SAMENVATTING HOOFDSTUK 11 – CONTEXT VAN RENOVATIE
WAT ZIEN WE BIJ BT3?
- Renovatie (of retrofitting) begrijpen als speerpunt om duurzaam om te gaan met
grondstoffen, bestaande gebouwen en hun omgeving
Het specifieke van energetische renovatie analyseren → EPB
Smart building = het intelligent maken van gebouwen
- Opdracht uit praktijk waar je leert werken met documenten en plannen van
verschillende partners in bouwteam van relevant lopend renovatie project in Vlaanderen
Op einde gaan we in dialoog met werkveld
BEGRIPPEN BIJ RENOVATIE
- Renovatie
door ingrijpende verbouwing een huis of stadswijk weer bewoonbaar maken
bestaande pand herstellen en wanneer nodig deels vernieuwen waardoor het
bruikbaar wordt naar huidige maatstaven en normen (op vlak van duurzaamheid,
comfort, veiligheid)
hierbij hebben renovatie van gevel/dak grote impact op uitstraling van gebouw
naar inzicht van verschillende partijen
vb: van enkel naar dubbel glas of slopen en op zelfde plaats nieuwe woning bouwen,
dak en gevels isoleren, isolatieglas toepassen en comfort en duurzaamheid worden
verhoogd
ingrepen op structurele elementen zijn meestal beperkt
premies en aangepaste fiscaliteit zijn beperkt
- Bouwschilrenovatie
Als men de renovatie beperkt tot dak en gevel, vaak houdt men materialen bij
Waarom materialen bijhouden → belangrijk voor circulair bouwen (vb bakstenen,
plint)
- onderhoud
hier gaat het om herstel of vervanging van delen van woning waarbij het
wooncomfort gelijk blijft
vb: vervangen van oude kozijnen zonder meer
- verbouwen
plaatsen en/of uitbreken van muren, uitbreiden van woonruimte of aanbouw
plaatsen
er worden zichtbare veranderingen aangebracht in oa vierkante meters,
muuropeningen. Men gaat veranderen en uitbreiden
naar inzicht van opdrachtgever
,- Restauratie
Hierbij worden enkel traditionele materialen en technieken gebruikt
Momnumentale panden behouden zo karakteristieke eigenschappen
Duurzame en comfortverbeteringen zijn stuk complexer
Vooral voor historische gebouwen
- Vernieuwbouw =
Omvat ingrijpende herstructurering van gebouw, waarbij delen van pand volledig
worden afgebroken en heropgebouw
Bevind zich tussen renovatie en volledige nieuwbouw
Premies en aangepaste fiscaliteit zijn beperkt
- Ingrijpende energetische renovatie (IER)
Renovatie waarbij min de opwekker voor verwarming of koeling volledig vervangen
wordt en min 75% van buitenschil wordt (na)geïsoleerd
- Benoveren
Beter renoveren
Sensibiliseringsproject van Vlaamse overheid om IER concreet te maken bij breder
publiek, met de bedoeling om tegen 2050 elke bestaande woning even energiezuinig
te maken als nieuwbouwwoning uit 2021
E-peil van max E60 en energiescore (EPC) van 100 kWh/m²
- Circulair bouwen
o DE-Build = bestaande gebouwen worden gedemonteerd met focus op maximaal
hergebruik van vrijgekomen bouwmaterialen voor andere gebouwen
o RE-Build = nieuw gebouwen worden opgetrokken met secundaire
bouwmaterialen
Draait om hergebruik van grondstoffen en materialen in gesloten kringlopen met
focus op maximaliseren van waarde van bouwcomponenten over hun gehele
levenscyclus
Belangrijkste principes zijn…
o Modulariteit en flexibiliteit = onderdelen makkelijk te demonteren, te vervangen
en opnieuw te gebruiken zijn → hierdoor kan woning flexibel inspelen op
veranderende behoeften van bewoners of technologische ontwikkelingen
