen rekening mee gehouden (mensen
die geen tuin hadden). (peri- uban : groene rand rond Brussel)

1.2.1 over eten en drinken
 We eten en drinken niet altijd en overal op dezelfde manier (vork en mes of stokjes of met
handen)
 In eenzelfde samenleving treffen we verschillen aan ( brunchen op zondag, eten om 8 uur) ->
door naar de manier van eten te kijken worden sociale patronen zichtbaar
 Ook door kookboeken zijn veranderingen in sociale patronen zichtbaar, je ziet een aantal
culturele verschuivingen. Er is meer focus op de wereldkeuken omdat de reislust is
toegenomen en door de multiculturele samenleving
 De massamedia heeft ook een rol overgenomen van het traditionele kookboek

,  Koken is een statussymbool geworden, maar ook koffie drinken. We drinken koffie niet
langer om onze dorst te lessen. Het zijn sociale rituelen en hebben een symbolische waarde.
We willen met elkaar gezien worden en we willen elkaar zien.
Statussymbool : is een teken dat niet functioneel wordt gebruikt ( politie-uniform), maar als
verwijzing naar rijkdom, macht en prestige
 Koffie helpt de hersenen stimuleren en helpen relaxeren. Koffie is bij ons een aanvaarde
drugs.
 Koffie heeft ook zijn plaats in een netwerk van sociale en economische verhoudingen, de prijs
die we voor een kopje koffie betalen, komt een klein stuk bij de boer terecht
 Koffie maakt deel uit van een lifestyle. De type koffie die je drinkt maakt je eigen. Uit welke
koffie je drinkt kan je veel afleiden ( sociale status, vrienden,…)

1.2.2 over sport
 aan vrijetijdsactiviteiten hangt een sociaal gekleurd kaartje. Er bestaat een verschil tussen
goedkopere en dure sporten. Skiën en tennis hebben een hoge sociale status terwijl
wielrennen een lagere waardering heeft
 sport is een drager van symbolische codes, lichaamscontact wordt vermeden door het
gebruik van hulpmiddelen. Bij de arbeidersklasse is er eerder een patroon van lijf aan
lijfgevechten

1.2.3 over lifestyl en lijfstijl
 Lifestylbladen informeren over de cultuur. De buitenkant wordt sociaal ingevuld, je hebt het
ideale vrouwelijke en mannelijke lichaam
 De massamedia dringen de nieuwe cultuur en lichaamsidealen langzaam maar zeker door tot
de brede lagen van de bevolking

1.2.4 over liefde -> hoeveel vrije wil hebben we ?
 De keuze van de partner kiezen we niet. Meestal huwen mensen binnen hetzelfde sociale
milieu, dezelfde religie, etnische overeenkomst en opleiding. Het is makkelijker om met
iemand te praten, gemeenschappelijke activiteiten en risico op conflict is kleiner
 Sociologische oorzaken: verlaagd risico op conflict en sociale druk. De sociale druk van de
omgeving bepaalt ook voor een groot deel mee. Dit leidt tot gearrangeerde huwelijken of
afkeuring van mogelijke partners door vrienden en familie. De potentiële partner vindt je
vaker in eigen kring
 Vroeger moest de man met een hoger diploma samen gaan met een vrouw die een lager
diploma had omdat er amper soortgenoten waren
 Er worden ook eremoorden gepleegd, omdat verliefden ingaan tegen de cultuur van de
gemeenschap. Ook is het niet gemakkelijk als iemand verliefd wordt op hetzelfde geslacht. Ze
krijgen te maken met fysieke mishandelingen en pesterijen
 Jonge mensen willen liever in dezelfde leeftijdsfase zitten tegenover 55 plussers, … -> er zit
een voorspelbaarheid in wie je partner wordt.
 Er zit evolutie in, sociale wetten veranderen (handdruk geven)
 Verliefdheid wordt dus sociaal gestuurd

1.2.5 contingent maar niet arbitrair?
 “ alles is contingent maar niet arbitrair