Jodendom
De geschiedenis van het joodse volk begint bij Abraham, hij geloofde in 1 God. God
beloofde hem een eigen land en veel nakomelingen, waardoor zijn familie uitgroeide
Ontstaansgeschiede tot het joodse volk. Abraham, Isaak en Jacob worden de aartsvaders genoemd.
nis Mozes speelde een belangrijke rol door de joden uit Egypte te bevrijden en naar het
beloofde land Israël te leiden. Vandaag de dag wonen joden wereldwijd, met meer
dan 6 miljoen in Israël.
Er zijn verschillende groepen, de scheidingslijn is soms dun:
- Orthodoxe joden: volgen strikt de wetten van de Thora, maar er zijn
verschillen in hoe streng men deze naleeft. De chassidiem vormen een
opvallende groep, bekend om hun traditionele kleding, zoals lange kaftans,
hoeden, baarden en pijpenkrullen. Vrouwen bedekken hun armen en benen.
Ze hechten veel waarde aan muziek en gezangen, die hen dichter bij God
brengen. Meer dan een derde van de Antwerpse joden behoort tot de
chassidiem.
- Liberale joden:
conservatie joden: Conservatieve joden proberen belangrijke tradities te
behouden, maar geven er hun eigen invulling aan. Ze passen sommige regels
aan, afhankelijk van de situatie. De sabbat- en spijswetten worden vaak nog
gevolgd, maar kunnen opzij worden gezet wanneer niet-joodse vrienden hen
Belangrijkste uitnodigen. Ze blijven trouw aan de traditie, maar vinden het belangrijker om
groeperingen gelijkheid tussen mannen en vrouwen te hebben. In hun synagoge mogen
mannen en vrouwen naast elkaar zitten. Meisjes vieren hun religieuze
volwassenheid met een bat mitswa, net zoals jongens dat doen met de bar
mitswa.
Reformjoden: hechten veel belang aan Gods liefde en rechtvaardigheid.
Voor hen betekent jood zijn ook werken aan sociale vooruitgang en
broederschap. In de eredienst wordt de taal van het land gebruikt, in plaats
van het Hebreeuws. Mannen en vrouwen zijn gelijk, en vrouwen kunnen ook
rabbijn worden. Het dragen van een kippa (hoofdbedekking) is niet verplicht,
en gemengde huwelijken komen vaak voor. Het liberale jodendom wil in
harmonie leven met de westerse samenleving. In Antwerpen heeft het
liberale jodendom geen sterke aanwezigheid, maar in Brussel is er wel een
liberale joodse gemeenschap.
- Tenach: verzameling heilige boeken
Heilige geschriften - Talmoed: een verzameling van discussies tussen joodse geleerde. Discussies
over hoe de joodse wet wordt toegepast in het dagelijkse leven
- Monotheïsme
Joden geloven in 1 God; Jahweh. Joden herhalen dit elke dag tijdens het
ochtend en avondgebed in hun geloofsbelijdenis
- Schepper
God wordt gezien als de Allerhoogste, Almachtige, Eeuwige en Heilige
schepper van het universul. Alles is goed omdat het door God is geschapen.
- Een persoonlijke God
Geloofsovertuiging oden leren God kennen door Zijn daden in de geschiedenis, niet door
abstracte uitspraken. God wordt gezien als een persoonlijke God die de
wereld schiep, de voorouders uitkoos en Israël bevrijdde.
- 613 voorschriften (Mitswot)
In de Thora staan 613 voorschriften: geboden en verboden over hoe joden
zich moeten gedragen/handelen in de tempel en over het eten van bepaalde
voedingsmiddelen.
Belangrijke
symbolen
Foto Naam Uitleg
Davidster - Zespuntige ster
- Eind 19de eeuw nam de zionistische, joods‐nationalistische
beweging, strevend naar een eigen staat voor het joodse
volk, de davidster op in haar vlag. De staat Israël nam dit
over bij zijn oprichting in mei 1948
Menora of - In de Bijbel werd Mozes gevraagd een kandelaar van zuiver
goud te vervaardigen met zeven armen
zevenarmige - het oudste joodse symbool
kandelaar - betekenis: licht verspreiden en mensen de weg wijzen.