o Levensduurverlenging = door gebruik van duurzame en onderhoudsvriendelijke
materialen wordt levensduur van woning gemaximaliseerd, zo minder snel
vervanging of renovatie nodig is
o Materialenpaspoort = circulaire woning bevat vaak materialenpaspoort waarin
gebruikte materialen hun herkomst worden vastgelegd → dit vergemakkelijkt
later hergebruik of recycling van materialen
, o Ontwerpen voor demontage = bouwmethoden zijn zodanig ontworpen dat
materialen en componenten eenvoudig kunnen worden gedemonteerd en
opnieuw gebruikt zonder kwaliteitsverlies → vermijden van lijmen
(onomkeerbare verbindingen), wel mechanische verbindingen (schroeven of
kliksystemen)
- Herbestemmen
Hergebruiken va gebouw door er nieuwe functie aan te geven
Vaak monument → zijn beeldbepalend voor stad of dorp en kenmerkend voor streek,
Architectonische en cultuurhistorische context speelt belangrijke rol
Om zo’n pand geschikt te maken voor nieuwe bestemming wordt die vaak deels of
geheeld gerenoveerd
(deels) behoud + functieverandering + eventueel sloop + eventueel nieuwbouw
Particulieren en ontwikkelaars doen dit niet altijd graag uit angst voor stagnatie (heel
traag verloop) en regelzucht
- Casco renovatie
Pand wordt wind- en waterdicht opgeleverd
Rekening gehouden met opdeelbaarheid
Gemeenschappelijke bouwdelen worden voorzien (schachten) en ev afgewerkt
(trappen/liften)
Opdeelbaarheid en afbouw van verschillende units wordt overgelaten aan andere
partijen
- Fascadisme = bijhouden van gevel
Achterliggende deel wordt volledig vervangen door nieuwbouw
Zo wordt compromis gesloten tussen monumentenzorg en sloopwensen van
projectontwikkelaars
Oude gevel en modern pand vergt specifieke esthetische zorg
Specifieke vorm van vernieuwbouw
, CLASSIFICATIE
- Omvang en aard van de ingreep
- Omvang van bouwwerk
Omvang van aard vd ingreep
- Nieuwbouw á l’ancienne
= opbouwen van oude bouwconcepten in uitzicht volgens methodes van traditionele
nieuwbouw
Vb: stijf fermette op platte land
- Restaureren
= in optiek van finaliseren van (onvoltooid) bestaand bouwweefsel
Vb: onvoltooide Sagrada familia van Gaudi
- Afbraak
= bestaand stadsweefsel met de bedoeling om nieuwe structuren en gebouwen op te
richten
- Onderhoud
= aanpassen waarbij niets nieuw wordt toegevoegd of oude structuren vervangen
worden door nieuwe, bestaande waarden en functies worden up-to-date gehouden
- Verbouwen
= renovatie zonder grote aanpassingen op bestaande draagstructuren
- Vernieuwbouw
= renovatie met aanpassingen op bestaande draagstructuren en wijziging van interieur
layout
- Beperkt bijhouden van bestaande structuren
Vb: facadisme in combinatie met nieuwbouw
- (energetische) renovatie
= door aanpassen aan nieuwe eisen, moderniseren door upgraden van isolatie
eigenschappen, vervangen van ramen, beperkt aanpassingen aan bestaande
bouwdelen, nieuwe toiletten, aanpassingen aan technische installaties, plaatsen van lift
in bestaand gebouw
- Decontamineren
= zorgen dat gevaarlijke materialen verwijdert worden uit gebouw
Vb: asbest
- Nieuwbouw uitbereidingen
= toevoegen in direct contact met bestaand gebouw
- Bestemmingswijziging
Vb: van garage naar bloemenwinkel, van bakker naar kapperszaak…
Omvang van bouwwerk
- XXL = stadswijk, industrie site
- XL = gebouwencomplex
- M = gebouw
- S = deel van gebouw, verdieping
- XS = eengezinswoning, klein gebouw, zolder, kelder, (bad)kamer)
WAT ZIEN WE BIJ BT3?
