Inleiding ontwikkelingspsychologie
begrip Uitleg
Ontwikkelingspsychologie Wetenschap die de groei en het leerproces vanaf de geboorte tot in de ouderdom onderzoekt, verklaart
en beschrijft. Er wordt gesproken over gemiddelde, er zijn altijd uitzonderingen.
regressie Terugvallen in de ontwikkeling door stressfactoren. Bijv. ouders van een jong kind gaan scheiden en het
kind begint weer met duimen of is al een tijd zindelijk, maar plast plots toch in bed.
Fixatie Blijven steken in een ontwikkelingsfase door stressfactoren. Bijv. een kind van 12 dat nog duimt heeft
een fixatie in de orale fase.
Fysieke ontwikkeling Lichamelijke groei. Zoals aankomen en veranderen door hormonen.
Cognitieve ontwikkeling Groei in intellectuele vaardigheden. Zoals ontwikkeling in denken en taalontwikkeling.
Sociale en persoonlijkheids Het ontwikkelen van de persoonlijkheid. Wie ben ik? Eigen identiteit, eigenwaarden, rolgedrag,
ontwikkeling omgaan met anderen en omgaan met gevoelens.
Nature Context van eigenschappen, vermogen en capaciteiten die mensen van hun ouders meekrijgen.
Factoren waarmee je geboren wordt zoals haar en oogkleur, mogelijke verslavingsgevoeligheid,
aangeboren mentale afwijkingen.
nurture Omgevingsinvloeden die de ontwikkeling bepalen. Factoren die je aanleert van buitenaf. Taal, gedrag
door gebeurtenis zoals trauma en aangelegd gedrag van omgeving.
maturatie Proces van geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische informatie. Het ontvouwen van de
nature.
driften Aangeboren neigingen die we overeen hebben met zoogdieren. Agressie, seksualiteit en basisbehoeften
zoals eten, slapen en plassen.
ID Basis instinct. Drift impuls, bevredigen van behoefte, de psychische structuur van de baby bestaat
volledig uit ID.
Ego Onbewust relationeel functioneren. evenwicht tussen driften en geweten. Zorg door middel van het
superego dat je niet op je ID afgaat dat je plast wanneer je moet.
Superego Aangeleerd instinct. Rond vierde en vijfde levensjaar leer je de normen en waarden van je omgeving.
Psychopaten hebben gebrek aan superego, ze vinden het niet moeilijk om andere pijn te doen en
gedragen zich namens hun driften.
Tabula rasa Elk kind komt gelijk/onbeschreven ter wereld.
Klassieke conditionering Conditionering door middel van het creëren van een associatie met een stimulus. Een hond krijgt een
bel te horen elke keer als het een hondenkoekje krijgt. Vervolgens kwijlt de hond al bij het horen van de
bel wetende een koekje te krijgen.
Operant conditioneren Leren door belonen en straffen. Een kind krijgt een negatieve reactie op onbeschoft gedrag en leert zo
het niet te doen. Het kind krijgt een snoepje bij beleefd gedrag, zo leert het kind dat dit positief gedrag
is.
SRC model Stimulus, respons en consequentie.Prikkel, reactie en gevolg. Een kind vraagt in de ochtend om een
snoepje en krijgt dit niet maar krijgt na school wel een snoepje wanneer het er om vraagt. Zo leert het
kind niet meer in de ochtend om een snoepje te vragen.
Psychodynamische theorie Iemands gedrag wordt gemotiveerd door onbewuste emoties, herinneringen en eigen krachten. Tiener
dat is opgegroeid met weinig aandacht van opvoeder heeft een sterke drang om hoge cijfers te halen om
zo waardering van anderen in zijn omgeving te krijgen.
, Behavioristische theorie Alles in het gedrag is aangeleerd, evenals persoonlijkheid. Positieve respons zorg voor vaker doen,
negatieve respons zal gedrag afleren. Gefocust op nurture. Een kind dat een tekening laat zien aan
ouders waarop het positieve aandacht krijgt, zal vaker tekeningen laten zien. Bij het negeren of negatief
reageren op de tekening zal het kind de tekening in de toekomst niet meer laten zien.
Cognitief ontwikkelings- Ieder kind heeft de behoefte om te keren. Denken beïnvloedt gedrag. Mogelijkheden moeten
theorie van Jean Paiget aangeboden worden. Gefocust op nature. Een kind dat vanaf jongs af aan speelgoed aangereikt krijgt
zal meer leren en ontdekken dan een kind dat dit niet heeft gehad.
Systemisch perspectief Kijk altijd naar de interactie en relaties tussen individu en omgeving. Nadruk ligt op het verloop van de
cognitieve ontwikkeling als resultaat van sociale interacties tussen leden van een cultuur. Sluit aan op
systeemtherapie. Een kind leert gedrag door te kijken hoe zijn oudere broer of zus met situaties omgaat.
Socioculturele theorie Is een onderdeel van het systemisch perspectief. Weinig oog voor biologische factoren/nature en focust
Vygotsky zich op de omgeving van het individu.