Naast de zevenarmige kandelaar gebruiken joden ook wel
1
, eens een zesarmige kandelaar om de zes miljoen joodse
slachtoffers van het naziregime te herdenken
Chanoekakandel kandelaar met 8 armen en een 9e die staat om de andere te dienen
aar
Een mezoeza Joden hangen een mezoeza aan de deurposten van hun huizen. Het
is een kokertje waarin een rolletje perkament zit, met de tekst van
het Sjema en enkele volgende verzen. Deze tekst benadrukt de liefde
voor God, die met hart, ziel en vermogen moet worden gevoeld, en
de daden die nodig zijn om deze liefde in praktijk te brengen. Het
woord mezoeza betekent oorspronkelijk ‘deurpost’, maar verwijst
tegenwoordig ook naar het perkamenten rolletje en het kokertje. Bij
het binnengaan van het huis raken joden de mezoeza aan als een
teken van hun geloof.
sjofar De sjofar is de hoorn van een ram of een bok. De sjofar klonk al op
de Sinaï toen het volk Israël de Thora ontving. Het nogal eentonige
geschal van de sjofar heeft een symbolische betekenis. Het roept de
gelovigen op tot bezinning of dient om zeer belangrijke historische
ogenblikken aan te kondigen. Het blazen op de sjofar vormt een
belangrijk onderdeel van de eredienst op Rosj Hasjana, het joodse
nieuwjaar
Kippa (keppeltje) Het dragen van een hoofddeksel is voor de joodse gelovigen een
teken van eerbied voor de Schepper. Het herinnert de mens eraan
dat er steeds iets hoger staat dan zijn eigen hersenen, zijn eigen
kennis en vindingrijkheid. Het keppeltje is als een koepel, die het
aardse van het hemelse scheidt.
Tefillien De tefillien zijn twee kleine kubusvormige doosjes die met riemen
aan het lichaam worden vastgemaakt. Ze zijn gemaakt van zwart
(gebedsriemen) leer en bevatten rolletjes perkament met vier passages uit de Thora.
Deze passages herinneren aan de opdracht om God lief te hebben
met heel je hart, ziel en vermogen. De tefillien worden tijdens het
ochtendgebed gedragen door mannelijke joden, als een symbolische
handeling van toewijding en gehoorzaamheid aan de geboden van
God.
Talliet Een talliet is een gebedskleed dat vanaf de bar mitswa gedragen
wordt tijdens het ochtendgebed. Het is een rechthoekige doek met
(gebedskleed) zwarte of donkerblauwe strepen langs de lange zijden en vier
verstevigde hoeken. Orthodoxe joden dragen onder hun dagelijkse
kledij een kleinere versie van de talliet. Dit is gebaseerd op het
Bijbelvers Numeri 15:37-41, waarin God aan Mozes opdraagt om
kwasten aan de hoeken van de kleding van de Israëlieten te
bevestigen. Deze kwasten herinneren hen eraan om de geboden van
God te volgen.
- Rabbijn: meester, een academische titel die je verkrijgt na jaren studeren.
Deze vervult de rollen van rechter, wetgeleerde, leraar, raadgever,
Voorgangers zorgverlener. Hij kan trouwen en scheiden, preken houden. Zowel vrouwen als
mannen kunnen dit bij liberale joden.
- Kohen: priester, erfelijke functie van vader op zoon. Deze leest de Thora.
Belangrijke feesten - Joodse maankalender
Het jodendom hanteert de maankalender (tijd die de maan nodig heeft om
rond de zon te gaan), waarbij een maanjaar ongeveer 354 dagen telt. Om de
kalender in overeenstemming te houden met de seizoenen, voegen joden af
en toe een schrikkelmaand toe.
- Sabbat
De sabbat begint op vrijdagavond (zonsondergang) en eindigt op
zaterdagavond (zonsondergang). Het is een dag van rust zoeken, waarop
werken en het gebruik van apparaten worden vermeden. De moeder steekt
twee kaarsen aan en spreekt een zegengebed uit, gevolgd door een maaltijd
met wijn en brood.
- Pesach (Paasfeest)
Pesach herdenkt de bevrijding van de joden uit Egypte. Het feest duurt 7
dagen en begint met de sedermaaltijd, waarin symbolische gerechten worden
gegeten zoals een ei, bittere kruiden, een bot, vruchten en specerijen, radijs
of peterselie… Pesach betekent: ‘overheen stappen, voorbijgaan’.
- Sjavoeot (Wekenfeest)
Het feest vindt plaats in mei/juni, 50 dagen na Pesach. Het was oorspronkelijk
een oogstfeest, het gaf het begin van de tarweoogst aan. Het heeft ook een
historische herinnering: God danken voor de 10 geboden die Mozes op de
berg in Sinaï kreeg en voor de Thora.