- Renovatie (of retrofitting) begrijpen als speerpunt om duurzaam om te gaan met
grondstoffen, bestaande gebouwen en hun omgeving
Het specifieke van energetische renovatie analyseren → EPB
Smart building = het intelligent maken van gebouwen
- Opdracht uit praktijk waar je leert werken met documenten en plannen van
verschillende partners in bouwteam van relevant lopend renovatie project in Vlaanderen
Op einde gaan we in dialoog met werkveld
BEGRIPPEN BIJ RENOVATIE
- Renovatie
door ingrijpende verbouwing een huis of stadswijk weer bewoonbaar maken
bestaande pand herstellen en wanneer nodig deels vernieuwen waardoor het
bruikbaar wordt naar huidige maatstaven en normen (op vlak van duurzaamheid,
comfort, veiligheid)
hierbij hebben renovatie van gevel/dak grote impact op uitstraling van gebouw
naar inzicht van verschillende partijen
vb: van enkel naar dubbel glas of slopen en op zelfde plaats nieuwe woning bouwen,
dak en gevels isoleren, isolatieglas toepassen en comfort en duurzaamheid worden
verhoogd
ingrepen op structurele elementen zijn meestal beperkt
premies en aangepaste fiscaliteit zijn beperkt
- Bouwschilrenovatie
Als men de renovatie beperkt tot dak en gevel, vaak houdt men materialen bij
Waarom materialen bijhouden → belangrijk voor circulair bouwen (vb bakstenen,
plint)
- onderhoud
hier gaat het om herstel of vervanging van delen van woning waarbij het
wooncomfort gelijk blijft
vb: vervangen van oude kozijnen zonder meer
- verbouwen
plaatsen en/of uitbreken van muren, uitbreiden van woonruimte of aanbouw
plaatsen
er worden zichtbare veranderingen aangebracht in oa vierkante meters,
muuropeningen. Men gaat veranderen en uitbreiden
naar inzicht van opdrachtgever
,- Restauratie
Hierbij worden enkel traditionele materialen en technieken gebruikt
Momnumentale panden behouden zo karakteristieke eigenschappen
Duurzame en comfortverbeteringen zijn stuk complexer
Vooral voor historische gebouwen
- Vernieuwbouw =
Omvat ingrijpende herstructurering van gebouw, waarbij delen van pand volledig
worden afgebroken en heropgebouw
Bevind zich tussen renovatie en volledige nieuwbouw
Premies en aangepaste fiscaliteit zijn beperkt
- Ingrijpende energetische renovatie (IER)
Renovatie waarbij min de opwekker voor verwarming of koeling volledig vervangen
wordt en min 75% van buitenschil wordt (na)geïsoleerd
- Benoveren
Beter renoveren
Sensibiliseringsproject van Vlaamse overheid om IER concreet te maken bij breder
publiek, met de bedoeling om tegen 2050 elke bestaande woning even energiezuinig
te maken als nieuwbouwwoning uit 2021
E-peil van max E60 en energiescore (EPC) van 100 kWh/m²
- Circulair bouwen
o DE-Build = bestaande gebouwen worden gedemonteerd met focus op maximaal
hergebruik van vrijgekomen bouwmaterialen voor andere gebouwen
o RE-Build = nieuw gebouwen worden opgetrokken met secundaire
bouwmaterialen
Draait om hergebruik van grondstoffen en materialen in gesloten kringlopen met
focus op maximaliseren van waarde van bouwcomponenten over hun gehele
levenscyclus
Belangrijkste principes zijn…
o Modulariteit en flexibiliteit = onderdelen makkelijk te demonteren, te vervangen
en opnieuw te gebruiken zijn → hierdoor kan woning flexibel inspelen op
veranderende behoeften van bewoners of technologische ontwikkelingen
o Levensduurverlenging = door gebruik van duurzame en onderhoudsvriendelijke
