samenvatting prof. Van De Noortgate

1. Demografische veranderingen en determinanten v
veroudering
 Demografische veranderingen
o Steeds meer ouderen in alle landen, maar vooral in ontwikkelde landen is er
sterke toename
 10* meer ouderen tussen 1998 en 2050
o Vergrijzing België
 +75J stijgt zeer sterk
 De hoeveelheid 18-66J neemt sterk toe in de komende jaren en bevindt
zich op een hoger niveau tov 0-17J en +67J
 Er zijn veel meer 18-66J
 Nu is er in de categorie 40-64J een plafond bereikt  het aantal zal de
komende jaren niet meer toenemen, terwijl de groep +65J zeer sterk gaat
toenemen in de toekomst
 Het aantal alleenstaande / alleenwonende oudere V neemt sterk toe
 Karakteristieken v oudere populatie
o Oudste ouderen
 Huishouden veranderen - meer alleenwonende
 Meer eenzaamheid
 Meer beroep op gezondheidszorg
 Hogere mortaliteit
 Oorzaken vergrijzing
o Nieuwe technieken in gezondheidszorg  betere behandeling
o Daling geboortecijfer
o Toenemende levensverwachting
 Betere hygiëne, voeding, leefomstandigheden
 Aanvankelijke daling zuigeling sterfte
 Nadien invloed op overleving middelbare lft
 Medische interventies
 Levensverwachting v de jonge ouderen
 Levensverwachting M< V
 79J VS 84J
 In toekomst gaat zowel levensverwachting M en V toenemen,
maar de stijging van M is groter dan die van de V
 Veroudering
o Wanneer begint het
 Verschillende theorie
 Celdeling = veroudering
 Veroudering begint bij volgroeide organen (25J)
o Def
 Geheel v spontane en onomkeerbare verandering
 Optredend na ontwikkelingsfase
 Typisch voor soort
 Zoogdier ≠ reptiel
 Onvermijdelijke aftakeling vd functies
 Leidend tot falen vh organisme en overlijden
o Onderzoeken

,  Cross-sectioneel
 Longitudinaal
o Determinanten
 Gezond ouder worden
 Opvoeding
 Financieel inkomen
 Soc ondersteuning
 Participatie act
 Fysische oef
 Voedingsgewoonte
 Hygiënische gewoontes
 Biologische veroudering
 Exogene factoren
o Leefstijl
o Omgeving
 Endogene mech
o Genetisch bepaald
 Cel veroudering
o Veroudering op orgaan- cel – moleculair niveau
 Verouderingsziektes
o Diabetes
o Cv lijden
o Chronisch nierlijden
 Endogeen VS exogeen
o Argumenten genetische basis
 Max levensduur eigen aan species
 Veroudering verschillend v soort tot soort
 Constante verhouding ontwikkelingsduur – max
levensduur
 Zeldzame aandoeningen met genetische
afwijkingen
 Progeria
o Congenitale mutatie in LMNA
gen
o Levensverwachting 12-14J
o Versnelde veroudering
 Haar
 Vet
 Werner
o Congenitaal, autosomaal
recessief
o Levensverwachting 40-45J
o Versnelde veroudering
 Huid
 CV aandoening
 Cataract
 OP

,  Trisomie 21
o Levensverwachting 65J
o Vroegtijdige veroudering
 Ziekte alzheimer
o Verschillende theorieën
 Moleculaire of biochemische theorie
 Extra cellulaire molecules
 Cross linking
o Meer links en ander type linking
 Beide zorgen voor verstijving van het weefsel  veroudering
 Cellulaire theorie
 Cellulaire senescentie
o Verandering cellulaire morfologie (grootte, vorm, kern)
o Verkorting telomeren  groeistop
 Celdeling zorgt voor verkorting telomeren
 Bij ouder worden, duidelijke verkorting
vd lengte telomeren
 Telomeren bevinden zich aan uiteinden vd
chromosomen
 Kritische lengtee
 Stop celdeling
 Tenzij carcinoom cel want het bevat
telomerase  herstel v telomeren
o Toegenomen biogenese v lysosomen
o Accumulatie lipofuscine
 Protectie tegen ROS
o Endogeen
 Glutathion
 Catalase
o Exogeen
 Vit A, E, C
 Carcinogenen
o Celdeling reactie op beschadiging
 Remmen  tumorcel
 Versnel  verouderen
o Het aantal verdedigingsmechanismen tegen
beschadiging afh v soort tot soort
 Muis< hond< paard< mens
 Beschadiging DNA repair (catastrofetheorie)
o P53
 = tumorsuppressor gen
 Gestimuleerd door DNA beschadiging, hypoxie
en oncogenen
 Leidt tot blokkage vd celcyclus en apoptose
 Frequent beschadigd in carcinoomcellen
 Overexpressie
 Verminderde levensverwachting
 OP

,  Versnelde orgaan atrofie
 Verminderde stress tolerantie
o P16
 Genen die lijden tot stopzetting v celdeling
 Dit gen verwijderd  langer leven
o Senolyse
 = apoptose tegenhouden
o Multifactorieel
 Extracellulaire mech
 Cellulaire mechanisme
 Beschadiging v genetisch materiaal
 Gerelateerd aan onvoldoende functioneren v bepaalde genen
 Beinvloed door verschillende genen
 Gerelateerd aan regulatie genen
 Preventie veroudering
o Levensstijl aanpassen
 Rookstop
 Beweging en oefentherapie
 Psychosociale activiteiten
o Anti-oxidantia/ voedingssuplementen
 Weinig argumenten
o Hormonale therapie
 Testosteron supplement
 Androgeendeficiëntie / of net niet
 Toename FFM/ lichte toename BDM
 Weinig invloed spiersterkte en functionele status
 Effect op CV aandoeningen en prostaat lijden??
 Enkel zinvol indien deficiëntie
 Vrouwelijke hormonen
 Pos effect
o Vermindering menopauzale symptomen
o Vaginale atrofie
 Neg effect
o Toename coronair event
o Toename borstkanker
o Geen effect cognitie
o Stroke
o DVT
 DHEA
 Geen effect spiermassa en spiersterkte
 Geen effect welzijn
 Geen effect cognitie
 Groeihormoon
 Geen sign veranderingen in metabole effecten
 Groter risico op overlijden bij zwakke ouderen
 Fountain of youth
o Lich beweging