- Rosj Hasjana (Nieuwjaarsdag)
Joodse nieuwjaarsdag en een dag van inkeer, waarop men gelooft dat de
wereld wordt geschapen en geoordeeld. In de maand ervoor bereiden Joden
2
De geschiedenis van het joodse volk begint bij Abraham, hij geloofde in 1 God. God
beloofde hem een eigen land en veel nakomelingen, waardoor zijn familie uitgroeide
Ontstaansgeschiede tot het joodse volk. Abraham, Isaak en Jacob worden de aartsvaders genoemd.
nis Mozes speelde een belangrijke rol door de joden uit Egypte te bevrijden en naar het
beloofde land Israël te leiden. Vandaag de dag wonen joden wereldwijd, met meer
dan 6 miljoen in Israël.
Er zijn verschillende groepen, de scheidingslijn is soms dun:
- Orthodoxe joden: volgen strikt de wetten van de Thora, maar er zijn
verschillen in hoe streng men deze naleeft. De chassidiem vormen een
opvallende groep, bekend om hun traditionele kleding, zoals lange kaftans,
hoeden, baarden en pijpenkrullen. Vrouwen bedekken hun armen en benen.
Ze hechten veel waarde aan muziek en gezangen, die hen dichter bij God
brengen. Meer dan een derde van de Antwerpse joden behoort tot de
chassidiem.
- Liberale joden:
conservatie joden: Conservatieve joden proberen belangrijke tradities te
behouden, maar geven er hun eigen invulling aan. Ze passen sommige regels
aan, afhankelijk van de situatie. De sabbat- en spijswetten worden vaak nog
gevolgd, maar kunnen opzij worden gezet wanneer niet-joodse vrienden hen
Belangrijkste uitnodigen. Ze blijven trouw aan de traditie, maar vinden het belangrijker om
groeperingen gelijkheid tussen mannen en vrouwen te hebben. In hun synagoge mogen
mannen en vrouwen naast elkaar zitten. Meisjes vieren hun religieuze
volwassenheid met een bat mitswa, net zoals jongens dat doen met de bar
mitswa.
Reformjoden: hechten veel belang aan Gods liefde en rechtvaardigheid.
Voor hen betekent jood zijn ook werken aan sociale vooruitgang en
broederschap. In de eredienst wordt de taal van het land gebruikt, in plaats
van het Hebreeuws. Mannen en vrouwen zijn gelijk, en vrouwen kunnen ook
rabbijn worden. Het dragen van een kippa (hoofdbedekking) is niet verplicht,
en gemengde huwelijken komen vaak voor. Het liberale jodendom wil in
harmonie leven met de westerse samenleving. In Antwerpen heeft het
liberale jodendom geen sterke aanwezigheid, maar in Brussel is er wel een
liberale joodse gemeenschap.
- Tenach: verzameling heilige boeken
Heilige geschriften - Talmoed: een verzameling van discussies tussen joodse geleerde. Discussies
over hoe de joodse wet wordt toegepast in het dagelijkse leven
- Monotheïsme
Joden geloven in 1 God; Jahweh. Joden herhalen dit elke dag tijdens het
ochtend en avondgebed in hun geloofsbelijdenis
- Schepper
God wordt gezien als de Allerhoogste, Almachtige, Eeuwige en Heilige
schepper van het universul. Alles is goed omdat het door God is geschapen.
- Een persoonlijke God
Geloofsovertuiging oden leren God kennen door Zijn daden in de geschiedenis, niet door
abstracte uitspraken. God wordt gezien als een persoonlijke God die de
wereld schiep, de voorouders uitkoos en Israël bevrijdde.
- 613 voorschriften (Mitswot)
In de Thora staan 613 voorschriften: geboden en verboden over hoe joden
zich moeten gedragen/handelen in de tempel en over het eten van bepaalde
voedingsmiddelen.
Belangrijke
symbolen
Foto Naam Uitleg
Davidster - Zespuntige ster
- Eind 19de eeuw nam de zionistische, joods‐nationalistische
beweging, strevend naar een eigen staat voor het joodse
volk, de davidster op in haar vlag. De staat Israël nam dit
over bij zijn oprichting in mei 1948
Menora of - In de Bijbel werd Mozes gevraagd een kandelaar van zuiver
goud te vervaardigen met zeven armen
zevenarmige - het oudste joodse symbool
kandelaar - betekenis: licht verspreiden en mensen de weg wijzen.