materialen wordt levensduur van woning gemaximaliseerd, zo minder snel
vervanging of renovatie nodig is
o Materialenpaspoort = circulaire woning bevat vaak materialenpaspoort waarin
gebruikte materialen hun herkomst worden vastgelegd → dit vergemakkelijkt
later hergebruik of recycling van materialen
, o Ontwerpen voor demontage = bouwmethoden zijn zodanig ontworpen dat
materialen en componenten eenvoudig kunnen worden gedemonteerd en
opnieuw gebruikt zonder kwaliteitsverlies → vermijden van lijmen
(onomkeerbare verbindingen), wel mechanische verbindingen (schroeven of
kliksystemen)
- Herbestemmen
Hergebruiken va gebouw door er nieuwe functie aan te geven
Vaak monument → zijn beeldbepalend voor stad of dorp en kenmerkend voor streek,
Architectonische en cultuurhistorische context speelt belangrijke rol
Om zo’n pand geschikt te maken voor nieuwe bestemming wordt die vaak deels of
geheeld gerenoveerd
(deels) behoud + functieverandering + eventueel sloop + eventueel nieuwbouw
Particulieren en ontwikkelaars doen dit niet altijd graag uit angst voor stagnatie (heel
traag verloop) en regelzucht
- Casco renovatie
Pand wordt wind- en waterdicht opgeleverd
Rekening gehouden met opdeelbaarheid
Gemeenschappelijke bouwdelen worden voorzien (schachten) en ev afgewerkt
(trappen/liften)
Opdeelbaarheid en afbouw van verschillende units wordt overgelaten aan andere
partijen
- Fascadisme = bijhouden van gevel
Achterliggende deel wordt volledig vervangen door nieuwbouw
Zo wordt compromis gesloten tussen monumentenzorg en sloopwensen van
projectontwikkelaars
Oude gevel en modern pand vergt specifieke esthetische zorg
Specifieke vorm van vernieuwbouw
, CLASSIFICATIE
- Omvang en aard van de ingreep
- Omvang van bouwwerk
Omvang van aard vd ingreep
- Nieuwbouw á l’ancienne
= opbouwen van oude bouwconcepten in uitzicht volgens methodes van traditionele
nieuwbouw
Vb: stijf fermette op platte land
- Restaureren
= in optiek van finaliseren van (onvoltooid) bestaand bouwweefsel
Vb: onvoltooide Sagrada familia van Gaudi
- Afbraak
= bestaand stadsweefsel met de bedoeling om nieuwe structuren en gebouwen op te
richten
- Onderhoud
= aanpassen waarbij niets nieuw wordt toegevoegd of oude structuren vervangen
worden door nieuwe, bestaande waarden en functies worden up-to-date gehouden
- Verbouwen
= renovatie zonder grote aanpassingen op bestaande draagstructuren
- Vernieuwbouw
= renovatie met aanpassingen op bestaande draagstructuren en wijziging van interieur
layout
- Beperkt bijhouden van bestaande structuren
Vb: facadisme in combinatie met nieuwbouw
- (energetische) renovatie
= door aanpassen aan nieuwe eisen, moderniseren door upgraden van isolatie
eigenschappen, vervangen van ramen, beperkt aanpassingen aan bestaande
bouwdelen, nieuwe toiletten, aanpassingen aan technische installaties, plaatsen van lift
in bestaand gebouw
- Decontamineren
= zorgen dat gevaarlijke materialen verwijdert worden uit gebouw
Vb: asbest
- Nieuwbouw uitbereidingen
= toevoegen in direct contact met bestaand gebouw
- Bestemmingswijziging
Vb: van garage naar bloemenwinkel, van bakker naar kapperszaak…
Omvang van bouwwerk
- XXL = stadswijk, industrie site
- XL = gebouwencomplex
- M = gebouw
- S = deel van gebouw, verdieping
- XS = eengezinswoning, klein gebouw, zolder, kelder, (bad)kamer)