Baby fase, geboorte tot 2 jaar
Sensomotorisch, vertrouwen vs wantrouwen, schaamte vs autonomie, orale en anale fase, premorele
periode
gameten Geslachtscellen van de moeder en vader die een nieuwe cel vormen tijdens de bevruchting
zygote De oercel
genotype Erfelijk materiaal dat op een chromosoom aanwezig is maar niet altijd zichtbaar is. Oogkleur dat je niet
hebt maar wel meedraagt.
fenotype Kenmerken die je daadwerkelijk ziet. Oogkleur, haarkleur
Multifactoriële overerving Eigenschappen die bepaald worden door een combinatie van genetische en omgevingsfactoren.
Nature-nurture
Teratogeen effect (nurture) Omgevingsfactoren die kunnen leiden tot een geboorteafwijking. Hoe eerder in de zwangerschap hoe
groter het effect van schade. Bijv. FAS door alcoholgebruik van moeder. Leeftijd, eetpatroon, stress door
omgeving van moeder, rook inademen van anderen.
gewenning Baby die opgroeit naast het spoor zal na een korte tijd niet meer schrikken van het geluid van de trein.
Failure to thrive syndroom Kinderen stoppen met groeien door gebrek aan liefde en emotionele ondersteuning van ouders.
Sensomotorisch stadium 0 tot 2 jaar. Bewustwording van de relatie tussen het eigen handelen en de effecten daarvan op de
(piaget) omgeving.
Object Permanentie 8 tot 12 maanden. Het kan beseffen dat objecten blijven bestaan als het er niet is. De bal die om de hoek
rolt is er nog steeds.
Adaptie Combinatie van assimilatie en accommodatie.
Assimilatie Een kind dat de ervaringen toepast in wat het al weet. Nieuwe ervaringen past in bestaande
herinneringen. Kind heeft een gele bal en ziet de zon en noemt het een bal.
Accommodatie Een nieuw hokje maken in het hoofd. Kind krijgt te horen dat het een zon is en niet een bal maakt het
een nieuw hokje aan waar de zon in past.
Circulaire reacties Herhaling van willekeurige motorische handelingen.
Mentale representatie 18 tot 24 maanden. Innerlijke voorstelling van gebeurtenis of object. kind kan inbeelden dat mama weg
is omdat ze aan het werken is
Kritiekpunten op piaget - alleen op witte kinderen. - Object permanentie kan ook komen doordat een baby een slecht korte
termijn geheugen heeft.
begrip Uitleg
Ontwikkelingspsychologie Wetenschap die de groei en het leerproces vanaf de geboorte tot in de ouderdom onderzoekt, verklaart
en beschrijft. Er wordt gesproken over gemiddelde, er zijn altijd uitzonderingen.
regressie Terugvallen in de ontwikkeling door stressfactoren. Bijv. ouders van een jong kind gaan scheiden en het
kind begint weer met duimen of is al een tijd zindelijk, maar plast plots toch in bed.
Fixatie Blijven steken in een ontwikkelingsfase door stressfactoren. Bijv. een kind van 12 dat nog duimt heeft
een fixatie in de orale fase.
Fysieke ontwikkeling Lichamelijke groei. Zoals aankomen en veranderen door hormonen.
Cognitieve ontwikkeling Groei in intellectuele vaardigheden. Zoals ontwikkeling in denken en taalontwikkeling.
Sociale en persoonlijkheids Het ontwikkelen van de persoonlijkheid. Wie ben ik? Eigen identiteit, eigenwaarden, rolgedrag,
ontwikkeling omgaan met anderen en omgaan met gevoelens.
Nature Context van eigenschappen, vermogen en capaciteiten die mensen van hun ouders meekrijgen.
Factoren waarmee je geboren wordt zoals haar en oogkleur, mogelijke verslavingsgevoeligheid,
aangeboren mentale afwijkingen.
nurture Omgevingsinvloeden die de ontwikkeling bepalen. Factoren die je aanleert van buitenaf. Taal, gedrag
door gebeurtenis zoals trauma en aangelegd gedrag van omgeving.
maturatie Proces van geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische informatie. Het ontvouwen van de
nature.
driften Aangeboren neigingen die we overeen hebben met zoogdieren. Agressie, seksualiteit en basisbehoeften
zoals eten, slapen en plassen.
ID Basis instinct. Drift impuls, bevredigen van behoefte, de psychische structuur van de baby bestaat
volledig uit ID.
Ego Onbewust relationeel functioneren. evenwicht tussen driften en geweten. Zorg door middel van het
superego dat je niet op je ID afgaat dat je plast wanneer je moet.
Superego Aangeleerd instinct. Rond vierde en vijfde levensjaar leer je de normen en waarden van je omgeving.
Psychopaten hebben gebrek aan superego, ze vinden het niet moeilijk om andere pijn te doen en
gedragen zich namens hun driften.
Tabula rasa Elk kind komt gelijk/onbeschreven ter wereld.