Naast de zevenarmige kandelaar gebruiken joden ook wel
1
, eens een zesarmige kandelaar om de zes miljoen joodse
slachtoffers van het naziregime te herdenken
Chanoekakandel kandelaar met 8 armen en een 9e die staat om de andere te dienen
aar
Een mezoeza Joden hangen een mezoeza aan de deurposten van hun huizen. Het
is een kokertje waarin een rolletje perkament zit, met de tekst van
het Sjema en enkele volgende verzen. Deze tekst benadrukt de liefde
voor God, die met hart, ziel en vermogen moet worden gevoeld, en
de daden die nodig zijn om deze liefde in praktijk te brengen. Het
woord mezoeza betekent oorspronkelijk ‘deurpost’, maar verwijst
tegenwoordig ook naar het perkamenten rolletje en het kokertje. Bij
het binnengaan van het huis raken joden de mezoeza aan als een
teken van hun geloof.
sjofar De sjofar is de hoorn van een ram of een bok. De sjofar klonk al op
de Sinaï toen het volk Israël de Thora ontving. Het nogal eentonige
geschal van de sjofar heeft een symbolische betekenis. Het roept de
gelovigen op tot bezinning of dient om zeer belangrijke historische
ogenblikken aan te kondigen. Het blazen op de sjofar vormt een
belangrijk onderdeel van de eredienst op Rosj Hasjana, het joodse
nieuwjaar
Kippa (keppeltje) Het dragen van een hoofddeksel is voor de joodse gelovigen een
teken van eerbied voor de Schepper. Het herinnert de mens eraan
dat er steeds iets hoger staat dan zijn eigen hersenen, zijn eigen
kennis en vindingrijkheid. Het keppeltje is als een koepel, die het
aardse van het hemelse scheidt.
Tefillien De tefillien zijn twee kleine kubusvormige doosjes die met riemen
aan het lichaam worden vastgemaakt. Ze zijn gemaakt van zwart
(gebedsriemen) leer en bevatten rolletjes perkament met vier passages uit de Thora.
Deze passages herinneren aan de opdracht om God lief te hebben
met heel je hart, ziel en vermogen. De tefillien worden tijdens het
ochtendgebed gedragen door mannelijke joden, als een symbolische
handeling van toewijding en gehoorzaamheid aan de geboden van
God.
Talliet Een talliet is een gebedskleed dat vanaf de bar mitswa gedragen
wordt tijdens het ochtendgebed. Het is een rechthoekige doek met
(gebedskleed) zwarte of donkerblauwe strepen langs de lange zijden en vier
verstevigde hoeken. Orthodoxe joden dragen onder hun dagelijkse
kledij een kleinere versie van de talliet. Dit is gebaseerd op het
Bijbelvers Numeri 15:37-41, waarin God aan Mozes opdraagt om
kwasten aan de hoeken van de kleding van de Israëlieten te
bevestigen. Deze kwasten herinneren hen eraan om de geboden van
God te volgen.
- Rabbijn: meester, een academische titel die je verkrijgt na jaren studeren.
Deze vervult de rollen van rechter, wetgeleerde, leraar, raadgever,
Voorgangers zorgverlener. Hij kan trouwen en scheiden, preken houden. Zowel vrouwen als
mannen kunnen dit bij liberale joden.
- Kohen: priester, erfelijke functie van vader op zoon. Deze leest de Thora.
Belangrijke feesten - Joodse maankalender
Het jodendom hanteert de maankalender (tijd die de maan nodig heeft om
rond de zon te gaan), waarbij een maanjaar ongeveer 354 dagen telt. Om de
kalender in overeenstemming te houden met de seizoenen, voegen joden af
en toe een schrikkelmaand toe.
- Sabbat
De sabbat begint op vrijdagavond (zonsondergang) en eindigt op
zaterdagavond (zonsondergang). Het is een dag van rust zoeken, waarop
werken en het gebruik van apparaten worden vermeden. De moeder steekt
twee kaarsen aan en spreekt een zegengebed uit, gevolgd door een maaltijd
met wijn en brood.
- Pesach (Paasfeest)
Pesach herdenkt de bevrijding van de joden uit Egypte. Het feest duurt 7
dagen en begint met de sedermaaltijd, waarin symbolische gerechten worden
gegeten zoals een ei, bittere kruiden, een bot, vruchten en specerijen, radijs
of peterselie… Pesach betekent: ‘overheen stappen, voorbijgaan’.
- Sjavoeot (Wekenfeest)
Het feest vindt plaats in mei/juni, 50 dagen na Pesach. Het was oorspronkelijk
een oogstfeest, het gaf het begin van de tarweoogst aan. Het heeft ook een
historische herinnering: God danken voor de 10 geboden die Mozes op de
berg in Sinaï kreeg en voor de Thora.
- Rosj Hasjana (Nieuwjaarsdag)
Joodse nieuwjaarsdag en een dag van inkeer, waarop men gelooft dat de
wereld wordt geschapen en geoordeeld. In de maand ervoor bereiden Joden
2
