samenvatting psychologische processen

Psychologische processen
Hoofdstuk 1: wat is psychologie?
1. Het ontstaan van de psychologie
= Psychologie is een wetenschap waarbij het gedrag bestudeerd wordt en
we de interne processen proberen te begrijpen die ten grondslag liggen
aan dat gedrag
 Studie van waarneembaar gedrag en mentale processen

- Structuralisme: een stroming in de psychologie die op basis van
introspectie (waarbij de persoon naar zichzelf kijkt van binnenuit) de
mentale activiteit bestudeerde en de structuur van het bewustzijn
probeerde te ontdekken
- Functionalisme: psychologie om praktische problemen op te lossen 
toegepaste psychologie (Amerika)
- Behaviorisme: alleen die fenomenen bestuderen die objectief gemeten
kunnen worden  studie van het gedrag

2. De psychologie als wetenschap
≠ intuïtieve kennis over de mens

Criteria: voorwaarden voor wetenschappelijk onderzoek:
- Verzamelen van concrete gegevens
- Zoeken van samenhang
 Methodische kennis

2. 1 Het verzamelen van gegevens (voorwaarden)
- Door objectieve waarnemingen
- Door systematische waarnemingen
 Van tevoren vastgelegd welk gedrag je observeert en op welke
aspecten van het gedrag gelet wordt: de frequentie, duur,
intensiteit
- Door te observeren in gecontroleerde situaties

2. 2 Het zoeken naar samenhang Evidence based
Om tot juistere kennis te komen gaat de practices
psychologie zichzelf hier weer een aantal
voorwaarden opleggen:
- Methodisch werk
= dat men niet zomaar wat aanmoddert in
zijn onderzoeken, maar zich houdt aan
vastliggende onderzoeksmethodes of
procedures die hun waarde al hebben
bewezen
- Theoretische opbouw
Het waarom kennen en op zoek gaan naar verklaringen
- Empirische toetsing


1

, Bewering toetsen in de praktijk  proberen ontkrachten om
degelijkheid te testen

2. 3 Geeft wetenschap betere kennis?
- Wat waar is, is niet per se werkzaam
- Hulpverlening vertrekt altijd vanuit een relatie
- Niet alles is observeerbaar

3. Het methodisch karakter van de psychologie
3.1Methodisch werken
De empirische onderzoekscyclus:
- Stap 1: observatie,
waarneming
Vanuit een concrete
observatie of een
vastgesteld probleem
komt de onderzoeker tot
een eigen theorie die de
observatie of het
probleem probeert
te verklaren
- Stap 2: hypothesevorming
In de inductiefase leidt de onderzoeker een algemene
onderzoekshypothese af uit deze theorie. Dit is een specifieke
toetsbare bewering over een bepaalde gedragssituatie
- Stap 3: voorspellingen afleiden
In de deductiefase worden van de algemene hypothese een aantal
concrete
voorspellingen afgeleid die dienen om de hypothese te toetsen of
m.a.w. na te gaan of deze juist is. Dit komt er op neer dat de
onderzoeker stelt dat als zijn hypothese waar is, dat hij dan
bijvoorbeeld onder omstandigheid X verschijnsel A aantreft, onder
omstandigheid Y verschijnsel B en onder omstandigheid Z
verschijnsel C
- Stap 4: door toetsing komen tot resultaten
In deze fase wordt de voorspelling getoetst aan de realiteit. Dat
betekent dat een concrete voorspelling wordt uitgetest op zijn
juistheid door de situatie te creëren
- Stap 5: evaluatie van de resultaten
Nu worden de resultaten van de toetsing met de
onderzoekshypothese vergeleken. Als de resultaten overeenkomen
met de voorspelling dan zegt men dat de voorspelling geverifieerd of
bevestigd is. Zijn de voorspellingen niet juist dan kan men stellen dat
de hypothese niet juist is en wordt een nieuwe hypothese
geformuleerd. Zijn de voorspellingen juist dan wordt de hypothese
als waar aangenomen zolang ze niet wordt tegengesproken door
verder onderzoek. Er bestaat immers altijd de mogelijkheid dat de
verificatie op een samenloop van omstandigheden berust

3.2De concrete psychologische methoden


2

,Verschillende methoden om gericht vat te krijgen op realiteit:
- Verzamelen van gegevens:
 Observatie
 Vragenlijsten
 Tests

- Leggen van verbanden:
 Gevalstudie
 Correlatie-onderzoek
 Experiment

3.2.1Objectieve en systematische observatie
- Waarnemen van een situatie
- Systematisch
- Vrij van subjectieve interpretatie
- Gebruik van observatieschalen  objectiviteit verhogen
- Observeren in natuurlijke omgeving (of gecontroleerde situatie)
- Opletten: impact van de observator!
 Reactieve gedragingen: gedragingen gedeeltelijk een reactie op
de observator

3.2.2Vragenlijsten: enquêtes en interviews
- Bedoeling: meer te weten komen over een doelgroep (mening,
feiten,…)
 Enquête: bevragen op gestandaardiseerde wijze (vragen liggen
vast), meestal schriftelijk, grote groep bereikbaar
 Interview: mondelinge bevraging
Heel duidelijk gestructureerd zijn (waarbij alle vragen op
voorhand vastliggen) OF Volledig ongestructureerd (waarbij
ingehaakt wordt op wat de ondervraagde zegt)
~ De mate van gestructureerdheid is afhankelijk van het doel
~ Onderlinge vergelijkbaarheid belangrijk  meer
gestructureerd
~ Ongestructureerde interviews wanneer men meer wil weten
over een individuele persoon

3.2.3De psychologische test
- Gestandaardiseerde vragenlijst of testbatterij
= Iedereen krijgt dezelfde vragen of opdrachten op dezelfde manier
aangeboden en dat de resultaten op een vast omschreven manier
verwerkt worden
- Informatie over verschillen tussen mensen
- Goede test is valide en betrouwbaar
- Interesse in het individu i.p.v. de groep
- Belang van referentiegroep (normering)!

3.2.4Gevalsstudie: het intensief bestuderen van een verschijnsel
= intensief en gedetailleerd onderzoek over één persoon of één
gebeurtenis binnen zijn natuurlijke situatie, zodanig dat de typische
verwevenheid van een aantal relevante factoren behouden blijft

3

, 3.2.5Correlatieonderzoek: op zoek naar een verband tussen variabelen
= men gaat (op basis van bestaande gegevens) na of er een verband
is tussen twee kenmerken of variabelen
 Door een statistisch verband (een correlatiecoëfficiënt) te
berekenen tussen de twee variabelen
 Correlatiecoëfficiënt tussen -1 en 1




4