Klassieke conditionering Conditionering door middel van het creëren van een associatie met een stimulus. Een hond krijgt een
bel te horen elke keer als het een hondenkoekje krijgt. Vervolgens kwijlt de hond al bij het horen van de
bel wetende een koekje te krijgen.
Operant conditioneren Leren door belonen en straffen. Een kind krijgt een negatieve reactie op onbeschoft gedrag en leert zo
het niet te doen. Het kind krijgt een snoepje bij beleefd gedrag, zo leert het kind dat dit positief gedrag
is.
SRC model Stimulus, respons en consequentie.Prikkel, reactie en gevolg. Een kind vraagt in de ochtend om een
snoepje en krijgt dit niet maar krijgt na school wel een snoepje wanneer het er om vraagt. Zo leert het
kind niet meer in de ochtend om een snoepje te vragen.
Psychodynamische theorie Iemands gedrag wordt gemotiveerd door onbewuste emoties, herinneringen en eigen krachten. Tiener
dat is opgegroeid met weinig aandacht van opvoeder heeft een sterke drang om hoge cijfers te halen om
zo waardering van anderen in zijn omgeving te krijgen.
, Behavioristische theorie Alles in het gedrag is aangeleerd, evenals persoonlijkheid. Positieve respons zorg voor vaker doen,
negatieve respons zal gedrag afleren. Gefocust op nurture. Een kind dat een tekening laat zien aan
ouders waarop het positieve aandacht krijgt, zal vaker tekeningen laten zien. Bij het negeren of negatief
reageren op de tekening zal het kind de tekening in de toekomst niet meer laten zien.
Cognitief ontwikkelings- Ieder kind heeft de behoefte om te keren. Denken beïnvloedt gedrag. Mogelijkheden moeten
theorie van Jean Paiget aangeboden worden. Gefocust op nature. Een kind dat vanaf jongs af aan speelgoed aangereikt krijgt
zal meer leren en ontdekken dan een kind dat dit niet heeft gehad.
Systemisch perspectief Kijk altijd naar de interactie en relaties tussen individu en omgeving. Nadruk ligt op het verloop van de
cognitieve ontwikkeling als resultaat van sociale interacties tussen leden van een cultuur. Sluit aan op
systeemtherapie. Een kind leert gedrag door te kijken hoe zijn oudere broer of zus met situaties omgaat.
Socioculturele theorie Is een onderdeel van het systemisch perspectief. Weinig oog voor biologische factoren/nature en focust
Vygotsky zich op de omgeving van het individu.
Baby fase, geboorte tot 2 jaar
Sensomotorisch, vertrouwen vs wantrouwen, schaamte vs autonomie, orale en anale fase, premorele
periode
gameten Geslachtscellen van de moeder en vader die een nieuwe cel vormen tijdens de bevruchting
zygote De oercel
genotype Erfelijk materiaal dat op een chromosoom aanwezig is maar niet altijd zichtbaar is. Oogkleur dat je niet
hebt maar wel meedraagt.
fenotype Kenmerken die je daadwerkelijk ziet. Oogkleur, haarkleur
Multifactoriële overerving Eigenschappen die bepaald worden door een combinatie van genetische en omgevingsfactoren.
Nature-nurture
Teratogeen effect (nurture) Omgevingsfactoren die kunnen leiden tot een geboorteafwijking. Hoe eerder in de zwangerschap hoe
groter het effect van schade. Bijv. FAS door alcoholgebruik van moeder. Leeftijd, eetpatroon, stress door
omgeving van moeder, rook inademen van anderen.
gewenning Baby die opgroeit naast het spoor zal na een korte tijd niet meer schrikken van het geluid van de trein.
Failure to thrive syndroom Kinderen stoppen met groeien door gebrek aan liefde en emotionele ondersteuning van ouders.
Sensomotorisch stadium 0 tot 2 jaar. Bewustwording van de relatie tussen het eigen handelen en de effecten daarvan op de
(piaget) omgeving.
Object Permanentie 8 tot 12 maanden. Het kan beseffen dat objecten blijven bestaan als het er niet is. De bal die om de hoek
rolt is er nog steeds.
Adaptie Combinatie van assimilatie en accommodatie.
Assimilatie Een kind dat de ervaringen toepast in wat het al weet. Nieuwe ervaringen past in bestaande
herinneringen. Kind heeft een gele bal en ziet de zon en noemt het een bal.
Accommodatie Een nieuw hokje maken in het hoofd. Kind krijgt te horen dat het een zon is en niet een bal maakt het
een nieuw hokje aan waar de zon in past.
Circulaire reacties Herhaling van willekeurige motorische handelingen.
Mentale representatie 18 tot 24 maanden. Innerlijke voorstelling van gebeurtenis of object. kind kan inbeelden dat mama weg
is omdat ze aan het werken is
Kritiekpunten op piaget - alleen op witte kinderen. - Object permanentie kan ook komen doordat een baby een slecht korte
termijn geheugen heeft.
